New York Times, Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi öncesinde Türkiye-ABD hattında kritik bir F-35 gelişmesini gündeme taşıdı. Gazetenin dört üst düzey ABD yönetim yetkilisine dayandırdığı haberine göre Başkan Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a Türkiye’nin F-35 programına dönüşüne hazır olduğunu söylemeye hazırlanıyor. Haberde, Trump’ın Ankara ziyareti öncesinde Erdoğan’ı “çok mutlu edecek bir hediye” getireceğini söylediği hatırlatıldı.
2019’DAKİ YASAĞIN TERSİNE ÇEVRİLMESİ ANLAMINA GELECEK
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın aldığı gerekçesiyle 2019’da F-35 programından çıkarılmıştı. O dönem Washington, S-400 sistemlerinin F-35’lerin gelişmiş kabiliyetleri hakkında Rusya’ya bilgi sağlayabileceği endişesini gerekçe göstermişti.
NYT, Trump’ın şimdi bu kararı geri çevirmeye hazırlandığını yazdı. Haberde, Türkiye’nin yıllardır F-35 programına yeniden alınmak için yoğun lobi yürüttüğü, ancak S-400 sistemlerinden vazgeçmeye yanaşmadığı belirtildi.
KONGRE ENGELİ MASADA
Habere göre Trump’ın bu adımı atması kolay olmayacak. ABD Kongresi’nin 2020’de kabul ettiği yasa, yönetimin Türkiye’nin artık Rus S-400 sistemlerine sahip olmadığı sonucuna varmadığı sürece F-35 satışını engelliyor.
Bu nedenle Trump yönetiminin, hukuki kısıtlamaları aşmak için çeşitli formüller üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Bir yönetim yetkilisine göre Türkiye’nin S-400 sistemlerinin üçüncü bir tarafa devredilmesi seçenekler arasında. Başka bir yetkili ise mekanizmanın henüz netleşmediğini söyledi. Sistemlerin kullanılamaz hale getirilmesi ya da bazı kritik parçalarının sökülmesi de konuşulan seçenekler arasında yer alıyor.
TÜRKİYE’NİN PARASINI ÖDEDİĞİ F-35’LER ABD’DE BEKLİYOR
NYT, Türkiye’nin parasını ödediği ancak teslim edilmeyen F-35 uçaklarının ABD’de depolandığını da aktardı. Haberde, Türkiye’nin programdan çıkarılmasının ABD’ye yaklaşık yarım milyar dolarlık maliyet doğurduğu bilgisine yer verildi.
Trump’ın ilk başkanlık döneminde Türkiye’nin savunma tedarik kurumuna yaptırım uygulandığı, bu yaptırımların da hâlâ yürürlükte olduğu hatırlatıldı.
ERDOĞAN-TRUMP İLİŞKİSİ BELİRLEYİCİ OLABİLİR
Haberde, Trump’ın Erdoğan’a kişisel olarak önem verdiği ve Türkiye liderini hayranlık duyduğu güçlü liderler arasında gördüğü değerlendirmesi de yer aldı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in de kısa süre önce Trump’ın ekibine Türkiye’ye F-35 verilmesinin yolunu bulmaları talimatı verdiğini söylediği aktarıldı.
NYT’ye konuşan Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise Erdoğan ile Trump arasındaki sıcak ilişkinin NATO içindeki farklılıkların aşılmasına katkı sağlayabileceğini söyledi. Fidan, Türkiye’nin bu dostluğu “tüm NATO ailesinin yararına” kullanmak istediğini ifade etti.
NETANYAHU’DAN F-35 İTİRAZI
Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimaline İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun karşı çıktığı da haberde yer aldı.
Netanyahu’nun Fox News yayınında Türkiye’ye F-35 ya da savaş uçağı motoru verilmemesi gerektiğini savunduğu, bunun Orta Doğu’daki güç dengesini bozacağını ileri sürdüğü aktarıldı. NYT, Netanyahu’nun Türkiye’ye yönelik sert ifadeler kullandığını da yazdı.
ANKARA ZİRVESİ’NDE KRİTİK GÖRÜŞME
Trump’ın salı günü Ankara’ya varmasının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmesi bekleniyor. Ardından NATO liderleriyle akşam yemeğine katılması, çarşamba günü ise çalışma oturumu ve basın toplantısının ardından Türkiye’den ayrılması planlanıyor.
New York Times’a göre F-35 başlığı, Ankara’daki NATO Zirvesi’nin en kritik dosyalarından biri olacak. Trump’ın Erdoğan’a vereceği mesaj, yalnızca Türkiye-ABD savunma ilişkileri açısından değil, NATO içindeki güç dengeleri ve Türkiye’nin ittifaktaki konumu bakımından da yakından izlenecek.
