Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR)’nin yayımladığı “Making Defence European Again” başlıklı rapor, ABD’nin Avrupa güvenliğindeki rolünü azaltması veya tamamen çekilmesi halinde ortaya çıkabilecek yeni NATO mimarisini tartışmaya açtı. NATO Zirvesi’ne yaklaşık bir ay kala yayımlanan çalışma, Avrupa’nın savunma ve güvenlik yapısının yeniden düzenlenmesine yönelik somut öneriler içerirken, Türkiye’nin rapordaki konumu dikkat çekti.
Raporda Avrupa güvenlik mimarisinin omurgasını Fransa, Birleşik Krallık, Almanya, İtalya ve Polonya’nın oluşturması öneriliyor. Avrupa savunma sanayiinin geliştirilmesi için işbirliği yapılması gereken ülkeler arasında ise Birleşik Krallık, Norveç ve Ukrayna sayılıyor. Türkiye’nin adı bu başlıkların hiçbirinde yer almıyor.
‘NATO KARARGÂHLARI TAŞINSIN’ ÖNERİSİ
Çalışmada ABD’nin Avrupa savunmasındaki rolünü azaltması durumunda NATO komuta yapısında kapsamlı değişiklikler yapılması gerektiği vurgulanıyor. Buna göre halen ABD’de bulunan Müşterek Kuvvet Komutanlığı Norfolk’un (JFC Norfolk) Birleşik Krallık’a taşınması, Hollanda’daki JFC Brunssum karargâhının ise Polonya’ya nakledilmesi öneriliyor.
Rapor ayrıca NATO’nun üç Müşterek Kuvvet Komutanlığı’nın başına Avrupalı dört yıldızlı generaller atanmasını ve İttifak’ın Avrupa merkezli yeni bir yapıya kavuşturulmasını savunuyor.
‘MİNİLATERAL’ KOALİSYONLAR ÖNERİSİ
ECFR araştırmacıları, NATO ve Avrupa Birliği’nin karar alma süreçlerinin yavaş kaldığı durumlarda daha küçük ve esnek güvenlik koalisyonlarının oluşturulmasını öneriyor. Raporda, sınırlı sayıda ülkenin yer aldığı “minilateral” girişimlerin siyasi düzeyin ötesine geçerek operasyonel nitelik kazanması gerektiği belirtiliyor.
Bu yapı içerisinde Avrupa Birliği’nin ise SAFE gibi savunma finansman araçları üzerinden siyasi ve mali itici güç rolü üstlenmesi öngörülüyor.
NÜKLEER CAYDIRICILIK ÇAĞRISI
Raporda, Fransa ve Birleşik Krallık’ın nükleer caydırıcılık alanındaki işbirliğini derinleştirmesi ve bu kapasitenin Avrupa’nın tamamını kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Araştırmacılar ayrıca Avrupa’nın özellikle istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) alanlarında ciddi eksiklikler bulunduğunu belirterek Rusya’nın gelişen kabiliyetlerine karşı yeni yatırımlar yapılması çağrısında bulunuyor.
SAVUNMA SANAYİİNDE DE TÜRKİYE YOK
Çalışmada Avrupa savunma sanayiinin parçalı yapısının stratejik zafiyet oluşturduğu belirtilirken, AB finansmanının çokuluslu savunma konsorsiyumlarına katılım şartına bağlanması öneriliyor.
Raporda Avrupa dışındaki ortaklarla işbirliğinin önemine de vurgu yapılıyor. Birleşik Krallık, Norveç ve Ukrayna’nın Avrupa savunma sanayiinin geliştirilmesinde vazgeçilmez ortaklar olduğu belirtilirken, Avustralya, Kanada, Japonya ve Güney Kore ile de daha yakın savunma işbirliği tavsiye ediliyor. Türkiye ise bu bölümde de yer almıyor.
