Türkiye, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi için dünya liderlerini Ankara’da ağırlıyor. NATO’ya üye 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, dışişleri ve savunma bakanları ile üst düzey yetkililer başkente gelmeye başladı.
İki gün sürecek zirve, yalnızca ittifakın askeri kapasitesi bakımından değil, küresel güvenlik mimarisinin geleceği açısından da kritik başlıkları gündeme taşıyor. Ankara’da güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarılırken, liderlerin uçakları peş peşe Esenboğa Havalimanı’na inmeye başladı.
ZİRVE SAVUNMA SANAYİİ FORUMUYLA BAŞLADI
NATO Zirvesi’nin ilk programı Ankara Ticaret Odası Kongre ve Sergi Merkezi’nde düzenlenen Savunma Sanayii Forumu oldu. Forumda ittifakın savunma kapasitesinin artırılması, ortak üretim modelleri, yeni finansman mekanizmaları ve Avrupa’nın savunma yükünü daha fazla üstlenmesi gibi başlıklar ele alındı.
Zirvenin akşam programı ise Beştepe’de devam edecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan’ın ev sahipliğinde saat 18.30’da devlet ve hükümet başkanları ile eşleri için resepsiyon düzenlenecek.
Aynı gün Beştepe’de NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanları bir araya gelecek. Ay Yıldız Karargâhı’nda ise Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in ev sahipliğinde savunma bakanları için resepsiyon yapılacak.
TRUMP’IN UÇAĞI ANKARA YOLUNDA
Zirvenin en çok takip edilen başlıklarından biri ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara ziyareti olacak.
Trump, Maryland’deki Joint Base Andrews Havalimanı’ndan Air Force One uçağıyla yola çıktı. FlightRadar’da yer alan bilgilere göre Trump’ın uçağının Ankara’ya 13.24’te inmesi planlanıyor.
ABD Başkanı’nın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ikili görüşme gerçekleştirmesi bekleniyor. Görüşmede NATO gündeminin yanı sıra Türkiye-ABD savunma ilişkileri, F-35 başlığı, Ukrayna savaşı, İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı’ndaki kriz gibi dosyaların ele alınması öngörülüyor.
ERDOĞAN, RUTTE İLE GÖRÜŞTÜ
Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve öncesinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’yi kabul etti. Görüşme basına kapalı olarak gerçekleştirildi.
Rutte, Ankara’daki basın toplantısında Türkiye’nin NATO içindeki konumuna vurgu yaptı. NATO Genel Sekreteri, Türkiye’nin ittifaktaki liderliğinin ve haritadaki stratejik yerinin önemli olduğunu belirterek, zirvenin Ankara’da yapılmasının ayrıca anlam taşıdığını söyledi.
RUTTE: NATO YENİ ASKERİ FİLOLAR KURUYOR
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara’daki savunma sanayii forumunda yaptığı konuşmada ittifakın stratejik kabiliyetlerini artıracak yeni projeleri duyurdu.
Rutte’ye göre NATO, A400M nakliye uçaklarından oluşan yeni bir stratejik hava taşıma filosu kuracak. Mevcut A330 MRTT çok amaçlı tanker ve nakliye uçağı filosuna da bir uçak daha eklenecek.
İttifakın erken ihbar ve gözetleme kapasitesinde de yenilenmeye gidiliyor. NATO müttefikleri, ekonomik ömrünü tamamlamakta olan AWACS filosunun yerine Saab üretimi GlobalEye gözetleme uçaklarından on adede kadar satın alacak. Ayrıca yüksek irtifa gözetleme kabiliyetini artırmak için Northrop Grumman üretimi MQ-4C Triton tipi insansız hava araçlarından beş adede kadar envantere dahil edilmesi planlanıyor.
Bu adımlar, Avrupa’nın savunma harcamalarını artırma yönündeki baskılar ve Trump’ın “Avrupa kendi savunması için daha fazla harcama yapmalı” çıkışlarıyla birlikte değerlendiriliyor.
