Amerika Birleşik Devletleri ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında uzun süredir devam eden ekonomik ve teknolojik rekabet yeni bir boyuta ulaştı. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), ulusal güvenliğe tehdit oluşturduğu gerekçesiyle yayımladığı risk listesini güncelleyerek küresel ölçekte faaliyet gösteren onlarca Çin merkezli firmayı "Çin ordusuyla bağlantılı" ilan etti. Toplamda 188 Çinli şirketin yer aldığı ve "Bölüm 1260H" olarak bilinen bu listeye son olarak, elektrikli araç üreticisi BYD ile e-ticaret ve teknoloji devi Alibaba da eklendi. İki süper güç arasındaki ticari tansiyonu en üst seviyeye çıkarma riski taşıyan bu adım, küresel piyasalarda geniş yankı uyandırdı.
KÜRESEL REKABETTE KRİTİK HAMLE
BBC'nin haberine göre; Pentagon'un güncellediği listede dikkat çeken en önemli detay, eklenen şirketlerin büyüklüğü ve faaliyet alanları oldu. Listeye yeni dahil edilen firmalar arasında, yakın zamanda Tesla’yı geride bırakarak dünyanın en çok elektrikli araç satan üreticisi unvanını alan BYD, teknoloji ve e-ticaret alanında küresel bir güç olan Alibaba, elektrikli araç üreticisi Nio ve uçak üreticisi Comac yer alıyor. Bu markaların yanı sıra geçmiş dönemde listeye eklenmiş olan Huawei, Tencent ve DJI gibi Çinli teknoloji devleri de güncel listede varlığını sürdürüyor.
DOĞRUDAN YAPTIRIM YOK ANCAK PRESTİJ RİSKİ BÜYÜK
Pentagon tarafından yayımlanan bu listenin yasal statüsü ve piyasalara etkisi şu şekildedir:
İhtar Niteliğinde: Liste, Amerikan şirketlerine ve resmi kurumlarına, adı geçen Çinli firmalarla iş yapmanın barındırdığı riskleri ihtar etme amacı taşıyor.
Doğrudan Yaptırım Değil: Listeye alınmak şu an için doğrudan ve anlık bir ticari yaptırım veya yasak anlamına gelmiyor.
Prestij ve İmaj Kaybı: Doğrudan yaptırım olmamasına rağmen, bu hamlenin küresel pazarda söz konusu firmaların ticari ilişkilerine ve prestijlerine ağır bir darbe vuracağı belirtiliyor.
Uzmanlar, Washington yönetiminin bu adımının arkasında net askeri sözleşmelerden ziyade, bu şirketlerin Çin'in devlet destekli "sivil-askeri entegrasyon" programlarında yer alması gerekçesinin yattığını ifade ediyor. Listelenen firmaların büyük bir kısmı; yapay zekadan elektrikli araç üretimine kadar pek çok stratejik ve kritik sektörde doğrudan Amerikalı şirketlerle rekabet halinde bulunuyor.
ÇİNLİ ŞİRKETLERDEN SERT TEPKİ VE HUKUKİ REST
Listenin kamuoyuna açıklanmasının ardından, adı geçen Çinli dev şirketlerden arka arkaya sert açıklamalar geldi.
Alibaba yetkilileri yaptıkları açıklamada, şirketlerinin hiçbir şekilde Çin ordusuyla ya da herhangi bir askeri stratejiyle bağı bulunmadığını vurguladı. Kararın asılsız olduğunu savunan şirket, bu adıma karşı tüm hukuki yollara başvuracaklarını ilan etti. Listeye eklenen bir diğer önemli teknoloji firması Baidu ise kararın inandırıcı hiçbir gerekçesi olmadığını belirterek, isimlerini söz konusu listeden sildirmek adına her türlü seçeneği değerlendireceklerini duyurdu.
PEKİN'DEN "EKONOMİK KUŞATMA" ÇIKIŞI VE MİSİLLEME BEKLENTİSİ
Gelişmeler üzerine açıklama yapan Çin’in Washington Büyükelçiliği, ABD’nin bu kararını açık bir "ayrımcılık" olarak nitelendirdi. Büyükelçilik, Çinli firmaların faaliyet gösterdikleri tüm ülkelerin yerel kanunlarına harfiyen uyduğunu savundu.
Siyasi analistler, Pekin yönetiminin bu hamleyi Washington tarafından uygulanan bir tür "ekonomik kuşatma" olarak değerlendireceğini öngörüyor. Çin'in bu adıma karşılık olarak:
Amerikalı şirketlere yönelik "kısasa kısas" ilkesiyle yaptırımlar uygulayabileceği,
Benzer bir karşı kara liste hazırlayabileceği,
Diplomatik arenada sert bir misilleme süreci başlatabileceği tahmin ediliyor.
