İspanya'da sürgünlerin ve diktatörlük döneminde mağdur edilenlerin torunlarına vatandaşlık hakkı tanıyan "Demokratik Hafıza Yasası", gelecek yıl yapılması beklenen seçimler öncesinde siyasi tartışmaların odağı haline geldi.
2022 yılında yürürlüğe giren yasa kapsamında bugüne kadar 544 bin 722 kişiye İspanyol vatandaşlığı verildi. Hükümet verilerine göre bunların 306 bini seçmen kütüğüne kaydolurken, yaklaşık 650 bin vatandaşlık başvurusu ise hâlâ sonuçlandırılmayı bekliyor.
Sağ muhalefet, hükümeti yeni vatandaşlar üzerinden seçim sonuçlarını etkilemeye çalışmakla suçladı. Muhafazakâr Halk Partisi (PP) lideri Alberto Núñez Feijóo, Başbakan Pedro Sanchez'in mevcut seçmen desteğinin yeterli olmadığını düşündüğü için "yeni seçmen üretmeye" çalıştığını öne sürdü.
Aşırı sağcı Vox Partisi ise yurt dışından kullanılan posta yoluyla oyların tamamının askıya alınmasını talep etti. Muhalefet ayrıca hükümetin, Sosyalist Parti'ye daha fazla destek verme ihtimali bulunan ülkelerden gelen vatandaşlık başvurularına öncelik tanıdığı ve yeni seçmenleri seçim sonuçlarını etkileyebilecek bölgelerde seçmen kütüğüne kaydettirdiği iddiasını dile getirdi. Ancak bu iddialara ilişkin herhangi bir kanıt sunulmadı.
Hükümet ise suçlamaları reddederek yeni vatandaşların hangi seçim çevresine kayıt yaptıracağı konusunda herhangi bir yetkisinin bulunmadığını belirtti. Yetkililer ayrıca vatandaşlık yasasının, düzensiz göçmenlere yalnızca oturma izni sağlayan ve oy kullanma hakkı vermeyen üç aylık af programıyla kasıtlı olarak karıştırıldığını savundu. Vatandaşlık başvurularının da geçen yıl ekim ayında sona erdiği hatırlatıldı.
İç savaş ve Franco döneminin mirası
"Demokratik Hafıza Yasası", 2007 yılında çıkarılan ve 1936-1939 İspanya İç Savaşı ile ardından gelen General Francisco Franco diktatörlüğü sırasında ülkeyi terk etmek zorunda kalan yaklaşık yarım milyon kişinin torunlarına vatandaşlık hakkı tanıyan düzenlemeyi genişletiyor.
Sanchez hükümeti 2022'de kabul edilen yasa ile, 2007 düzenlemesi kapsamında vatandaşlık alan kişilerin yetişkin çocuklarını, siyasi görüşleri veya cinsel yönelimleri nedeniyle baskıya uğrayanların soyundan gelenleri ve Franco döneminde yabancılarla evlendikleri için vatandaşlıklarını kaybeden kadınları da kapsama dahil etti.
Avrupa'da benzer uygulamalar var
İspanya, sürgünlerin veya göçmenlerin soyundan gelenlere vatandaşlık hakkı tanıyan tek Avrupa ülkesi değil. İtalya, İrlanda, Polonya ve Macaristan başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesi de torunlara kadar uzanan vatandaşlık düzenlemeleri uyguluyor.
Öte yandan resmi verilere göre, yurt dışında yaşayan yaklaşık 2,3 milyon İspanyolun yalnızca yüzde 9'u 2023 genel seçimlerinde oy kullandı. Bu yıl bazı bölgesel seçimlerde yurt dışı oyları Sosyalist Parti lehine eğilim gösterse de parti ülke genelindeki seçimlerde ciddi oy kaybı yaşamıştı.
Muhafazakâr Halk Partisi kamuoyu yoklamalarında birinci sırada görünse de tek başına iktidar olabilecek çoğunluğa ulaşamıyor. Anketler, partinin hükümet kurabilmesi için Vox'un desteğine ihtiyaç duyacağını gösteriyor. Başbakan Pedro Sanchez ise parlamentodaki tıkanıklık ve yakın çevresini hedef alan yolsuzluk soruşturmaları nedeniyle erken seçim çağrılarıyla karşı karşıya bulunuyor.
