Çanakkale - Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) görüşülmeye başlanan ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu'nda kabul edilen yeni torba kanun teklifi, Orman Kanunu'nda dikkat çekici değişiklikler öngörüyor. Teklifin 13., 14. ve 15. maddeleriyle Orman Genel Müdürlüğü'nün (OGM) "karbon yutak ormanları" kurması, bu alanları bedel karşılığı kurdurması veya mevcut ormanları karbon piyasası rayiç bedeli üzerinden tahsis edip işletmesi planlanıyor. İklim Değişikliği Başkanlığı'nın koordinasyonunda yürütüleceği belirtilen bu düzenleme ile Türkiye'nin sera gazı azaltım taahhütlerine katkı sağlanması ve Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın getireceği mali yüklerin hafifletilmesi hedefleniyor.
Prof. Dr. Doğanay Tolunay: "Uygulanması mümkün olmayan bir teklif"’
Ancak İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay'a göre bu düzenleme "uygulanması mümkün olmayan bir teklif" niteliği taşıyor.
Prof. Dr. Tolunay'ın değerlendirmelerine göre teklifteki temel açmazlar şunlar:
- Atmosferden alınan karbonun satışı ancak "gönüllü karbon piyasalarında" yapılabiliyor ve bunun için yapılan çalışmaların halihazırdaki karbon depolama kapasitesine "ek bir katkı" sağlaması zorunlu. Mevcut durumun üzerinde bir karbon birikimi bağımsız kuruluşlarca ölçülüp sertifikalandırılmadığı sürece bu karbonun borsada ticareti mümkün değil.
- OGM tarafından yapılacak rutin ağaçlandırma çalışmalarıyla veya halihazırda var olan mevcut ormanların tuttuğu karbon, uluslararası karbon piyasalarında alınıp satılamaz.
- Teklifin yasalaşması halinde karbon satışı sadece yurt içinde geçerli hale gelse bile, uluslararası şirketler bu karbonu kendi emisyonlarını dengeleme amacıyla kullanamayacaklar.
“Yeşil aklama” uyarısı
Dünya genelinde karbon dengeleme çalışmalarına yönelik ciddi eleştiriler bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tolunay, bu uygulamaların sera gazı emisyonlarını gerçekte azaltmadığı ve şirketler için sadece bir "yeşil aklama" (greenwashing) aracı olduğuna dair güçlü itirazlar olduğunu vurguluyor.
Kadastro iptalleri ve 2/b kapsamında genişleme endişesi
Tolunay ayrıca Torba Yasada Orman kanunun’da yapılan değişikliklerin, kesinleşmiş orman kadastrosu olan alanlardaki çalışmaların iptal edilmesinin önünü açacağı uyarısında bulundu. Tolyunay; “Bu değişiklikle on binlerce hektar orman kadastrosu tamamlanmış alanın kadastrosu iptal edilecek. Son değişiklik ise kamuoyu tarafından 2/B olarak bilinen alanların önünün açılacak olması. 2/B kavramı, Orman Kanunun 2. Maddesi B fıkrasından gelmektedir. Buna göre 31.12.1981 tarihinden önce orman vasfını kaybetmiş alanların orman sınırları dışına çıkarılmasına olanak sağlayan bir maddedir. Bugüne kadar 650 bin hektar kadar bir zamanlar orman olan ve insanlar tarafından yerleşim ve tarım alanına dönüştürülerek orman niteliği kaybettirilen alan bulunmaktadır. Torba Kanunla 2/B ile orman sınırları dışına çıkarılan alanların genişleyeceği söylenebilir” değerlendirmesini yaptı.
Torba kanun teklifindeki diğer maddelerde neler var?
Söz konusu torba kanun teklifi, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'ndan Çeltik Kanunu'na, Orman Kanunu'ndan Atatürk Orman Çiftliği Kanunu'na kadar pek çok farklı alanda önemli değişiklikler içermekte. Torba teklifteki diğer öne çıkan maddeler şunlar:
1. Hobi bahçeleri ve tarım arazilerinin korunması:
- Tarım arazilerinin kooperatifler (özellikle konut ve yapı kooperatifleri) aracılığıyla "hobi bahçesi" adı altında küçük parsellere bölünerek tarım dışı amaçlarla (üzerine prefabrik vb. yapılar yapılarak) kullanılması engelleniyor.
- Kaçak ve izinsiz olarak tarım arazilerine inşa edilen bu yapılara elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmesi yasaklanıyor; kurallara aykırı bağlayan kurumlara abone başına 100.000 TL idari para cezası getiriliyor.
2. Tütün, alkol ve diğer düzenlemeler
- Alkollü içki üreten ve pazarlayan firmaların; marka, logo, amblem veya bunları çağrıştıran isim ve şekilleri iş yerlerinin içinde, dışında, vitrinlerinde ve hiçbir etkinlikte kullanamayacakları hüküm altına alınıyor.
- Gece 22:00 ile 06:00 saatleri arasındaki perakende alkollü içki satışı yasağını ihlal edenlere idari yaptırım uygulama yetkisi, merkezden alınarak doğrudan mahalli mülki amirliklere devrediliyor.
- Tütün ve alkol piyasasındaki kuralları ihlal eden, belgesiz veya askı süresinde üretim/satış yapan firmalara yönelik idari para cezaları büyük oranda artırılıyor.
3. Şeker Pancarı Üretimi
- Şeker arz güvenliğini sağlamak için sözleşmesiz şeker pancarı ekimi yasaklanıyor ve bu yasağa uymayanlara ciddi idari para cezaları getiriliyor.
- Fabrikaların, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın izni olmadan kendi belirlenmiş ekim sahaları dışından pancar temin etmeleri cezaya bağlanıyor.
4. Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ)
- Atatürk Orman Çiftliği'ne ait tüm gayrimenkuller, emlak vergisinden (bina ve arazi) ve yargı harçlarından muaf tutuluyor. Geçmişe dönük tahakkuk etmiş ve ödenmemiş vergilerin tahsilinden de vazgeçiliyor.
5. Çeltik (Pirinç) Ekimi Mesafeleri
- Sıtma hastalığı ile mücadele kapsamında 1936 yılında çıkarılan kanunda yer alan çeltik tarlalarının yerleşim yerlerine olan uzaklık sınırları güncelleniyor. Teknolojik sulama (damla sulama) gelişmeleri ve köylerin mahalleye dönüşmesi sebebiyle mesafeler yeniden tanımlanıyor (il/ilçe merkezlerine 500 metre, köy/mahallelere 50 metre).
6. Veterinerlik Hizmetleri ve Hayvan Sağlığı
- Tazminatlı hayvan hastalıkları sebebiyle mecburi kesime tabi tutulan veya itlaf edilen hayvanlar ile imha edilen hayvansal ürün ve yemler için devletin ödeyeceği tazminat usulleri güncelleniyor.
