Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR), önümüzdeki haftalarda Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi ile Türkiye’de gerçekleştirilecek NATO Zirvesi öncesinde Avrupa kamuoyunun güvenlik algılarına ilişkin kapsamlı bir araştırma yayımladı.
15 Avrupa ülkesinde mayıs ayında gerçekleştirilen ankete dayanan rapor, Avrupalıların ABD’ye yönelik güveninde son yılların en düşük seviyelerinden birine ulaşıldığını ortaya koydu.
Araştırmaya göre birçok Avrupalı, Donald Trump’ın görev süresinin sona ermesinin ardından Washington ile ilişkilerin yeniden iyileşebileceğini düşünse de kıta genelinde ABD’nin artık güvenilir bir güvenlik garantörü olarak görülmediği yönündeki kanaat güçleniyor.
Raporda, ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu politikaları, Grönland’a ilişkin açıklamaları, Avrupa’daki Amerikan askeri varlığını azaltma yönündeki söylemleri ve NATO’nun geleceğine dair şüpheci yaklaşımının Avrupa kamuoyunda yeni bir güvenlik anlayışını teşvik ettiği belirtildi.
AVRUPALILARIN SADECE YÜZDE 11’İ ABD’Yİ MÜTTEFİK OLARAK GÖRÜYOR
Araştırma kapsamında Avusturya, Bulgaristan, Danimarka, Estonya, Fransa, Almanya, Macaristan, İtalya, Hollanda, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç, İsviçre ve İngiltere’de kamuoyu yoklamaları gerçekleştirildi.
Anket sonuçlarına göre katılımcıların ortalama yalnızca yüzde 11’i ABD’yi bir müttefik olarak tanımlıyor.
Bu oran, altı ay önce yüzde 16 seviyesindeyken Kasım 2024’te yüzde 22 olarak ölçülmüştü. Böylece son bir buçuk yıllık dönemde ABD’nin Avrupa kamuoyundaki müttefik algısında belirgin bir gerileme yaşandığı ortaya çıktı.
Araştırmada güncel eğilimin, ABD’nin artık bir “müttefik” değil, “zorunlu bir ortak” olarak görüldüğü yönünde olduğu kaydedildi.
Katılımcıların yüzde 13’ü ABD’yi bir rakip olarak tanımlarken, yüzde 12’si ise Washington’u doğrudan bir hasım olarak değerlendirdi.
OLASI BİR SALDIRIDA ABD’YE GÜVEN AZALDI
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de güvenlik garantilerine ilişkin değerlendirmeler oldu.
Ankete katılan ülkelerin tamamında çoğunluk, kendi ülkelerine yönelik bir saldırı durumunda ABD’nin yardıma geleceğine güvenmediğini ifade etti.
Buna karşılık Bulgaristan dışındaki ülkelerde katılımcıların çoğu, benzer bir kriz yaşanması halinde en azından bazı Avrupa ülkelerinin yardım edeceğine inandığını belirtti.
Bu eğilimin yalnızca merkez partilerin güçlü olduğu ülkelerde değil, aşırı sağ hareketlerin etkili olduğu Fransa, İtalya, Hollanda ve İsveç gibi ülkelerde de görüldüğü aktarıldı.
AVRUPA’NIN KENDİ SAVUNMASINI GÜÇLENDİRMESİNE DESTEK ARTIYOR
ECFR Kıdemli Politika Uzmanı Jana Kobzová, araştırma sonuçlarının Avrupa genelinde ABD’ye bağımlılığı azaltma yönünde güçlü bir kamuoyu desteği bulunduğunu gösterdiğini ifade etti.
Kobzová, Avrupalıların savunma harcamalarının artırılmasına her geçen gün daha olumlu yaklaştığını ve komşu Avrupa ülkelerine duyulan güvenin dikkat çekici düzeyde olduğunu belirtti.
Rapora katkıda bulunan araştırmacılardan Paweł Zerka ise Avrupa kamuoyunda ortaya çıkan daha fazla kendi kendine yetebilme talebinin, siyasi liderler açısından önemli bir fırsat yarattığını vurguladı.
Zerka, kamuoyundaki bu eğilimin Avrupalı liderlerin güvenlik ve savunma alanında daha hızlı ve kapsamlı adımlar atabilmeleri için yeni bir hareket alanı oluşturduğunu kaydetti.
SAVUNMA HARCAMALARINA DESTEK YÜKSELİYOR
Araştırmaya göre Avrupa genelinde savunma bütçelerinin artırılmasına verilen destek geçen yıla kıyasla ortalama dört puan yükseldi.
Ankete katılan ülkeler arasında yalnızca İtalya’da savunma harcamalarının artırılmasına karşı çıkanlar net çoğunluğu oluşturdu.
Katılımcıların ortalama yüzde 47’si, artan savunma harcamalarının ortak Avrupa Birliği borçlanması yoluyla finanse edilmesini desteklediğini belirtirken, yüzde 35’i bu fikre karşı çıktı.
