Mercedes-Benz Türk’ün İstanbul Esenyurt’taki Hoşdere Otobüs Fabrikasında çalışan işçiler, boyahane ve montaj bölümlerinde havalandırma, yüksek sıcaklık ve çalışma koşullarına ilişkin sorunlar yaşıyor. İşçiler, üretim alanlarında dumanla ve yaz aylarında artan sıcaklık nedeniyle sağlık riskleriyle karşı karşıya kaldıklarını ifade ederken, prim sistemindeki değişikliklere de tepkili. İşçiler çalışma koşullarının iyileştirilmesini, havalandırma ve soğutma sistemlerine yönelik kalıcı adımlar atılmasını talep ediyor.
Mercedes’in ağır ticari araç üssü: Hoşdere Otobüs Fabrikası
Mercedes-Benz Türk AŞ’nin İstanbul Esenyurt’ta bulunan Hoşdere Otobüs Fabrikası, Daimler Truck Holding AG bünyesinde ağır ticari araç üretimi yapan tesislerden biri olarak faaliyet yürütüyor. Daimler grubunda 2021 yılında gerçekleşen yeniden yapılanmayla birlikte otomobil ve hafif ticari araç faaliyetleri Mercedes-Benz Group AG çatısı altında kalırken, kamyon ve otobüs üretimi Daimler Truck Holding AG bünyesine geçti. Türkiye’deki Hoşdere Otobüs Fabrikası ile Aksaray Kamyon Fabrikası, ağır ticari araç üretimi nedeniyle Daimler Truck grubunun üretim ağı içerisinde yer aldı.
Mercedes-Benz Türk Türkiye sanayisinin büyük kuruluşları arasında yer alıyor. İstanbul Sanayi Odasının 2025 yılı Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşu araştırmasında şirket, üretimden satış verileriyle 10’uncu sırada yer aldı. Şirketin üretimden satışları 126 milyar 983 milyon 846 bin 962 lira olarak açıklandı. Esenyurt’taki Hoşdere Otobüs Fabrikasında yeni bina yapımı devam ederken artan yatırımla fabrikanın ürettiği araç kapasitesini de 4 bin 500’den 5 bin araca çıkaracak.
‘Boya dumanından göz gözü görmüyor’
Hoşdere’de üretim hattında çalışan işçiler, boyahane ve kaynak bölümlerinde havalandırma sistemlerine ilişkin sorunlar yaşıyor. Bir Mercedes işçisi, boya kabinlerinden çıkması gereken dumanın çalışma alanlarına yayıldığını ifade ederek, tünelden boyahaneye geçildiğinde ortamın ağırlaştığını anlattı. İşçi, “Özellikle geceleri komple böyle. Göz gözü görmüyor” dedi.
İşçiler, sorunların yalnızca boyahane bölümüyle sınırlı olmadığını, montaj ve karoseri alanlarında da özellikle yaz aylarında yüksek sıcaklık problemi yaşandığını dile getirdi. Bir işçi çatı yapısı nedeniyle sıcak havanın içeride kaldığını ifade etti: “Sıcaklık aşağıya vuruyor, yukarıya hiç gitmiyor. Yeterli soğutma sağlanamıyor.” Her yaz döneminde benzer sorunları yaşadıklarını belirten işçi, çözüm diye kullanılan birkaç pervanenin yetersiz kaldığını ifade etti.
Yüksek sıcaklıkların işçi sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çeken işçi “Geçen yıl bayılanlar oldu sıcaktan” diyerek acil çözüm talep etti.
Havalandırma lüks değil, yasal zorunluluk
Boyahane gibi boya ve solvent kullanılan üretim alanlarında havalandırma sistemleri iş sağlığı ve güvenliği açısından kritik önem taşıyor. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında patronlar, işçilerin kimyasal maddelere maruziyetini önlemek, risk değerlendirmesi yapmak ve gerekli teknik önlemleri almakla yükümlü.