AVRUPA’DAN SAVUNMA HARCAMALARINDA BÜYÜK ARTIŞ
Rutte, zirve öncesinde yaptığı değerlendirmede Avrupalı müttefiklerin savunma bütçelerinde dikkat çekici bir artış yaşandığını söyledi.
NATO verilerine göre ittifakın Avrupalı üyeleri ile Kanada’nın 2025 savunma harcamaları, 2024’e kıyasla reel bazda 90 milyar dolar artarak 570 milyar doların üzerine çıktı. Bu da ABD dışındaki NATO üyelerinin savunma bütçelerinde bir yılda yaklaşık yüzde 20’lik artış anlamına geliyor.
Rutte, bu artışta Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle tırmanan güvenlik endişelerinin yanı sıra Trump’ın Avrupa üzerindeki ısrarlı baskısının da etkili olduğunu belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN KÖRFEZ DİPLOMASİSİ
Zirvenin kritik başlıklarından biri de Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim olacak.
NATO dışişleri bakanları, boğazın yeniden güvenli ulaşıma açılması ve bölgede yaşanan tıkanıklığın aşılması amacıyla Körfez ülkelerindeki mevkidaşlarıyla Ankara’da bir araya geliyor.
Toplantıya Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanlarının katılması bekleniyor. Görüşmede Fransa ve İngiltere’nin sunduğu çok uluslu deniz misyonu önerisi ele alınacak.
Fransa ve İngiltere, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanması için yaklaşık bir düzine ülkeden oluşacak bir koalisyon kurulması üzerinde çalışıyor. Ancak İran, bölgede yabancı askeri varlığa karşı çıkıyor.
Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prevot, Körfez ülkelerinin istikrarı ile Avrupa’nın enerji güvenliğinin birbirine bağlı olduğunu belirterek, Hürmüz krizinin yalnızca bölgesel değil, küresel etkileri olan bir güvenlik sorunu olduğunu söyledi.
DÖRT ÜLKEDEN YENİ SAVUNMA MEKANİZMASI
İngiltere, Hollanda, Finlandiya ve Polonya da Ankara’daki zirve öncesinde üzerinde çalıştıkları Çok Taraflı Savunma Mekanizması projesinde ilerleme kaydettiklerini duyurdu.
Dört ülke, mekanizmayı 2027’ye kadar hayata geçirmeyi hedefliyor. Proje, ortak tedarik, ekipman depolama ve savunma finansmanı konusunda yeni modeller geliştirmeyi amaçlıyor.
İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves, mekanizmanın bilanço dışı yöntemlerle ortak tedarik yapılmasına ve savunmanın daha yenilikçi finansman araçlarıyla desteklenmesine imkan sağlayacağını söyledi.
Savunma finansmanında bir diğer başlık ise Kanada’nın öncülüğünde gündeme gelen Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası olacak. Kanada’nın zirvede bu yapı için yaklaşık 10 kurucu ülkeyi açıklamayı hedeflediği belirtiliyor.
ABD, AVRUPA İLE FÜZE ÜRETİMİNİ GÖRÜŞECEK
Zirve marjında ABD’nin Almanya ve diğer Avrupa ülkeleriyle ortak füze üretimi konusunda görüşmeler yürüteceği de bildirildi.
Gündemde Raytheon üretimi AIM-120 AMRAAM füzelerinin Avrupa’da ortak üretimi ve Lockheed Martin üretimi PAC-3 Patriot füzeleri için bakım tesisi kurulması var.
Bu projelerin hayata geçirilmesi durumunda ABD’deki savunma sanayii fabrikalarının üzerindeki üretim baskısının azalacağı, Avrupa’nın da kendi savunma kapasitesini artıracağı belirtiliyor.
AMRAAM ve PAC-3 füzeleri, özellikle Ukrayna’nın hava savunmasında yoğun talep gören mühimmatlar arasında yer alıyor.
