İngiliz hükümeti, yeni bir anlaşma kapsamında Kiev'e zenginleştirilmiş uranyum tedarik edeceğini açıkladı. Bu nükleer malzeme İran'a karşı yürütülen savaşın da ana başlıklarından biriydi. Londra, uranyumun elektrik şebekesini desteklemek amacıyla sağlanacağını duyursa da Kiev'in son yıllarda nükleer silahsız statüsünü yeniden gözden geçirebileceğine yönelik açıklamaları yeniden gündeme gelecek gibi görünüyor. Zira yakıt seviyesindeki uranyumun zenginleştirme oranı uygun ekipman, tesis ve uzmanlarla kısa sürede yükseltilebilir. Uzmanlara göre asıl zor olan uranyumu sıfırdan zenginleştirmeye başlamak.
Volodimir Zelenskiy, Şubat 2022'de çatışmaların tırmanmasından kısa süre önce Ukrayna'nın nükleer silahların yayılmasını önleme yükümlülüklerini yeniden değerlendirebileceğini ima etmişti. Daha sonraki yıllarda defalarca güvenlik garantisi olarak nükleer silah istemiş, Ukrayna'nın Sovyetler Birliği'nden ayrılırken stratejik savaş başlıklarını teslim etmesinin büyük bir hata olduğunu savunmuştu.
Zelenskiy bu yılın başlarında da İngiltere veya Fransa'nın nükleer silah vermesi halinde bunu "memnuniyetle kabul edeceğini" belirtti ancak kendilerine böyle bir teklif yapılmadığını da ekledi.
'KİRLİ BOMBA' NEDİR?
Diğer bir mesele de Moskova'nın, Londra ve Paris'i Ukrayna'nın nükleer silah ya da "kirli bomba" geliştirmesine imkân sağlayabilecek teknoloji veya bileşenlerin sağlanmasını değerlendirmekle suçlaması. İngiltere ve Fransa ise bu iddiaları reddediyor.
“Kirli bomba”, geleneksel patlayıcıların radyoaktif maddelerle birleştirilmesiyle yapılıyor. Gerçek bir nükleer silah gibi atomik bir patlama dalgası yaratmasa da patlamanın etkisiyle radyoaktif toz ve dumanı çevreye yayarak bölgeyi kirletmeyi, kitlesel panik yaratmayı ve yaşamı felç etmeyi amaçlıyor.
İNGİLTERE: DESTEK SÜRECEK
Londra'nın pazartesi günü yaptığı açıklamaya göre İngiltere İhracat Finansmanı Kurumu'nun (UKEF) desteklediği anlaşma sayesinde İngiltere merkezli Urenco şirketi önümüzdeki iki yıl boyunca Ukrayna devlet nükleer enerji şirketi Energoatom'a zenginleştirilmiş uranyum sağlayacak.
Anlaşma, geçen hafta İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile Volodimir Zelenskiy arasında Downing Street'te yapılan görüşmede kararlaştırıldı.
İngiliz hükümeti, söz konusu düzenlemenin Ukrayna'nın nükleer santrallerine yakıt sağlamak ve ülkenin enerji güvenliğini güçlendirmek amacı taşıdığını belirtti.
Starmer, Ukrayna'ya desteğin "gerektiği sürece" devam edeceğini söyledi.
ENERJİ YOLSUZLUKLARININ GÖLGESİNDE
Öte yandan anlaşmanın bir diğer dikkat çekici yanı Ukrayna enerji sektörünü sarsan bir dizi yolsuzluk skandalının gölgesinde yapılmış olması. Sovyet döneminden kalma üç nükleer santrali işleten ve ülkenin önemli gelir kaynaklarından biri olan Energoatom'un adı son yıllarda çeşitli yolsuzluk soruşturmalarına karıştı.
Batı'nın kurduğu Ukrayna yolsuzlukla mücadele kurumları, devlet şirketinde çeşitli usulsüzlük mekanizmaları tespit etmişti. Bunlar arasında, "Zelenskiy'in cüzdanı" olarak tanınan iş insanı Timur Mindiç'in de dahil olduğu farklı dosyalar bulunuyor.
Energoatom bağlantılı altyapı projelerine ilişkin ayrı bir yolsuzluk soruşturması da bu ayın başında gündeme gelmişti.
GÜVENLİK UYARILARI
Anlaşma aynı zamanda Moskova'nın Ukrayna'daki nükleer güvenlik konusunda tekrarladığı uyarıların sürdüğü bir dönemde imzalandı. Rusya, Mart 2022'den bu yana kontrolü altında bulunan Zaporojye Nükleer Güç Santrali'ne yönelik saldırılardan Kiev'i sorumlu tutuyor.
Bu ayın başlarında bir Ukrayna İHA'sının santralin altıncı güç ünitesinin makine salonunu vurduğu açıklanmıştı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), tesiste hasar meydana geldiğini doğrularken saldırıyı Kiev düzenlediği için olaydan kimseyi sorumlu tutmamıştı.
