Venezuela'da meydana gelen yıkıcı depremlerin ardından enkaz altında zamana karşı yarış sürerken, uzmanlar göçük altındaki hayatta kalma sürelerini etkileyen kritik etkenleri sıraladı.
Uzmanlar, deprem felaketlerinde en kritik kurtarma operasyonlarının ilk 24 saat içinde gerçekleştiğini, bu süreden sonra hayatta kalma şansının her geçen gün hızla düştüğünü belirtiyor.
AP'nin haberine göre ağır yaralanması olmayan kurbanlar, doğru çevre koşullarında bir hafta veya daha uzun süre yaşam mücadelesi verebiliyor.
Hayatta kalmayı sağlayan mucize: Yaşamsal boşluklar
Brown Üniversitesi'nden jeofizikçi Victor Tsai, enkaz altında kalan kişilerin hayatta kalma şansını artıran en büyük etkenin, büyük yaralanmaları önleyen "yaşamsal boşluklar" olduğunu vurguluyor. Sağlam bir masanın veya dayanıklı bir mobilyanın altı, tavan çökmelerinde bu güvenli cepleri oluşturabilir.
George Washington Üniversitesi'nden acil müdahale uzmanı Dr. Joseph Barbera ise binanın çökmesiyle birlikte ortaya çıkabilecek yangın, duman veya tehlikeli kimyasal sızıntıların hayatta kalma şansını doğrudan düşürdüğünü ifade ediyor. Zaman ilerledikçe en kritik ihtiyacın su ve hava olduğunu belirten Barbera, "Gıda olmadan bir süre hayatta kalabilirsiniz ancak su olmadan bu süre çok daha kısadır" diyerek sıvı erişiminin önemine dikkat çekiyor.
Ayrıca enkazın içindeki ve dışındaki hava sıcaklıkları hem kazazedeyi hem de kurtarma ekiplerinin performansını doğrudan etkiliyor.
Kurtarılma anındaki gizli tehlike
Dr. Joseph Barbera, enkaz altındaki depremzedelerin dışarı çıkarılmadan hemen önce hayati tıbbi müdahaleye tabi tutulması gerektiği konusunda hayati bir uyarıda bulunuyor.
Baskı altında kalan kaslarda biriken toksinler, kişi enkazdan çıkarılıp üzerindeki yük kalktığı anda birden kan dolaşımına karışabiliyor. "Ezilme Sendromu" (Crush Syndrome) olarak bilinen bu durum, kazazedenin kurtarıldıktan hemen sonra şoka girmesine veya böbrek yetmezliğinden hayatını kaybetmesine neden olabiliyor.
Tarihteki mucize kurtuluşlar da uzmanların bu teorilerini destekler nitelikte. 2011 yılında Japonya'da yaşanan deprem ve tsunami felaketinden 9 gün sonra bir genç ile 80 yaşındaki büyükannesi çöken evlerinden sağ çıkarılmıştı.
2010 Haiti depreminde ise 16 yaşındaki bir kız çocuğu tam 15 gün sonra enkaz altından canlı kurtarılmıştı.
Deprem sırasında ve enkaz altında ne yapılmalı?
Uzmanlar, deprem güvenliği stratejilerinin yaşanılan bölgedeki bina yapı stokuna göre değiştiğini belirtiyor. Fay hatları üzerinde yer alan ve yapı denetimi güçlü olan ülkelerde genel kabul görmüş kural "Çök, Kapan, Tutun" yöntemidir.
Deprem anında yapılması gerekilenler
Eğer bina çıkışına çok yakın değilseniz; hemen çökün, sağlam bir masanın veya mobilyanın altına kapanın ve sarsıntı bitene kadar tutunun.
Çökme esnasında yüzünüzü ve solunum yollarınızı tozdan korumak için bir bez parçası veya kıyafetinizle kapatın.
Enkaz altında neler yapılabilir?
Enerjinizi Tasarruflu Kullanın: Gereksiz yere bağırmak ve aşırı güç sarf etmek dehidrasyonu (sıvı kaybını) hızlandırır.
Girişken Olun, Ses Çıkarın: Arama kurtarma ekiplerinin seslerini dinleyin ve yakınınızdaki sert bir cisme (boru, beton vb.) vurarak yerinizi belli edecek sesler çıkarın.
Telefonunuzu Doğru Kullanın: Eğer yanınızda cep telefonu varsa, bataryasını korumak için ekran ışığını kısın ve yardım çağrılarını gün içinde belirli, kısa aralıklarla yapmayı deneyin.
Elinizdeki su ve gıdayı mutlaka rasyonel şekilde tüketin.
