Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, dünya genelinde en az 58 ülke ve bölgenin piyade mayınlarıyla kirlenmiş durumda olduğunu açıkladı. Türk, Myanmar, Suriye, Afganistan ve Ukrayna’da ağır sivil kayıplar kaydedildiğini belirtti.
BM’nin Kara Mayınları ve Kaset Patlayıcıları İzleme Kuruluşu verilerine dayandırdığı bilgilere göre, yalnızca 2024 yılında kara mayınları ve patlayıcı savaş kalıntıları nedeniyle en az 945 kişi hayatını kaybetti, 4 bin 325 kişi yaralandı.
Türk, piyade mayınlarının yıllar sonra dahi can almaya devam ettiğini vurgulayarak, “Anti-personel Mayınlarının Yasaklanması Sözleşmesi'nin kabul edilmesinin üzerinden neredeyse 30 yıl geçmiş olmasına rağmen bu patlayıcı silahların, çoğu kez döşendikten onlarca yıl sonra bile insanları öldürmeye ve yaralamaya devam etmesi son derece kaygı verici” dedi.
Raporda, asker ya da sivil olduğu bilinen mağdurlar arasında sivillerin 2024’te kaydedilen toplam zayiatın yaklaşık yüzde 90’ını oluşturduğu belirtildi. BM İnsan Hakları Ofisi ayrıca, 1999’dan bu yana kaydedilen piyade mayınlarına bağlı sivil kayıpların yüzde 40’ından fazlasının çocuklar olduğunu bildirdi.
EN AĞIR TABLO MYANMAR, SURİYE VE AFGANİSTAN’DA
2024’te en yüksek kayıp sayısı 2 bin 29 kişiyle Myanmar’da kaydedildi. Bu ülkeyi bin 15 kayıpla Suriye ve 624 kayıpla Afganistan izledi. Ukrayna, Nijerya, Mali, Yemen ve Burkina Faso’da ise her birinde 200’den fazla kayıp bildirildi.
Kara Mayınlarının Yasaklanması için Uluslararası Kampanya da ayrı açıklamasında, mayınlar, misket bombaları ve savaşın patlayıcı kalıntılarının 2025’te 5 binden fazla kişiyi öldürdüğünü ya da yaraladığını duyurdu. Kampanyaya göre bu kayıpların büyük çoğunluğunu yine siviller oluşturdu.
BM, mayınların yalnızca ölüm ve sakatlanmaya yol açmadığını; bazı bölgeleri girilemez hale getirdiğini, temel haklara erişimi kısıtladığını, yerinden edilmeyi uzattığını ve tarım arazilerinin kullanımını engellediğini vurguladı.
Türk, devletlere mayınların üretimi, kullanımı ve transferinin sona erdirilmesi yönündeki taahhütlerini yenileme çağrısında bulundu. Hâlihazırda döşenmiş mayınların temizlenmesi için uluslararası işbirliğinin artırılması gerektiğini söyledi.
Ottawa Mayın Yasağı Sözleşmesi’ne 162 devlet taraf olsa da BM’ye göre önemli mayın stoklarına sahip bazı ülkeler hâlâ sözleşmeye katılmış değil. Estonya, Finlandiya, Letonya, Litvanya ve Polonya’nın kısa süre önce sözleşmeden çekildiği, Ukrayna’nın da uygulamayı askıya aldığı belirtildi.
Türk, sözleşmeyi henüz onaylamayan devletlerin bunu gecikmeden yapması, çekilen ülkelerin ise yeniden katılması gerektiğini ifade etti. BM yetkilisi, İsrail-Hizbullah savaşına rağmen Lübnan’ın Ottawa Sözleşmesi’ne katılma yönündeki son kararını da memnuniyetle karşıladı.
Raporda ayrıca, BM Mayın Faaliyetlerine Yardım Gönüllü Güven Fonu’na yapılan katkıların 2025’e kadarki yedi yılda 125 milyon dolardan 46 milyon dolara gerilediği kaydedildi.
Haber Kaynağı : 12punto
