Dünyanın günümüzdeki tek imparatorluğu olan Japonya'da Nikkei ile TV Tokyo tarafından yapılan son kamuoyu araştırması, halkın büyük çoğunlüğünün kadın imparator fikrine destek verdiğini ortaya koydu. Ankete göre katılımcıların yüzde 84'ü kadınların tahta çıkabilmesini desteklerken, kadın soyundan gelen imparatorlara ilişkin görüşler de önemli ölçüde olumlu çıktı.
Katılımcıların yüzde 59'u hem kadın imparatorlara hem de anneleri üzerinden imparatorluk soyuna bağlı olan kadın soyundan imparatorlara izin verilmesi gerektiğini söyledi. Yüzde 25 ise yalnızca kadın imparatorlara izin verilmesini desteklediğini belirtti. Böylece kadın imparatorlara verilen toplam destek yüzde 84'e ulaştı. Hemen her yaş grubunda katılımcıların yarısından fazlası her iki uygulamaya da onay verdi. Buna karşılık, ne kadın imparatorlara ne de kadın soyundan gelen imparatorlara izin verilmesi gerektiğini düşünenlerin oranı yalnızca yüzde 8 oldu.
Japonya'da, imparatorluk ailesindeki erkek varis sayısının azalması kadın imparator tartışmasını da gündeme getirmişti. Mevcut yasalara göre yalnızca erkekler tahta çıkabiliyor. Mevcut kurallara göre taht sıralaması Naruhito'nun 65 yaşındaki kardeşi Veliaht Prens Fumihito'ya, ardından onun 19 yaşındaki oğlu Prens Hisahito'ya geçecek. Prens Hisahito'nun erkek çocuğu olmaması halinde, mevcut kurallar değişmediği takdirde erkek soyundan veraset zinciri sona erme riski ile karşı karşıyaydı.
Hanedan yasası değişti
Japonya Parlamentosu (Diet) bu nedenle varis sayısını artırmak için yeni bir yasa değişikliğini kabul etti. 17 Temmuz'da kabul edilen düzenleme II. Dünya Savaşı sonrasında imparatorluk statüsünü kaybeden eski hanedan kollarından baba soyundan gelen 15 yaşından büyük erkek torunların imparatorluk ailesine evlat edinilmesine ve bu kişilerin erkek çocuklarının tahta çıkma hakkı kazanmasına imkan tanıyor. Düzenleme, eski hanedan kollarından yalnızca dört aileyi kapsıyor. Kaya, Kuni, Higashikuni ve Takeda ailelerinde uygun durumda toplam 12 bekar erkek bulunuyor.
Nikkei araştırmasında katılımcıların yüzde 42'si değişikliği uygun bulurken, yüzde 45'i karşı çıktı. Genel olarak yasa değişikliğini destekleyenlerin oranı yüzde 49, karşı çıkanların oranı ise yüzde 41 olarak ölçüldü. Ülke genelinde cuma ile pazar günleri arasında gerçekleştirilen araştırma, rastgele telefon numarası arama yöntemiyle 924 yetişkinin katılımıyla yapıldı. Anketin yanıtlanma oranı ise yüzde 40,1 olarak açıklandı.
Kadın üyeler unvanlarını koruyabilecek
Yeni düzenlemeyle kadın imparatorluk üyeleri, halktan biriyle evlenseler bile imparatorluk statülerini koruyabilecek. Mevcut kurallar uyarınca prensesler evlendiklerinde hanedandan ayrılmak zorunda kalıyordu. Bu kuralın en bilinen örneği, 2021 yılında üniversiteden erkek arkadaşı Kei Komuro ile evlenen Prenses Mako oldu. İmparator Naruhito'nun yeğeni olan Mako, evliliğiyle birlikte prenses unvanını kaybetti, geleneksel ayrılık ödeneğini de reddederek ABD'ye taşındı. Yeni yasa geriye dönük uygulanmayacağı için Mako'nun unvanı geri verilmeyecek.
Kadın imparatora izin verilmiyor
1889 tarihli İmparatorluk Ailesi Yasası kadınların tahta çıkmasını yasaklıyor. Ancak Japonya tarihinde sonuncusu 1770 yılında olmak üzere sekiz kadın imparator görev yaptı.
Japon Anayasası da imparatorun mutlaka erkek olması gerektiğini belirtmiyor; veraset kuralları İmparatorluk Ailesi Yasası ile düzenleniyor ve bu yasanın değiştirilmesi parlamentonun yetkisinde bulunuyor.
Prenses Aiko bir pop-star kadar popüler
İmparator Naruhito'nun tek çocuğu olan 24 yaşındaki Prenses Aiko ülkede oldukça popüler bir figür olarak görülüyor.
Gakushuin Üniversitesi'nde Japon dili ve edebiyatı eğitimi alan Aiko, mezuniyetinin ardından Japon Kızılhaçı'nda çalışmaya başladı ve resmi görevlerini sivil mesleğiyle birlikte yürütüyor. Çello çalan ve İngiltere'de eğitim programına da katılan prenses, halkla kurduğu samimi ilişki ve mütevazı yaşam tarzıyla öne çıkıyor.
Kamuoyu yoklamalarında kadın imparator fikrine verilen güçlü desteğin arkasında da büyük ölçüde Aiko'nun yüksek popülaritesinin etkili olduğu değerlendiriliyor.
İlk kadın başbakan, kadın imparatora karşı çıkıyor
Geleneksel olarak muhafazakar bir toplum olarak görülen Japonya'da ilk kadın başbakan 2025 yılında seçildi. Seçimlerden zaferle çıkmasının ardından halen görevde bulunan Sanae Takaichi ülkede 'Demir Leydi' olarak nitelendiriliyor.
Takaichi'nin göreve başlamasında Japonya'da kadın siyasetçilerin öne çıkması açısından önemli bir ilerleme olarak görülmüştü. Ancak Takaichi evli kadınların kendi soyadlarını kullanmalarına izin veren yasa tasarısına uzun süredir karşı çıkan ve bunun geleneklere aykırı olduğunu savunan koyu bir muhafazakâr olarak tanınıyor. Takaichi, kadın bir imparator fikrine karşı çıkan siyasetçiler arasında da başı çekiyor.
Takaichi'nin partisi Liberal Demokrat Parti (LDP) ise 2021 yılında kadın milletvekillerinin, partinin üst düzey toplantılarına "konuşmamaları" şartı ile katılımına izin vermişti. Bu toplantılar esnasında kadınların gözlemci konumunda yer alacağını ve söz alma haklarının olmayacağını, eğer isterlerse kadın milletvekillerinin toplantı sonrası sekreterlik ofisine gidip görüşlerini bildirebileceği açıklanmıştı.
