İYİ Parti Ekonomi Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Balıkesir Milletvekili Burak Dalgın, Çinli otomotiv devi BYD’nin Türkiye yatırımına ilişkin tartışmaları Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne taşıdı. Dalgın, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, BYD’nin Manisa’da kurmayı taahhüt ettiği otomobil fabrikası yatırımının akıbetini sordu.
BYD, Türkiye'de fabrika planlarını askıya aldı
Önergede, BYD’nin Türkiye’de üretim tesisi kurma sürecini durdurduğu ve üretime geçiş için belirlenmiş somut bir takvim bulunmadığı yönündeki uluslararası haberler hatırlatıldı.
“BYD’NİN YATIRIM SÜRECİ NEDEN ASKIYA ALINDI?”
Dalgın, önergesinde Temmuz 2024’te Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında imzalanan anlaşmayı gündeme getirdi. Söz konusu anlaşma kapsamında Çin’den ithal edilen otomobillere uygulanan ek gümrük vergisi nedeniyle BYD’ye muafiyet sağlandığını belirten Dalgın, şirketin bu muafiyet sayesinde Türkiye pazarında olağanüstü kazançlar elde ettiğini savundu.
Dalgın, daha önce 18 Temmuz 2025’te de BYD’nin Manisa yatırımının aksadığına ilişkin iddiaları Meclis gündemine taşıdığını hatırlattı. Bakanlıktan gelen yanıtta bazı kritik soruların yanıtsız bırakıldığını belirten Dalgın, özellikle teminat mektupları ve gümrük vergisi muafiyeti nedeniyle elde edilen ilave kazancın yatırım maliyetini aşıp aşmadığı konusuna açıklık getirilmediğini ifade etti.
“10 AYDA 26 BİN 610 ARAÇ SATTI”
Dalgın’ın önergesinde, soru önergesinin verildiği tarihten bu yana BYD’nin Türkiye pazarındaki satış performansına da dikkat çekildi.
Önergeye göre BYD, 2025 yılının son altı ayı ile 2026 yılının ilk dört ayını kapsayan 10 aylık dönemde Türkiye’de 26 bin 610 araç ithal etti ve yaklaşık yüzde 4 pazar payını korudu.
Dalgın, 2026 yılına girerken satışlarda bir miktar azalma görülmesine rağmen BYD’nin Türkiye’de en çok satış yapan 10 yabancı marka arasında yer almaya devam ettiğini belirtti.
“CİDDİ TEŞVİK AVANTAJINDAN YARARLANDI AMA YATIRIMDA SOMUT ADIM ATMADI”
İYİ Partili Dalgın, bu tablonun BYD’nin yaklaşık iki yıl boyunca ciddi bir teşvik avantajından yararlandığını ancak yatırım anlamında somut bir adım atmadığını gösterdiğini savundu.
Dalgın, Türkiye’nin Çin’le dış ticaret açığına da dikkat çekerek, 2025 yılında Çin’le dış ticaret açığının 46,3 milyar dolar olduğunu, bu açığın Türkiye’nin toplam dış ticaret açığının yaklaşık yarısına ve milli gelirin yüzde 3’üne karşılık geldiğini ifade etti.
BAKAN KACIR’A 5 SORU
Dalgın, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’a şu soruları yöneltti:
BYD’nin Türkiye’deki yatırım sürecini askıya almasının nedeni nedir? Şirketin Türkiye’de üretim tesisi kurma sürecini durdurduğu yönündeki açıklamaları hakkında Bakanlığa önceden bilgi verilmiş midir?
BYD’nin yatırım taahhüdünü yerine getirmeden, teşvik ve gümrük vergisi muafiyetlerinden yararlanarak Türkiye’ye ithal ettiği araçlardan elde ettiği toplam ilave kazanç ne kadardır? Bu kazanç, firmanın bugüne kadar Türkiye’de gerçekleştirdiği yatırım tutarını aşmış mıdır?
BYD’ye yatırım taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle herhangi bir yaptırım uygulanacak mıdır? Bu yatırım kapsamında alınmış teminat mektupları var mıdır? Varsa bu teminat mektupları Çin’de mukim bankalar tarafından nakde çevrilecek midir? Gümrük vergisi muafiyetine ilişkin anlaşmada bu husus nasıl düzenlenmiştir?
Yabancı bir firmanın daha uygun bir lokasyon bulmak üzere Türkiye’de hâlihazırda taahhüt etmiş olduğu bir yatırımı durdurması kararıyla ilgili olarak Bakanlığın genel değerlendirmesi nedir?
BYD gibi başka bir Çinli binek otomobil markası olan Chery’nin de MKE ile müşterek bir yatırımla Samsun’da fabrika kuracağı yönündeki haberler 2025 yılında basına yansımıştır. Bu yatırım hangi aşamadadır? Yatırıma ilişkin imzalanmış bağlayıcı bir anlaşma, teminat mekanizması ve ilerleme takvimi var mıdır?
BYD'nin Türkiye distribütörü fabrika hakkında ilk kez konuştu: Anlaşmanın parçası değiliz
CHERY YATIRIMI DA SORULDU
Dalgın’ın önergesinde yalnızca BYD değil, Chery’nin Türkiye’de fabrika kuracağına ilişkin süreç de gündeme taşındı.
İYİ Partili vekil, Chery’nin MKE ile ortak yatırım kapsamında Samsun’da fabrika kuracağı yönündeki haberlerin ardından yatırımın hangi aşamada olduğunu, bağlayıcı anlaşma bulunup bulunmadığını ve teminat mekanizmasının işletilip işletilmediğini sordu.
“TÜRKİYE YATIRIM TAAHHÜDÜNÜN TAKİPÇİSİ OLMALI”
Dalgın’ın soru önergesi, BYD’nin Manisa yatırımının akıbetine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Türkiye’ye fabrika yatırımı taahhüdü karşılığında sağlanan teşvikler ve gümrük vergisi avantajlarının, yatırımın gerçekleşmemesi halinde nasıl denetleneceği sorusu öne çıktı.
Önergeyle birlikte, BYD’nin Türkiye pazarında satış yaparken yararlandığı teşviklerin kamu yararı açısından karşılığının alınıp alınmadığı ve yatırım taahhüdünün bağlayıcılığı Meclis gündemine taşınmış oldu.