ANKARA’DA LİDER TRAFİĞİ BAŞLADI
Zirve için başkente gelen liderler arasında Kanada Başbakanı Mark Carney, Letonya Cumhurbaşkanı Edgars Rinkevics, İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ve İzlanda Başbakanı Kristrun Frostadottir de bulunuyor.
Kanada Başbakanı Carney’i Ankara Havalimanı’nda Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek karşıladı. Letonya Cumhurbaşkanı Rinkevics’i Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, İsveç Başbakanı Kristersson ve İzlanda Başbakanı Frostadottir’i ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar karşıladı.
ERDOĞAN, FİNLANDİYA CUMHURBAŞKANI STUBB İLE GÖRÜŞTÜ
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamındaki temaslarını sürdürüyor.
Erdoğan, zirve marjında Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile bir araya geldi. Görüşme basına kapalı olarak gerçekleştirildi.
Görüşmede Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ile Cumhurbaşkanı Güvenlik ve Dış Politika Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç da yer aldı.
FİDAN, ABD’Lİ SENATÖRLERLE GÖRÜŞTÜ
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da zirve diplomasisi kapsamında ABD’li senatörleri Ankara’da kabul etti.
Fidan, ABD Senatosu NATO Gözlem Grubu Eş Başkanı ve Dış İlişkiler Komitesi Kıdemli Üyesi Jeanne Shaheen, senatörler Christopher Coons, Dick Durbin ve Mike Rounds ile Temsilciler Meclisi Üyesi Mike Turner ile görüştü.
Fidan ayrıca Dışişleri Bakanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Chatham House tarafından Ankara’da düzenlenen “Ankara Zirvesi Sonrası Avrupa Güvenliği” başlıklı etkinliğe katıldı.
GÜLER: TÜRKİYE’NİN NATO’YA KATKISI BÜYÜK
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, zirve kapsamında düzenlenen “Müttefikler Ankara’da” programında yaptığı konuşmada Türkiye’nin NATO’ya katkısına dikkat çekti.
Güler, Ankara Zirvesi’nin NATO’nun caydırıcılığı açısından önemli mesajlar vereceğini belirterek, caydırıcılığın yalnızca askeri kapasiteden ibaret olmadığını; eğitimli personel, hazır güçler, siber dayanıklılık, siyasi kararlılık ve irade gerektirdiğini söyledi.
İletişim Başkanı Burhanettin Duran da aynı etkinlikte yaptığı konuşmada NATO’nun geleceğinde siber güvenlik ve yapay zekanın tali konular olarak görülemeyeceğini belirtti. Duran, caydırıcılığın dayanıklılıkla beslenmesi gerektiğini ifade etti.
İTALYA, TRUMP’IN ÇIKIŞLARINA CEVAP VERMEYECEK
Zirve öncesi dikkat çeken bir başka başlık da İtalya-ABD hattındaki gerilim oldu.
İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, ABD Başkanı Trump’ın sosyal medya üzerinden İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’ye yönelik paylaşımına ilişkin, müttefikler arasındaki anlaşmazlıkları büyütmemek için bu tür açıklamalara cevap vermemeye karar verdiklerini söyledi.
Tajani, ABD’nin İtalya ve Avrupa için stratejik ortak olduğunu vurgulayarak, “Birleşik Devletler’in dostu olmayı sürdürüyoruz ve sürdüreceğiz” dedi.
ANKARA İKİ GÜN BOYUNCA DÜNYA SİYASETİNİN MERKEZİ OLACAK
NATO Zirvesi, Türkiye’nin ev sahipliğinde iki gün boyunca yoğun temaslara sahne olacak.
Savunma harcamaları, Ukrayna savaşı, İran gerilimi, Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçiş, Avrupa’nın savunma kapasitesi, yeni askeri filolar ve Türkiye’nin ittifaktaki stratejik rolü zirvenin ana başlıkları arasında yer alıyor.
Liderlerin ikili görüşmeleri, NATO’nun geleceğine ilişkin kararlar kadar Türkiye’nin diplomatik pozisyonu açısından da yakından izlenecek.
