Özbekistan’da parlamentonun alt kanadı, Latin alfabesine geçiş sürecini tamamlamaya yönelik yeni yasa teklifini kabul ederek senatoya gönderdi. Düzenleme, ülkede 1993’te başlayan ancak uzun yıllardır tamamlanamayan alfabe dönüşümünde önemli bir aşama olarak görülüyor.
Teklif senatoda da kabul edilir ve Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev tarafından onaylanırsa, Özbekistan alfabesi 28 harften oluşacak. Mevcut sistemde 26 harfin yanında üç harf kombinasyonu kullanılıyor.
Yeni düzenlemeyle o' yerine ö, g' yerine ğ, ch yerine ç ve sh yerine ş harfi kullanılacak. Böylece Özbekçedeki bazı seslerin tek harfle yazılması amaçlanıyor.
Geçişin kamu bütçesine ek yük getirmemesi için eski harflerle hazırlanmış yazılı belgelerin bir süre daha geçerliliğini koruması planlanıyor. Bu nedenle tüm belgelerin aynı anda yenilenmesi zorunlu olmayacak.
DÖRDÜNCÜ BÜYÜK ALFABE DEĞİŞİKLİĞİ
Düzenleme hayata geçerse bu, Özbek alfabesinde son 100 yıldaki dördüncü büyük değişiklik olacak. Ülkede 1929’da Arap alfabesinden Latin alfabesine geçilmiş, 1940’ta ise Sovyetler Birliği döneminde Kiril alfabesi kullanılmaya başlanmıştı.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlığını kazanan Özbekistan, 1993’te Latin alfabesine geçiş için yasa çıkardı. 1994-95 eğitim yılından itibaren okullarda çocuklara Latin alfabesi öğretilmeye başlandı; ancak geçiş süreci oldukça yavaş ilerledi.
Aynı dönemde bağımsız olan bazı ülkeler alfabe dönüşümünü daha kısa sürede tamamladı. Örneğin Azerbaycan, Latin alfabesine geçiş sürecini 2001 yılında tamamlamıştı. Özbekistan’da ise 2016’da Mirziyoyev’in cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından reform yeniden hız kazandı.
Özbekistan’ın yanı sıra Azerbaycan ve Türkiye’nin de üyesi olduğu Türk Devletleri Teşkilatı, 2024 yılında 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi hazırlamıştı. Bu alfabede Türkiye’de kullanılan harflere ek olarak ä, ñ, q, x ve w harfleri de yer alıyordu.
Haber Kaynağı : 12punto
