Perşembe günü açıklanan ve kısmen sansürlenmiş istihbarat belgeleri ile haritalara göre, ABD'nin 30'dan fazla ülkede 120'den fazla biyolojik laboratuvara finansman sağladığı veya destek verdiği öne sürülüyor. Belgelerde, Ukrayna'da ABD tarafından inşa edildiği veya desteklendiği belirtilen 40'tan fazla tesis bulunduğu iddia edildi.
ABD istihbaratının zirvesindeki isim olan ve 23 Mayıs'ta ailevi gerekçelerle istifasını sunan Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard'ın görevi, 30 Haziran'da sona eriyor.
TEHLİKELİ PATOJENLER
Gabbard'ın açıklamasına göre, söz konusu laboratuvarların bir kısmında yüksek riskli ve bulaşıcı patojenler üzerinde çalışmalar yapıldı.
Belgelerde, organizmaların genetik özelliklerini değiştirerek biyolojik işlevlerini güçlendirmeyi amaçlayan ve tartışmalara konu olan "Gain-of-Function" (İşlev Kazandırma) araştırmalarına da atıf yapıldı.
Gabbard yaptığı açıklamada, "Bu laboratuvarların nerede bulunduğunu, hangi patojenleri barındırdığını tespit etmek ve dünya genelindeki insan sağlığını tehdit eden tehlikeli araştırmaları sona erdirmek için çalışmalarımızı sürdüreceğiz" dedi.
UKRAYNA'DAKİ LABORATUVARLAR
Yayımlanan belgelere göre, Ukrayna'da ABD desteğiyle kurulan veya faaliyet gösteren 40'tan fazla laboratuvar bulunuyor.
Bazı tesislerin Sovyet döneminden kalma biyolojik savaş etkenleri üzerinde çalıştığı, ayrıca şarbon (anthrax), Ebola, MERS, SARS ve veba gibi 'özellikle tehlikeli patojenler' ile ilgili araştırmalar yürüttüğü öne sürülüyor.
Belgelerde öne çıkarılan tesislerden biri, Harkiv'deki Deneysel ve Klinik Veterinerlik Enstitüsü oldu.
İstihbarat sunumunda, bu laboratuvarın 'en azından bazı tehlikeli patojenleri' barındırdığı, Sovyet dönemi biyolojik araştırmalarıyla bağlantıları olduğu ve viroloji, veterinerlik ile toksikoloji alanlarında çalışmalar yürüttüğü belirtildi.
Ayrıca tesiste biyogüvenlik eksikliklerinin bulunduğu, özellikle Brucella bakterisiyle ilgili bölümlerde güvenlik sorunlarının tespit edildiği ifade edildi.
"ABD YALNIZCA FİNANSMAN SAĞLAMADI"
Belgelerde, Washington'un yalnızca altyapı desteği vermediği, aynı zamanda Ukraynalı bilim insanlarına biyogüvenlik eğitimi sağladığı ve bulaşıcı hastalık araştırmalarını finanse ettiği öne sürüldü. Bunlar arasında yüksek derecede patojenik kuş gribiyle ilgili çalışmaların da bulunduğu belirtildi.
Ulusal İstihbarat Direktörlüğü'nün (ODNI) değerlendirmesine göre, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle bazı laboratuvarlar daha kırılgan hale geldi. Raporda ayrıca tesislerin zarar görmesi, ele geçirilmesi veya propaganda amaçlı kullanılmasına ilişkin risklere dikkat çekildi.
Harkiv'deki bir laboratuvarın güvenlik tehditlerine açık hâle geldiği ve ABD bağlantılı biyolojik silah faaliyetlerine ilişkin iddiaların gündeme geldiği de belirtildi.
"HÜKÜMETLER GERÇEĞİ GİZLEDİ..."
Gabbard, eski ABD yönetimlerini ve bazı sağlık yetkililerini kamuoyunu yanıltmakla suçladı.
Açıklamasında özellikle eski Başkan Joe Biden'ın baş tıbbi danışmanlarından Anthony Fauci'yi hedef alan Gabbard, "Siyasetçiler, bazı sağlık yetkilileri ve Biden yönetimindeki isimler, ABD tarafından finanse edilen biyolojik laboratuvarların varlığı konusunda Amerikan halkına yalan söyledi" ifadelerini kullandı; laboratuvarların varlığı ve finansmanına ilişkin bilgilerin uzun süre kamuoyundan saklandığını savundu.
Ayrıca bu konuyu gündeme getiren kişilerin zaman zaman 'yabancı ajan' veya 'hain' olarak damgalandığının da altını çizdi.
İSTİFASI GÜNDEMDE
Belgelerin yayımlanması, ABD istihbarat yönetimindeki önemli değişikliklerin yaşandığı bir döneme denk geldi. Zira ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, 23 Mayıs'ta görevinden ayrıldığını resmen duyurmuştu.
Gabbard, sosyal medya platformu X üzerinden yayımladığı mektupta, eşi Abraham Williams’a 'son derece nadir görülen bir kemik kanseri' teşhisi konulduğunu belirterek görevini bırakma kararı aldığını açıklamıştı. Gabbard’ın görevdeki son gününün 30 Haziran olacağı bildirildi.
Resmî açıklamada, ayrılık gerekçesi olarak ailevi nedenler gösterilse de, Reuters'a konuşan kaynaklar Gabbard'ın ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonlarına karşı çıkmasının Beyaz Saray'da rahatsızlık yarattığını iddia etti. Ancak bu iddialar konusunda ABD yönetiminden resmî bir doğrulama gelmiş değil.
