Rusya-Ukrayna savaşında cephe hattındaki kayıplar artarken, Moskova’nın asker açığını kapatmak için Afrika, Asya ve Orta Doğu’dan gelen yabancı işçileri hedef aldığı öne sürülüyor.
Ukrayna’nın Stratejik İletişim Merkezi tarafından hazırlanan yeni bir rapora göre, çok sayıda Afrikalı genç Rusya’ya “güvenli sivil iş”, “güvenlik görevi”, eğitim bursu ya da spor organizasyonu gibi vaatlerle götürülüyor. Ancak bazıları ülkeye vardıktan sonra kendilerini Ukrayna’daki savaşın en tehlikeli bölgelerinde buluyor.
Raporda, Rusya’nın Afrika ülkelerindeki sosyoekonomik kırılganlığı ve gençlerin daha iyi bir gelecek arayışını kullandığı savunuluyor. Bu kişilerin, sivil iş gücü için kullanılan göç kanalları üzerinden Rusya’ya çekildiği; ardından askeri sözleşmelerle doğrudan cepheye yönlendirildiği iddia ediliyor.
Gerçek adını açıklamak istemeyen Kenyalı bir genç, yaşadıklarını anlatırken Ukrayna’daki ormanlık bölgelerde birçok askerin cesedinin olduğu yerde kaldığını söyledi. Sürekli insansız hava aracı tehdidi nedeniyle ölenlerin bedenlerini almak çoğu zaman mümkün olmuyordu.
Genç adam, bazı cesetlerin ormanda çürümeye bırakıldığını, yol kenarında ve nehir içinde de ölüler gördüğünü anlattı. Ona göre ölenler arasında yalnızca Rus askerleri değil, Afrika ülkelerinden gelen savaşçılar da vardı.
Bu tablo, Rusya’ya gitmeden önce kendisine anlatılan işle hiçbir şekilde örtüşmüyordu.
“GÜVENLİK GÖREVİ” VAADİ
Michael takma adıyla konuşan Kenyalı genç, geçen yıl Rusya’ya gitmeye karar verdiğinde 25 yaşındaydı ve satış alanında çalışıyordu. Kendisine anlatılana göre görev, doğrudan cephe hattında savaşmak değil, savaşın geride bıraktığı bölgelerde güvenliği sağlamaktı.
Yani ona sunulan iş, cephede çatışmaya girmekten çok askeri tesis, kontrol noktası ya da savaş sonrası bölge güvenliği gibi gösterilmişti.
Afrika’da birçok genç için Rusya hâlâ eğitim, iş ve Avrupa’ya açılma ihtimali anlamına geliyor. Uzun yıllardır süren Rus propaganda faaliyetleri de ülkeyi fırsatlarla dolu, Batı’daki ırkçılıktan uzak bir yer olarak göstermeye çalışıyor.
Başvuranlara 5 bin 600 sterlinlik imza parası ve ayda bin 700 sterlin maaş vaat edildiği belirtiliyor. Bu rakamlar güncel kurla yaklaşık 348 bin TL imza ödemesi ve ayda yaklaşık 106 bin TL maaş anlamına geliyor.
Bu tür tutarlar, işsizlik ve ekonomik zorluklarla boğuşan birçok genç için son derece cazip görünüyor. Michael da birçok kişinin bu para vaadiyle riskleri tam anlamadan yola çıktığını söyledi.
Kenyalı genç, “Daha iyi bir hayat istiyoruz. Bu kadar para kazanabileceğinizi duyunca gözünüz başka bir şeyi görmüyor” sözleriyle süreci anlattı.
Ancak Rusya’ya vardıktan sonra karşılaştığı tablo bambaşkaydı. Rapora göre bazı Afrikalıların pasaportlarına ve belgelerine el konuluyor. Ardından kendilerine Rusça askeri sözleşmeler imzalatılıyor.
Sorun şu ki, bu kişilerin önemli bir bölümü imzaladıkları metni anlayamıyor. Böylece sivil iş bekleyen bazı yabancıların kısa süre içinde Rus ordusu için savaşan paralı askerlere dönüştüğü öne sürülüyor.
