Beyin sağlığını korumak için hangi beslenme düzeninin daha etkili olduğu uzun süredir araştırılıyor. Harvard Üniversitesi'nden bilim insanlarının yürüttüğü yeni bir çalışma, bu konuda dikkat çeken sonuçlar ortaya koydu. Yaklaşık 159 bin kişinin 30 yıl boyunca takip edildiği araştırmada, altı farklı beslenme modeli beyin sağlığı açısından karşılaştırıldı. Sonuçlar, en güçlü koruyucu etkinin DASH diyeti olarak bilinen beslenme düzeninde görüldüğünü ortaya koydu.
İlk olarak 1990'lı yıllarda yüksek tansiyonu kontrol altına almak amacıyla geliştirilen DASH diyeti, meyve, sebze, tam tahıllar, kuruyemişler ve düşük yağlı süt ürünlerini ön plana çıkarırken; tuz, ilave şeker, kırmızı et ve alkol tüketimini sınırlandırmayı öneriyor. Günümüzde bu beslenme modeli, özellikle hipertansiyonu olan veya kalp hastalığı riski taşıyan kişiler için tavsiye ediliyor.
Araştırmada Akdeniz diyeti, sağlıklı bitki temelli beslenme modeli ve MIND diyeti gibi farklı beslenme planları da değerlendirildi. Tüm beslenme modellerinin beyin sağlığı üzerinde olumlu etkileri görülse de, DASH diyetini en sık uygulayan kişilerde bilişsel gerileme riskinin en düşük seviyede olduğu belirlendi. Araştırmacılar, DASH diyetine en yüksek düzeyde bağlı kalan kişilerin, bu beslenme düzenine en az uyanlara kıyasla öznel bilişsel gerileme yaşama olasılığının yüzde 41 daha düşük olduğunu tespit etti. Diğer beslenme modellerinde ise bu koruyucu etkinin yüzde 16 ile yüzde 24 arasında değiştiği görüldü.
Çalışmada ayrıca DASH diyetini en sık uygulayan kişilerin bilişsel yaşlanma testlerinde ortalama 0,76 yıl daha genç sonuçlar aldığı, çalışma belleğini ölçen testlerde ise performanslarının ortalama 1,37 yıl daha genç bireylerle benzer olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, özellikle 45-54 yaş arasında sağlıklı beslenme alışkanlığı kazanmanın ilerleyen yaşlarda beyin sağlığını korumada önemli rol oynayabileceğini vurguladı. Bulgular, sağlıklı beslenmenin yalnızca kalp ve damar sağlığını değil, yaşlanan beynin korunmasını da destekleyebileceğine işaret ediyor.
Araştırmanın başyazarı Harvard Üniversitesi epidemiyoloğu Kjetil Bjornevik, beslenme alışkanlıklarını değiştirmek isteyen kişilerin bunu bir anda değil, küçük ve sürdürülebilir adımlarla yapmasının daha kalıcı sonuçlar sağlayacağını söyledi. Bjornevik, sebze, balık ve tam tahılların ağırlıkta olduğu; işlenmiş et, kızartma ve şekerli içeceklerin sınırlandığı beslenme düzenlerinin bilişsel sağlık açısından fayda sağlayabileceğini belirtti.
