CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Ukrayna krizi dördüncü yılını geride bırakırken, sahada zafer elde edemeyen Batı ümidini Rusya’nın ekonomik çöküşüne bağladı. Rusya’nın gayri safi yurtiçi hasılasının resmi verilere göre yılın ilk çeyreğinde yüzde 0,2 oranında daraldığına işaret eden Almanya merkezli Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü'nün yayımladığı son raporda Rus ekonomisinin "yapısal tükenme" ile karşı karşıya olduğu savunulurken, Londra merkezli düşünce kuruluşlarından bazı uzmanlar ülkenin fiilen resesyona girmiş olabileceğini ileri sürüyor.
Batılı düşünce kuruluşlarının yüzde 0,2 üzerinden kurguladığı senaryoların aksine ekonomik gerçekler farklı bir tabloya işaret ediyor. Rus ekonomisini mercek altına alan Economist dergisinin haberine göre ilk çeyrekteki zayıf performansın önemli bir bölümü teknik nedenlerden kaynaklandı. 2025 sonunda katma değer vergisinin artırılacağı beklentisi tüketicileri harcamalarını öne çekmeye yöneltti. Bu durum bir önceki dönemin büyümesini şişirirken sonraki dönemde yapay bir yavaşlama yarattı. Ayrıca 2026'nın ilk aylarında çalışma günü sayısının azalması ve sert hava koşulları da ekonomik faaliyet üzerinde baskı oluşturdu.
Kişi başına gelir yüzde 12 arttı
Goldman Sachs ve Rus kalkınma bankası VEB'in hazırladığı alternatif göstergeler ekonomide büyümenin sürdüğüne işaret ederken Moskova yönetiminin dayanaklılığı dikkat çekiyor. Zira çatışmaların başlamasından bu yana Rus ekonomisi Çin ve Hindistan başta olmak üzere Asya pazarlarına yönelerek yaptırımların etkisini sınırladı. Devlet bütçesinden savunma sanayine, altyapı projelerine ve sosyal harcamalara büyük kaynaklar aktarılırken kişi başına düşen reel gelir 2022-2025 döneminde yaklaşık yüzde 12 arttı. Bu oran Çin veya Hindistan gibi hızlı büyüyen ekonomilerin gerisinde kalsa da savaş şartları ve yaptırımlar dikkate alındığında önemli bulunuyor.
Rusya'nın toplam mal ihracatı resmi verilere göre geçen yılın aynı döneminin üzerinde seyrediyor. İşsizlik oranı yüzde 2 seviyelerinde kalmaya devam ederken bu oran modern Rusya tarihinin en düşük seviyelerinden biri olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte enflasyon son dönemdeki çift haneli seviyelerinin yaklaşık yarısına geriledi. Reel ücretler yükselmeye devam ediyor. Devlet havayolu şirketi Aeroflot yılın ilk beş ayında geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 10 daha fazla yolcu taşıdı. Üst gelir gruplarındaki harcama eğilimleri de dikkat çekici. Batı'dan çeşitli yollarla getirilen lüks otomobil satışları hızla artarken Lamborghini satışlarının geçen yıla göre yüzde 80 yükseldiği belirtiliyor.
Ekonominin motoru devlet olmaya devam ediyor
Rus ekonomisinin en önemli dayanağı ise devlet harcamaları olmaya devam ediyor. Geçen yıl savunma bütçesinin milli gelirin yaklaşık yüzde 7-8'ine ulaştığı tahmin ediliyor. Bu harcamaların iş gücünü sivil sektörlerden çektiği ve bütçe üzerindeki baskıyı artırdığı yönünde eleştiriler bulunsa da Kremlin'in hâlâ önemli manevra alanına sahip olduğu değerlendiriliyor. Hükümet vergi artışlarına gidebilir, rezerv fonlarını kullanabilir veya iç piyasadan borçlanabilir. Gerektiğinde finansal sistem üzerindeki kontrolünü artırabilecek araçlara da sahip.
Göstergelere odaklanıldığında birçok ekonomist Rusya'nın ekonomik olarak çöküşün eşiğinde olduğu tezine temkinli yaklaşıyor. Petrol fiyatlarında kalıcı bir düşüş, çok daha sert yaptırımlar veya enerji altyapısına yönelik saldırıların ciddi boyutlara ulaşması büyümeyi daha fazla baskılayabilir. Buna karşın mevcut veriler, Rus ekonomisinin yakın gelecekte çökeceğinden çok yavaşlamasına rağmen ilerlemeye devam eden bir yapıya dönüştüğünü gösteriyor.
