Denizli – Buldan'da feldspat madenciliğinin çevreye ve halk sağlığına etkileri üzerine, halk bilgilendirme toplantısı ve forumu düzenlendi. Toplantıda, maden ve öğütme tesislerinden yayılan solunabilir kristalin silika tozunun yalnızca işçileri değil, maden sahalarına yakın yerleşimlerde yaşayanları da etkilediği vurgulanırken, çevre mücadelesinin hukuki boyutu da değerlendirildi.
Buldan Doğal Hayatı ve Kültürünü Koruma Derneğinin düzenlediği toplantıya bilim insanları, hekimler, hukukçular, Buldan Belediye Başkanı Mehmet Ali Orpak, Denizli Tabip Odası temsilcileri, Türk Toraks Derneği üyeleri, Büyük Menderes İnsiyatifi, hukukçular ve Buldanlılar katıldı.
“Maruziyet sadece işçilerle sınırlı değil”
Denizli Tabip Odası adına konuşan Dr. Azime Satır Bilgiç, feldspat madenciliğinin halk sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekerek çevresel maruziyetlerin sistematik olarak izlenmesi gerektiğini söyledi.
Türk Toraks Derneği Çevre Sorunları ve Akciğer Sağlığı Çalışma Grubu adına sunum yapan Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Orbay Tutku Seren, silika tozunun yalnızca meslek hastalığı açısından değil, toplum sağlığı açısından da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Seren, yerkabuğunun önemli bir bölümünü oluşturan kristalin silikanın özellikle madencilik, taş ocakçılığı ile kırma ve öğütme tesislerinde ortaya çıktığını belirterek, 4-5 mikrometrenin altındaki solunabilir parçacıkların akciğerlerin en uç noktalarına kadar ulaşabildiğini; silikozis, akciğer kanseri, KOAH ve tüberküloz gibi hastalıklarla ilişkilendirildiğini aktardı.
“Gözle görülen toz bütün riski göstermiyor”
Sunumda, çevrede görülen kaba tozun sağlık açısından en büyük tehlikeyi oluşturan bölüm olmadığına dikkat çekildi.
Seren, ince ve solunabilir kristalin silika parçacıklarının uzun süre havada asılı kalabildiğini, rüzgârla kilometrelerce taşınabildiğini belirterek, "Tozun az görünmesi, solunabilir silikanın olmadığı anlamına gelmez." değerlendirmesinde bulundu. Yerleşim alanlarında kronik ve kümülatif maruziyetin dikkate alınması, ölçümlerin düzenli yapılması ve verilerin kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılması gerektiğini vurguladı.
Yayılımın en önemli kaynağı taşıma yolları
Sunumda, tozun yalnızca açık ocaklardan değil; kırma-eleme tesisleri, öğütme tesisleri, stok sahaları ve nakliye yollarından oluşan bütünleşik bir sistemden yayıldığı ifade edildi. Özellikle stabilize edilmemiş nakliye yollarının açık ocak madenciliğinde PM10 emisyonlarının büyük bölümünü oluşturduğu, bu nedenle yol yönetimi ve kapalı sistemlerin çevresel etkilerin azaltılmasında kritik öneme sahip olduğu aktarıldı.
Yakın yerleşimlerde solunum riski
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalından Dr. Öğr. Üyesi Sabri Serhan Olcay da maden sahalarına yakın yerleşimlerde yaşayanların maruz kaldığı solunum risklerini değerlendirdi. Çevresel maruziyetlerin yalnızca çalışanları değil çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan yurttaşları da etkilediğine dikkat çekildi.
Hukuki süreç anlatıldı
Forumda konuşan Avukat Beste Ardıç, Kömütcüoğlu Madencilik hakkında verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararına ilişkin hukuki süreci aktardı.
Ardıç, kararın 2019 yılında ilan edilerek kesinleştiğini, şirketin 2021 yılında sahaya fiilen girdiğini, faaliyetlerin ilerleyen yıllarda genişlediğini anlattı. Bölge halkının süreçten yeterince haberdar olamaması nedeniyle ilk aşamada dava açılamadığını belirten Ardıç, 18 Nisan 2026 tarihinde ÇED kararının iptali istemiyle dava açıldığını söyledi.
Sunumların ardından yapılan forum bölümünde yurttaşlar, tarımsal üretim, içme suyu kaynakları, hava kalitesi ve çocukların sağlığına ilişkin sorular yöneltti.