Ortak borçlanmaya en güçlü destek veren ülkeler sırasıyla:
- Portekiz: yüzde 59
- Danimarka: yüzde 56
- Hollanda: yüzde 55
- İspanya: yüzde 55’e yakın seviyeler
olarak kaydedildi.
“AVRUPA MALI SATIN AL” YAKLAŞIMINA GÜÇLÜ DESTEK
Araştırma, savunma sanayi alanında Avrupa merkezli üretimin desteklenmesine yönelik güçlü bir eğilim bulunduğunu da ortaya koydu.
Ankete katılan ülkelerin büyük bölümünde çoğunluk, ABD yapımı askeri sistemlere olan stratejik bağımlılığın azaltılması gerektiğini düşünüyor.
“Avrupa malı satın al” yaklaşımına verilen destek oranları şu şekilde sıralandı:
- Danimarka: yüzde 75
- Hollanda: yüzde 72
- İsveç: yüzde 70
- Portekiz: yüzde 69
- Fransa: yüzde 66
- İsviçre: yüzde 64
- İngiltere: yüzde 62
- İspanya: yüzde 62
Sonuçlar, Avrupa kamuoyunda savunma alanında daha fazla üretim kapasitesi oluşturulması ve askeri tedarik zincirlerinde dış bağımlılığın azaltılması yönündeki isteğin yaygınlaştığını gösterdi.
SOSYAL HARCAMALARIN KISILMASINA DESTEK SINIRLI KALDI
Savunma bütçelerinin artırılmasına verilen destek yükselirken, bunun sosyal harcamaların azaltılması yoluyla finanse edilmesine yönelik destek oldukça düşük seviyede kaldı.
Katılımcıların yalnızca yüzde 29’u daha yüksek savunma bütçeleri için iç kamu harcamalarında kesinti yapılmasını destekledi.
Bu fikre en güçlü muhalefetin görüldüğü ülkeler ise şöyle sıralandı:
- İtalya: yüzde 63
- Avusturya: yüzde 59
- Almanya: yüzde 56
- İspanya: yüzde 54
- Danimarka: yüzde 52
Araştırma, Avrupalıların savunmaya daha fazla kaynak ayrılmasını desteklemekle birlikte bunun sosyal hizmetler pahasına yapılmasına sıcak bakmadığını ortaya koydu.
NATO’NUN YERİNE SADECE AB’DEN OLUŞAN BİR SAVUNMA SİSTEMİ FİKRİNE SINIRLI DESTEK
Ankette Avrupa’nın güvenlik mimarisine ilişkin sorular da yöneltildi.
Sonuçlar, NATO’nun yerine yalnızca Avrupa Birliği üyelerinden oluşan yeni bir savunma ittifakı kurulması fikrinin geniş bir destek bulmadığını gösterdi.
Araştırmaya göre Avrupalılar, ABD’ye duydukları güven azalmış olsa da mevcut NATO yapısının tamamen ortadan kaldırılmasını desteklemiyor.
TRUMP SONRASI DÖNEMDE İLİŞKİLERİN DÜZELEBİLECEĞİ BEKLENTİSİ SÜRÜYOR
Araştırma, ABD’ye yönelik güven kaybına rağmen Avrupa kamuoyunun önemli bir bölümünün Trump sonrası dönemde transatlantik ilişkilerin yeniden iyileşebileceğine inandığını da ortaya koydu.
Bulgaristan hariç neredeyse tüm ülkelerde çoğunluk, Trump’ın görevden ayrılmasının ardından ABD-Avrupa ilişkilerinin “muhtemelen daha iyiye gideceği” görüşünü paylaşıyor.
Bu beklenti özellikle Fransa, İspanya, Danimarka, Hollanda ve İsveç’te yüzde 60’ın üzerinde ölçüldü.
RUSYA’DAN ENERJİ ALIMINA DÖNÜŞE MESAFELİ YAKLAŞIM
Araştırma enerji politikalarına ilişkin eğilimleri de ortaya koydu.
Son yıllarda artan enerji maliyetlerine rağmen Avrupalıların yüzde 44’ü Rusya’dan yeniden petrol ve doğal gaz ithalatına başlanmasını “oldukça kötü” veya “çok kötü” bir fikir olarak değerlendirdi.c
UKRAYNA’NIN AB ÜYELİĞİ AVRUPA KAMUOYUNU BÖLÜYOR
Araştırmada Ukrayna’nın Avrupa Birliği üyeliğine ilişkin görüşler de incelendi.
Sonuçlar, Ukrayna’nın üyelik sürecinin Avrupa kamuoyunda tam bir uzlaşı yaratmadığını ortaya koydu.
Macaristan, Bulgaristan, Avusturya, Almanya ve dikkat çekici biçimde Ukrayna’nın en güçlü destekçilerinden biri olarak görülen Estonya’da bile katılımcıların önemli bir bölümü, Ukrayna’nın “mevcut şartlar altında” Avrupa Birliği’ne kabul edilmesine karşı çıktı.