Ukrayna savunma istihbaratı, şu ana kadar askeri sözleşme imzaladığı belirlenen 2 bin 965 Afrika vatandaşının tespit edildiğini açıkladı. En çok kişinin Kenya, Mısır, Kamerun, Gana, Nijerya, Uganda, Cezayir, Mali, Güney Sudan ve Güney Afrika’dan geldiği belirtiliyor.
EĞİTİMSİZ CEPHEYE GÖNDERİLDİ
Michael, Rusya’ya vardığında askeri sözleşme imzaladığını, ardından kendisine zırh ve tüfek verildiğini söyledi. Ancak anlattığına göre hayatında ilk kez tüfek tutuyordu ve hiçbir ciddi eğitim almadan cepheye gönderildi.
Kenyalı genç, silah kullanmayı başkalarını izleyerek öğrendiğini belirterek, “Bize zırh ve silah verdiler, sonra gitmemizi söylediler. Bana hiçbir eğitim vermediler” dedi.
Birliğinde iki Kenyalının yanı sıra Ganalı askerlerin de bulunduğunu anlattı.
Afrikalı savaşçıların Rus birlikleri içinde kötü muamele gördüğü de iddialar arasında. Daha önce yayılan bazı görüntülerde Rus askerlerinin Afrikalı savaşçılarla alay ettiği ve onları “harcanabilir” olarak gördüğü öne sürülmüştü.
Michael da cephede ırkçılık ve dil bariyerinin ciddi sorun yarattığını söyledi. Ona göre Afrikalılar, Rus askerlerin gitmek istemediği daha riskli noktalara gönderiliyordu.
“Bizi onların gitmek istemediği yerlere koyuyorlardı. Ben ırkçılığı böyle yaşadım” diyen genç adam, cephede herkesin dostça davranmadığını ve bunun sık karşılaşılan bir durum olduğunu anlattı.
Michael’ın ilk görevleri yiyecek taşımaktı. Ancak daha sonra cephe hattına yerleştirildi. Ukrayna’daki savaşın artık büyük ölçüde insansız hava araçlarıyla yürütüldüğünü söyleyen genç, cephede en büyük tehdidin dronlar olduğunu belirtti.
“Çoğu zaman insanlarla değil, dronlarla savaşıyorduk. Dronlara ateş ediyorduk. Eğer dron sizi görürse saldırıyordu” sözleriyle cephedeki tehlikeyi anlattı.
Bu nedenle ormanlık alanlarda ölen askerlerin bedenlerine ulaşmak bile çoğu zaman imkânsız hale geliyordu. Michael, cesetlere kısa sürede alıştığını, çünkü cephede ölümün neredeyse sürekli göz önünde olduğunu söyledi.
“BEN BUNUN İÇİN İMZA ATMAMIŞTIM”
Michael sonunda birlikten kaçtığını ve Kenya büyükelçiliğinin yardımıyla ülkesine döndüğünü söyledi.
Rusya’ya birlikte gittiği yedi Kenyalıdan birinin öldüğünü, birinin kayıp olduğunu, diğerlerinin ise geri döndüğünü anlattı. Kendisine vaat edilen parayı ise hiç alamadığını söyledi.
Genç adamın sözleri, savaşın ekonomik çaresizlik içindeki yabancı işçiler için nasıl bir tuzağa dönüşebildiğini gösteriyor.
Rusya’nın Afrika’dan savaşçı topladığına ilişkin iddialar, Ukrayna savaşının yalnızca Avrupa güvenliğini değil, küresel göç ağlarını ve yoksul ülkelerdeki genç işsizliğini de etkilediğini ortaya koyuyor.
Savaş uzadıkça insan gücüne duyulan ihtiyaç artıyor. Bu da iş arayan, eğitim hayali kuran ya da ailesine para göndermek isteyen gençleri hedef haline getiriyor.
Ukrayna kaynaklarına göre Moskova, sivil göç kanallarını cepheye asker sağlamak için kullanıyor. Rusya ise bu iddiaları sistematik biçimde kabul etmiyor.
Ancak Michael’ın anlattıkları, “güvenlik işi” diye başlayan bir yolculuğun nasıl birkaç hafta içinde ölümcül bir cephe görevine dönüşebildiğini gözler önüne seriyor.
Kenyalı genç yaşadıklarını tek cümleyle özetliyor: “Ben bunun için imza atmamıştım. Üstelik savaş hiçbir zaman kolay değildir.”
