Yazılımgüvenliğinin sınır güvenliğinden daha fazla konuşulduğu bir dönemdeyiz. Cumhurbaşkanı Erdoğan üç gün önce Yapay Zekâ Eylem Planı‘nı açıkladı. Konuşmasında yapay zeka ve yazılım güvenliğinin önemine vurgu yaptı. Fransa da şu anda aynı gündemi konuşuyor.
FRANSA ABD'Lİ ŞİRKETE KAPIYI GÖSTERDİ
Başbakan Sébastien Lecornu, 16 Haziran’da iç istihbarat servisi DGSI’nin ABD’li veri analitiği devi Palantir ile olan sözleşmesini feshederek yerli yazılım şirketi ChapsVision’a geçileceğini duyurdu. Bu, Fransa’yı ABD teknolojisine bağımlılıktan kurtarma amacıyla atılmış çok radikal bir adım.
Konuyla ilgili haberlerde ABD hükümetinin, yapay zeka şirketi Anthropic’in en gelişmiş modellerine, yabancı kullanıcıların erişimini "ulusal güvenlik" gerekçesiyle aniden askıya almasının, Paris’te dalgalanma yarattığı belirtiliyor.
VANA KİMDE OLACAK
Fransız gazeteciler, Başbakan Lecornu’nün "Yapay zeka konusunda, vanayı bir anda kapatma gücüne sahip yabancı ortakların insafına kalamayız" sözüne atıfta bulunuyor ve Washington’ın bu hamlesinin Avrupalı müttefiklerine "güvenilmez bir ortak" olduğunu bir kez daha kanıtladığını belirtiyor.
2019'DAN BERİ HAZIRLIKLARI YAPILIYOR
Kararın tarihsel arka planına ilişkin şu olgular öne çıkıyor:
Fransız içistihbaratı DGSI, 2015 yılındaki Paris ve Bataclan katliamlarının ardından, devasa verileri işleyebilecek güçte yerli bir yazılım olmadığı için 2016 yılında acil kodla Palantir ile masaya oturmuştu.
CIA DESTEKLİ ŞİRKET
Fransa’da CIA destekli ve Donald Trump'a yakınlığıyla bilinen Peter Thiel tarafından kurulan Palantir’e Fransız vatandaşlarının verilerinin teslim edilmesi yıllardır eleştiriliyordu. Hükümet buna "Yerli bir alternatif çıkana kadar bu geçici bir durum" yanıtını vererek sözleşmeyi 2019, 2022 ve son olarak Aralık 2025'te yenilemişti.
Meclis komisyonu kayıtlarında, bizzat İçişleri Bakanlığı yetkililerinin Fransız siber güvenlik firmalarının çok geride olduğu yönündeki itirafı da yer alıyor.
SERBEST PİYASA YOK DEVLET KARARI VAR
Başbakan’ın Palantir kararı “serbest piyasacılığın” ülke güvenliği ve kamu çıkarı söz konusu olduğunda nasıl duvara tosladığının kanıtlarından biri.
Fransa devleti, kamu sektörünü dönüştürmek amacıyla655 milyon euro'luk ek yapay zeka paketi ilan etti. Fransa, parayı sadece istihbarata değil, tüm kamu çalışanlarının kullanacağı yerli bir yapay zeka asistanına ve veri platformuna yatırıyor.
BİLİŞİMCİLER: FRANSIZ İSTİHBARATININ HER YERİNDELER
Bazı Fransız bilişimciler Palantir'den kurtulmanın kolay olmadığını belirtiyor. Palantir'in yıllar içinde Fransız istihbarat sistemlerine derin bir şekilde nüfuz ettiğini ve yerli yazılım ChapsVision’ın hem operasyonel verimlilik hem de siber tehditleri anlık yakalama konusunda Palantir kadar iyi bir performans gösterip gösteremeyeceğini sorguluyor.
ERDOĞAN'IN CAHİT ARF HATIRLATMASI
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın üç gün önce yaptığı konuşmaya dönelim:
Erdoğan konuşmasında, büyük matematikçimiz Cahit Arf’ın “bilim ve teknolojide merdivenleri durmadan çıkma” sözünü hatırlattı. Savunma sanayide atılan adımları da bu çerçevede anlatan Erdoğan, Siber Güvenlik Başkanlığı’nın kuruluşunun dijital alanda atılan stratejik bir adım olduğunu belirtti.
Yapay zeka, uzaya erişim ve yazılım alanlarında merdivenlerin henüz çok başında olduğumuz biliniyor. Hızlanmak bütçe ayırmaya bağlı.
İLERLEME BÜTÇEYE BAĞLI
Peki Türkiye kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine ne kadar bütçe ayıracak?
Erdoğan’ın açıklamalarında bu miktar milli gelirin yüzde 2'si olarak belirtiliyor. Bu bütçenin dışında yazılım alanındaki bağımsızlaşma hamlelerine ne kadar bütçe ayrılıyor muamma. Yüzde 2'nin hangi kurumlar arasında paylaşıldığı bilinmiyor.
Her alanda tam bağımsızlık artık yapay zeka ve yazılım alanında milli olmaya bağlı hale geldi. Bu da kamu yatırımlarının boyutuyla doğrudan ilişkili. Cahit Arf’ın işaret ettiği merdivenlerde oturup kalırsak sadece yapay zeka ve yazılımda değil, tüm egemenlik alanlarında başkalarının insafına mahkûm hale geliriz. Odatv'nin görüşüne başvurduğu üst düzey yazılım şirketi yöneticileri kamunun hızını "bir basamak çıktıktan sonra merdivenlerde biraz fazla dinleniyoruz" diyerek anlatıyor.
Fransa’nın bugün açıkladığı Palantir kararı bir kez daha göz önüne getirdi: Yazılımı başkasının olan devletin sırrı da, güvenliği de, geleceği de başkasının elinde olur. Türkiye için yapay zekâ ve milli yazılım artık bir teknoloji konusu değil, doğrudan doğruya milli egemenlik meselesidir.
Mustafa İlker Yücel
Odatv.com