Boya süreçlerinde kullanılan solvent ve tiner kaynaklı uçucu organik bileşiklerin (VOC) işçi sağlığı açısından kontrol altında tutulması gerekiyor. Bu kapsamda ortam ölçümleri, uygun havalandırma sistemleri ve iş hijyeni uygulamaları çalışanların kimyasal risklerden korunması açısından temel önlemler arasında yer alıyor.
Benzer yükümlülükler kaynak bölümleri için de geçerli. Kaynak işlemleri sırasında açığa çıkan metal dumanı ve gazlar da iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında kimyasal risk olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle işverenin yalnızca genel havalandırma sistemiyle yetinmeyip, kaynak dumanının oluştuğu noktada lokal emiş sistemleri kurması, düzenli ortam ölçümleri yaptırması ve çalışanların maruziyetini sınır değerlerin altında tutacak önlemleri alması gerekiyor.
Sodadan sonra çamaşır makinesi de iptal
İşçiler, çalışma koşullarının yanı sıra bazı sosyal haklarda da değişiklikler yaşandığını aktardı. Bir işçi, daha önce uygulanan soda desteğinin kaldırıldığını, bunun yerine su sebillerinde mineral desteği uygulamasına geçildiğini belirtti. İşçi ayrıca fabrika içerisinde çalışanların kıyafetlerini yıkamasıyla ilgili uygulamada değişiklik yaşandığını söyledi. Daha önce çamaşır makinelerinin kullanılabildiğini aktaran işçi, önce bu uygulamanın yasaklandığını, itirazların ardından yalnızca tişörtlerin yıkanmasına izin verildiğini ifade etti.
Prim sisteminde değişiklik
Daimler Truck bünyesinde saha çalışanlarını kapsayan yıl sonu prim sisteminde de değişikliğe gidildi. Önceki sistemde baz prim tutarı yıllık enflasyon oranına göre güncellenirken, yeni sistemde baz primin ödeme dönemindeki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanması öngörülüyor.
Yeni uygulamada toplam prim; baz prim, şirket performansı ve bireysel kriterlerden oluşacak. Şirket performansı yüzde 0 ile yüzde 200 arasında belirleyici olurken, iş kademesi ve devam-devamsızlık kriterleri de prim miktarını etkileyen unsurlar arasında yer alıyor. İşçiler açısından özellikle devamsızlık kriterleri sağlık sorunlarında işe devam etme baskısı yaratıyor.
Sıkıntı ‘yok’muş, varsa ‘çözülür’müş
İşçilerin havalandırma sistemleri ve fabrika içindeki sıcaklık sorunlarına ilişkin iddiaları Türk Metal İstanbul 1 No’lu Şube Başkanı Mehmet Ali Akman’a sorduk. Akman, işçilerin anlatımlarına ilişkin doğrudan değerlendirme yapmak yerine, “Anlatmışlardır, yazın kardeşim. Öyle sıkıntı yok yani orada iş sağlığı ve güvenlik kurulları var. Gerekli çalışmalar her zaman yapılıyor orada” dedi. İşçilerin aktardığı sorunların sendika tarafından değerlendirilip değerlendirilmediği sorusuna ise Akman, “Herhangi bir cevap vermek istemiyorum. Arkadaşların kendi görüşü. Herkes her şeyi konuşabilir. Varsa sorun söylenir, İSG kurumlarında bunlar ele alınır, çözülür. Çözülmüştür de” ifadelerini kullandı.
Mercedes-Benz Türk ve bağlı olduğu Daimler Truck Holding AG’ye de işçilerin havalandırma sistemleri, sıcaklık koşulları ve çalışma ortamına ilişkin iddiaları da sorduk. Şirket yetkilileri, kurumsal iletişim süreçlerinin yalnızca e-posta üzerinden yürütüldüğünü, sözlü olarak herhangi bir soruya yanıt vermeyeceklerini bildirdi.
