Rekabet Kurulu, otomotiv lastik üretimi ve dağıtımı pazarında faaliyet gösteren çok sayıda firmaya, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u ihlal ettikleri gerekçesiyle toplam 3 milyar 633 milyon 935 bin 171 lira idari para cezası uyguladı. Soruşturma kapsamında fiyat tespiti, bilgi değişimi ve çalışan ayartmama gibi pek çok iddia incelenirken, pazarın geleceğine yönelik dikey ilişkileri düzenleyen sıkı tedbirler ve taahhütler de devreye alındı.
Kurumun internet sitesi üzerinden yapılan resmi açıklamaya göre, yürütülen kapsamlı soruşturmanın sonuçları, ceza dağılımları ve getirilen yeni piyasa kuralları şu şekildedir:
SORUŞTURMANIN KAPSAMI VE İNCELENEN İHLAL İDDİALARI
Rekabet Kurumu tarafından açılan soruşturmada, lastik pazarındaki teşebbüslerin bir dizi rekabet kısıtlayıcı faaliyette bulunduğu iddiaları masaya yatırıldı. Soruşturma süresince incelenen temel başlıklar şunlar oldu:
Rakipler arasında fiyat hareketlerine yönelik uyumlu eylemler,
Rekabete karşı hassasiyet barındıran stratejik bilgi değişimleri,
Bayilerin yeniden satış fiyatlarının üretici/sağlayıcı tarafından belirlenmesi,
Bayilere yönelik olarak bölge ve müşteri kısıtlamalarının getirilmesi,
Pazarda ayrımcılık yapılması ve rekabet etmeme yükümlülüklerinin dayatılması,
İş gücü piyasasına yönelik rekabeti kısıtlayıcı bilgi alışverişi ile çalışan ayartmama anlaşmaları.
UZLAŞMA SÜRECİ VE KESİLEN CEZALARIN DAĞILIMI
Soruşturma süreci devam ederken yedi büyük teşebbüs, Rekabet Kurulu ile uzlaşma usulünden yararlanmak amacıyla başvuru gerçekleştirdi. Bu kapsamda; Abdulkadir Özcan Otomotiv Lastik Sanayi Ticaret AŞ (Petlas), Üstündağ Lastik İthalat ve Ticaret AŞ, Tatko Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ, Prolas Otomotiv Nakliyat Hırdavat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti, Özcanlar Lastik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti, Kardeşler Ulaşım Jant Motorlu Araçlar ve Servis Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti ile Abdullah Özdoğan Ticaret Otomotiv Petrol İnşaat Makina Sanayi İthalat ve İhracat Ltd. Şti hakkında yürütülen uzlaşma süreçleri tamamlandı. Bu firmalar yönünden soruşturma para cezası uygulanarak uzlaşma yoluyla sonlandırıldı.
Soruşturmanın nihai tamamlanma aşamasında ise Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret, Otomotiv Lastikleri Tevzi, Goodyear Lastikleri Türk, Hankook Lastikleri, Michelin Lastikleri Ticaret, Pirelli Otomobil Lastikleri ile Prometeon Turkey Endüstriyel ve Ticari Lastikler firmalarına ceza uygulanması kararlaştırıldı.
Aydın Lastik Satış ve Servis Hizmetleri Ltd. Şti ile Modül Lastik Otomotiv Ticaret AŞ’ye de idari para cezası verilirken; Cengizler Oto Lastik Pazarlama İnşaat Turizm Nakliyat Tekstil Emlak İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret Ltd. Şti ve Gürlas Oto Lastik Sanayi Ticaret Ltd. Şti hakkında tespit edilen ihlaller, Kabahatler Kanunu'nun ilgili maddesi uyarınca zaman aşımına uğradığı için bu iki firmaya idari para cezası uygulanmasına yer olmadığına karar verildi.
UZLAŞMA SONUCUNDA KESİLEN CEZA: 497 milyon 91 bin 986 lira
SORUŞTURMA SONUCUNDA KESİLEN CEZA: 3 milyar 136 milyon 843 bin 185 lira
TOPLAM İDARİ PARA CEZASI: 3 milyar 633 milyon 935 bin 171 lira
Kurul ayrıca, Prometeon Turkey Endüstriyel ve Ticari Lastikler, Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret ile Hankook Lastikleri hakkında idari para cezası uygulanmasına yer olmadığı hükmünü kurdu. Bununla birlikte Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret AŞ'nin, Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanması kararlaştırıldı.
BAYİ KANALLARI ÜZERİNDEN BİLGİ PAYLAŞIMINA AĞIR SINIRLAMA
Rekabet Kurulu, soruşturma kapsamında fiyat hareketlerinin şekillenmesinde bayiler aracılığıyla yapılan dolaylı bilgi değişimlerinin büyük etkisi olduğunu tespit etti. Bu ihlallerin tekrarlanmasını önlemek ve Türkiye lastik yenileme pazarında sağlıklı bir rekabet yapısı tesis etmek amacıyla, soruşturma tarafı olan tüm üretici ve sağlayıcı teşebbüslere yönelik uygulanması zorunlu birtakım teknik ve operasyonel taahhütler getirildi:
FİLİGRAN VE KODLAMA ZORUNLULUĞU: Her bir bayiyi birbirinden ayırt edecek özel bir kodlama sistemi kurulacak. Bayilere gönderilecek fiyat listeleri ve fiyata dair her türlü duyuruda; ayırt edici, görünür ve sayfa geneline yayılmış birden fazla filigran yöntemine yer verilmesi zorunlu olacak.
TOPLU DUYURULARA SON: Fiyat duyurularını birden fazla bayiye ya da tüm bayilere toplu olarak iletme yöntemleri tamamen sonlandırılacak. Bu duyurular, yalnızca her bayinin kendi kullanıcı adı ve şifresiyle giriş yapabildiği, üretici ile bayi arasındaki işlemlerin yürütüldüğü özel dijital arayüzler ve portallar üzerinden birebir olarak iletilecek.
SÖZLÜ VE YAZILI İLETİŞİM YASAĞI: Fiyatlandırma süreçlerinde bu dijital arayüz ve portal haricinde sözlü ya da yazılı hiçbir yöntem kullanılmayacak. Hali hazırda böyle bir dijital altyapıya sahip olmayan firmalar, sistemi ivedilikle oluşturarak bayilerin erişimine açacak. Bu yolla, bayilerin ileri tarihli ya da geleceğe yönelik fiyat listelerini ve fiyatı oluşturan diğer tüm unsurları rakip üreticilere veya diğer bayilere sızdırmasının önüne geçilecek.
