Ekonomi ve Barış Enstitüsü'nün 2026 Küresel Barış Endeksi (GPI), dünyanın uzun süredir devam eden barışçıl olma düzeyindeki bozulma eğilimini sürdürdüğünü ve silahlı çatışmaların bu düşüşün başlıca nedeni olduğunu ortaya koydu.
Rapora göre dünyada, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden bu yana herhangi bir dönemden daha fazla sayıda aktif devletlerarası çatışma yaşanıyor. Dış çatışmalara dahil olan ülkelerin sayısı ise 2008'den bu yana neredeyse iki katına çıktı.
ASKERİ HARCAMALAR 10 YILDIR ARTIYOR
Dünya genelinde askeri harcamalar üst üste 10'uncu yılda da arttı. Çatışmalardan kaynaklanan toplam ölümler 2023'te ulaştığı zirve seviyeden gerilemiş olsa da, çatışma kaynaklı ölümlerin görüldüğü en yüksek ikinci yıl oldu. Sudan'daki iç savaş, Rusya-Ukrayna hattında 4 yılı aşkın süredir devam eden savaş, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları ve İsrail ve ABD'nin İran'a başlattıkları saldırılarla yaşanan kısa süreli çatışmalar uluslararası ortamı hiç olmadığı kadar kırılgan ve askerileşmiş bir hale getirdi.
Küresel Barış Endeksi, dünya nüfusunun yüzde 99,7'sini kapsıyor. Rapora göre dünyada iç çatışmalar giderek daha sık görülüyor ve bu çatışmaların sayısı 2010'dan bu yana yüzde 175'ten fazla arttı. Son beş yıl içinde en az bir dış çatışmaya dahil olan ülkelerin sayısı 2008'de 59 iken, 2026'da 103'e yükseldi.
İç çatışmalardan kaynaklanan küresel ölümler bu dönem boyunca altı kattan fazla arttı; 2008'de yaklaşık 29 bin olan sayı geçtiğimiz yıl 181 binin üzerine çıktı. 2023, 309 bini aşkın kişinin hayatını kaybetmesiyle en fazla ölüm kaydedilen yıl olmuştu.
99 ÜLKENİN BARIŞ SEVİYESİ KÖTÜLEŞTİ
Endekste yer alan 163 ülkenin 99'unda barış düzeyi seviyesi kötüleşirken, 62 ülkede iyileşme görüldü. Bugün 119 ülke, 2008'e kıyasla daha az barışçıl durumda.
İZLANDA BİRİNCİ, RUSYA SONUNCU
İzlanda, üst üste 19. yılda dünyanın en barışçıl ülkesi olmayı sürdürdü. İzlanda'yı Yeni Zelanda, İsviçre, Slovenya ve İrlanda takip etti. Rusya dünyanın en az barışçıl ülkesi olurken, listenin son beş sırasında Sudan, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Ukrayna ve İsrail yer aldı.
Batı ve Orta Avrupa en barışçıl bölge olmayı sürdürürken, Orta Doğu ve Kuzey Afrika en az barışçıl bölge oldu. Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesi, son bir yılda ortalama olarak iyileşme gösteren sekiz GPI bölgesi arasındaki tek bölge oldu. Güney Asya ise Nepal ve Pakistan'daki barış seviyesindeki düşüşlerin etkisiyle en büyük bölgesel kötüleşmeyi kaydetti.
Polonya, ülke bazında en büyük iyileşmeyi kaydetti. Ülkenin genel puanı yüzde 9,1 oranında yükseldi ve Polonya küresel sıralamada 23 basamak yükselerek 22’nci sıraya çıktı. Bu gelişmede, Devam Eden Çatışmalar alanındaki yüzde 17,5’lik iyileşme etkili oldu.
Gabon, Lesotho, Ukrayna ve Türkiye en büyük iyileşme gösteren diğer ülkeler oldu. Türkiye'deki iyileşmede, barış sürecinin etkili olduğu belirtildi.
ABD 134. SIRADA
ABD'nin 'barış düzeyi' yüzde 4 oranında kötüleşti. Bu durumun temel nedeni, yüzde 38,5 oranında kötüleşen siyasi istikrarsızlıktaki artış oldu. ABD'de şiddet içeren gösteriler de önemli ölçüde arttı. Ülke, 134'üncü sırada yer aldı.
Bu yılki Endeks, 28 Şubat'ta başlayan bir ayı aşkın süre devam eden İran Savaşı'nın etkilerini kısmen yansıtıyor. ABD/İsrail-İran Savaşı göz önünde bulundurulduğunda ABD'nin listede dört sıra gerileyerek 134. sırada, İsrail'in bir sıra yükselerek 159. sırada, İran'ın ise altı sıra gerileyerek 144. sırada olduğu görüldü.
ÖNE ÇIKAN BULGULAR
- Barış seviyesi 2014'ten bu yana her yıl kötüleşti. Bu dönemde 113 ülkenin barış seviyesi gerilerken, yalnızca 49 ülke iyileşme kaydetti. İyileşmelerin yüzde 49'u iki bölgede gerçekleşti: Batı ve Orta Avrupa ile Doğu Avrupa ve Orta Asya.
- En barışçıl ve en az barışçıl ülkeler arasındaki fark büyümeye devam ediyor. 'Barış eşitsizliği' son yirmi yılda yüzde 11,7 oranında arttı. En barışçıl 25 ülkenin barış seviyesi yüzde 0,3 oranında kötüleşirken, en az barışçıl 25 ülkenin seviyesi yüzde 18,9 oranında geriledi.
- Askerileşme alanı 2008'den bu yana iyileşmiş olsa da, son üç yılda bu eğilim tersine döndü. Bunun nedeni, artan çatışmalar ve yükselen jeopolitik belirsizlik karşısında birçok ülkenin verdiği tepki oldu. En büyük artışlar Batı ve Orta Avrupa'da yaşandı.
- Mülteciler ve ülke içinde yerinden edilmiş kişiler göstergesi 2019'dan bu yana kötüleşti. 2025 itibarıyla dünya genelinde zorla yerinden edilmiş 117 milyon insan bulunuyor.
