Uzmanlar, bankaların BDDK tarafından izin verilen kalemler dışında ücret talep edemeyeceğini, müşterilerin ise sözleşme imzalamadan önce tüm masraflar hakkında bilgilendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Kamuoyunu meşgul eden konuyu, İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Korkmaz Keskendir, Ensonhaber takipçileri için değerlendirdi.
Korkmaz Keskendir’in çeşitli kaynaklara dayandırarak yaptığı derlemeye göre bankalar bazı hizmetlerinden ücret talep ederken bazılarından ise ücret almayı sonlandırdı.
Bankalar sundukları hizmetlerin karşılığında çeşitli ücret ve komisyonlar talep ediyor. Ancak bu ücretlerin hangi şartlarda alınabileceği; Bankacılık Kanunu, Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) düzenlemeleriyle belirleniyor.
ÜCRET VE KOMİSYONLARDA YENİ DÖNEM
Geçmişte bankalar bazı ücretleri müşterilerin bilgisi dışında tahsil edebiliyordu. Ancak 2013 yılında yürürlüğe giren Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile bu uygulamada önemli değişiklikler yapıldı.
Yeni düzenlemelerle birlikte bankaların alabileceği ücret ve komisyonlar belirli başlıklar altında toplandı. Böylece tüketicilerin hangi hizmet için ne kadar ücret ödeyeceği daha şeffaf hale getirildi.
TÜKETİCİLERE ÖNEMLİ GÜVENCELER GETİRİLDİ
Yasal düzenlemelerle birlikte tüketicilerin korunmasına yönelik önemli adımlar atıldı. Buna göre:
-Bankalar kendi menfaatleri doğrultusunda yaptıkları işlemler için ek ücret talep edemiyor.
-Tüm ücret ve komisyonlar sözleşmede açık şekilde belirtilmek zorunda.
-Müşterilere sözleşmenin bir nüshasının verilmesi gerekiyor.
-Tüketiciler sözleşme imzalamadan önce anlaşılır şekilde bilgilendiriliyor.
-Faiz dışında alınabilecek ücretler BDDK tarafından belirleniyor.
-Tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulamasına izin verilmiyor.
BANKALARIN ALABİLECEĞİ BAŞLICA ÜCRETLER
BDDK tarafından belirlenen düzenlemelere göre bankaların ücret alabileceği başlıca işlemler şunlar:
-Kredi tahsis ücreti
-Ekspertiz ücreti
-Rehin tesis ücreti
-Hesap işletim ücreti
-EFT ve havale ücretleri
-SWIFT ücreti
-Kredi kartı yıllık üyelik ücreti
-Ek kart üyelik ücreti
-Kart yenileme ücreti
-Nakit avans çekim ücreti
-Kiralık kasa ücreti
-Fatura ödeme ücreti
-Arşiv ve araştırma ücreti
-Başka banka ATM'lerinden yapılan işlemler için alınan ücretler
Uzmanlar, bankaların bu kalemlerin dışında ücret talep edemeyeceğini belirtiyor.
ARTIK ALINAMAYAN ÜCRETLER
BDDK'nın 2014 yılında yaptığı düzenlemeyle birçok ücret kalemi tamamen kaldırıldı.
Bunlardan bazıları şöyle:
-İpotek fek ücreti
-Borcu yoktur yazısı ücreti
-Dekont yazdırma ücreti
-Hesap bakım ücreti
-Hesap açma ve kapama ücreti
-Dosya masrafı
-Kredi istihbarat ücreti
-Sanal kredi kartı ücreti
-Kendi hesabına para yatırma ücreti
-Reddedilen kredi başvurusu ücreti
-Hareketsiz hesap işletim ücreti
-Hareketsiz kredi kartı üyelik ücreti
Düzenlemeler ayrıca müşterinin onayı olmadan hesaplardan ücret, komisyon veya masraf tahsil edilmesini de engelliyor.
UZMANDAN TÜKETİCİLERE ÖNERİLER
Korkmaz Keskendir, bankacılık işlemlerinde maliyetleri azaltmak için internet bankacılığı ve diğer dijital kanalların kullanılmasını tavsiye ediyor.
Kredi kullanırken farklı bankalardan teklif alınması, sigorta ürünlerinin karşılaştırılması ve hesap hareketlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi de öneriler arasında yer alıyor.
DİJİTAL BANKACILIK ÖNE ÇIKIYOR
Bankacılık sektöründe teknolojinin gelişmesiyle birlikte internet ve mobil bankacılık uygulamaları yaygınlaştı. Elektronik kanallar üzerinden yapılan işlemler hem daha hızlı hem de çoğu zaman daha düşük maliyetli olduğu için tüketiciler tarafından daha fazla tercih ediliyor.
Uzmanlara göre, dijital bankacılığın yaygınlaşması hem işlem maliyetlerini düşürüyor hem de tüketicilere alternatif hizmet kanalları sunarak ücret ve komisyon yükünü azaltıyor.
DENETİM VURGUSU
Uzmanlar, bankacılık sektörünün ekonomik sistem açısından kritik öneme sahip olduğunu belirterek, sektör üzerindeki denetimin şeffaf ve etkin şekilde sürdürülmesinin hem tüketicilerin korunması hem de finansal sistemin güvenliği açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.
MERKEZ BANKASI TEBLİĞİ, TÜKETİCİYİ KORUYOR
İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Korkmaz Keskendir, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 2020 yılında yayımladığı "Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" ile bankaların ücret ve komisyon uygulamalarına ilişkin önemli kurallar getirildiğini belirtti.
Keskendir'in aktardığı bilgilere göre; bankalar ve diğer finansal kuruluşlar, faiz dışında alacakları tüm ücret, komisyon ve masraflar konusunda müşterilerini açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirmek zorunda.
Sözleşmelerin en az 12 punto büyüklüğünde hazırlanması, bir nüshasının müşteriye verilmesi ve ücret alınacak her ürün veya hizmet için tüketicinin onayının alınması gerekiyor.
Tebliğe göre, sözleşmede yer almayan bir hizmet için ücret talep edilmeden önce müşteriye bilgi verilmesi ve onayının alınması şart. Onayın alındığını ispat yükümlülüğü ise finansal kuruluşlara ait.
ÜCRETLER İNTERNET SİTELERİNDE YAYIMLANIYOR
Düzenleme kapsamında bankalar, güncel faiz, ücret ve komisyon bilgilerini internet sitelerinde açık ve karşılaştırılabilir şekilde yayımlamakla yükümlü bulunuyor. Ayrıca kredi ürünlerine ilişkin maliyet hesaplama araçlarının da tüketicilerin erişimine sunulması gerekiyor.
Tebliğ, müşterilerin sözleşme, işlem fişi ve benzeri belgelerin bir örneğini talep etmeleri halinde ilk yıl içinde herhangi bir ücret alınamayacağını da hükme bağlıyor. Bir yıldan daha eski belgeler için ise yalnızca makul düzeyde ücret talep edilebiliyor.
İŞLEM ÜCRETLERİNDE ONAY ŞARTI
Para transferleri ve fatura ödeme gibi anlık işlemlerde ücret tahsil edilmeden önce müşterinin bilgilendirilmesi ve onayının alınması gerekiyor. Gerçekleştirilen işlemlerde alınan ücretlerin işlem fişlerinde açık şekilde gösterilmesi de zorunlu tutuluyor.
Keskendir, söz konusu düzenlemelerin finansal tüketicilerin haklarını güçlendirdiğini ve ücretlendirme süreçlerinde şeffaflığı artırdığını vurguladı.
