Anayasa Mahkemesi (AYM), belirli şartları taşıyanların cinsiyet değişikliği talebinde bulunabilmesine ilişkin düzenlemenin iptali istemini reddetti. Karar, Resmî Gazete'de yayımlandı.
Başvuruda, cinsiyet değişikliğine izin verilmesinin yaratılıştan kaynaklı biyolojik farklılığın yok edilerek bunun hukuki sonuçlarının ortadan kaldırılmasına neden olduğu, askerlik hizmeti, maden ocaklarında çalışma yasağı gibi cinsiyet temelli farklılık yaratan normların itiraz konusu kuralla işlevsiz hale getirildiği, bu durumun kimsenin cinsiyetine uygun olmayan bir işte çalıştırılamayacağını öngören anayasal hükümle de çeliştiği ileri sürüldü.
Yüksek Mahkeme, anılan düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine karar verdi.
- Kararın gerekçesinden
AYM'nin kararında, iptali istenen Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinde, "Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak iznin verilebilmesi için, istem sahibinin 18 yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması, ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır. Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbi yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması halinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir." hükmünün yer aldığı belirtildi.
Düzenlemenin, cinsiyet değişikliğine izin verilme usulüne ilişkin herhangi bir tereddüde yer vermeyecek biçimde açık ve net hükümler içerdiği vurgulanan kararda, "belirli ve öngörülebilir olduğu, kanunilik şartını taşıdığı" ifade edildi.
Cinsiyet değiştirmeye mahkemece izin verilmesi şartı konulmasının, kamu düzeninin sağlanması ve bireyin sağlığının korunmasını amaçladığına işaret edilen kararda, bunun zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya yönelik olduğu bildirildi.
İptal başvurusunda, "bireylerin toplumsal cinsiyet kurallarını benimseyerek biyolojik cinsiyetlerine aykırı şekilde cinsiyet değiştirmelerine izin verilmesinin Anayasa'ya aykırı olduğunun ileri sürüldüğü" anımsatılan kararda, kural kapsamında cinsiyet değişikliğinin ancak belirli şartları taşıyan kişilere tanınan bir imkan olduğu belirtildi.
Düzenleme uyarınca, cinsiyet değiştirmenin tıbbi olarak zorunlu görülen bireylere verilebileceği kaydedilen kararda, "Kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında kalan cinsiyet değişikliğini öngören kuralın Anayasa’yla çelişen bir yönünün bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar vermiştir." ifadeleri yer aldı.
