ABD Adalet Bakanlığı çarşamba günü Manhattan federal hakimi Richard Berman'a resmi bir başvuru yaptı. Kurum başvurusunda Halkbank aleyhindeki ceza davasının düşürülmesini talep etti. Savcılar Türkiye merkezli kamu bankasını yargılama niyetlerinin kalmadığını resmen açıkladı.
Taraflar mart ayında uzun süredir devam eden ceza davasını tamamen sonlandırmak üzere anlaşmaya varmıştı. Uzlaşı NATO müttefikleri Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde süregelen rahatsız edici bir sorunu ortadan kaldırma sözü verdi. Karar Borsa İstanbul endeksinde işlem gören Halkbank hisselerine güçlü alım getirdi ve fiyatları yükseltti.
Savcılık makamı davayı düşürme kararının İran'a yönelik desteği sınırlama konusunda ABD çıkarlarına hizmet ettiğini savundu. Anlaşma şartları kapsamında banka İran lehine sonuç doğuracak işlemlere kesinlikle girmeyecek.
Kurum yaptırım ve kara para aklamayı önleme kurallarına uyum sürecini bağımsız bir gözlemciye inceletecek. Halkbank ile savcılık arasında anlaşma kapsamında herhangi bir para transferi gerçekleşmedi. Banka suçlamaları kabul etmeyerek davanın başından beri masumiyetini ve suçsuzluğunu korudu.
Anlaşma süreci ve denetim raporu
Yargıç Richard Berman anlaşmanın duyurulmasının ardından bankaya uyum şartlarını yerine getirdiğini kanıtlaması için tam 90 günlük süre tanıdı. Yargıç süreci geçici olarak durdurdu. Halkbank uyum politikalarını detaylıca incelemek üzere uluslararası denetim firması Ernst & Young şirketini görevlendirdi. Manhattan ABD Başsavcılığı yetkilileri çarşamba günü 90 günlük sürenin bitiminde mahkemeye yeni bir dosya sundu.
Savcılar denetim raporunda Halkbank tarafının herhangi bir uyum ihlali yapmadığını vurguladı. Makam Yargıç Berman'dan davanın düşürülmesine yönelik dilekçeyi vakit kaybetmeden onaylamasını istedi. ABD Yüksek Mahkemesi ekim ayında alt mahkemenin yargılamaya devam edilmesine izin veren kararını onamıştı. Kurum Türkiye devletine ait bir kuruluş statüsü taşıdığı için yabancı mahkemelerde yasal dokunulmazlığa sahip olması gerektiğini mahkemede savundu.
İddianamenin geçmişi ve diplomatik ilişkiler
Şubat ayında başlayan ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşın ardından taraflar anlaşmayı kamuoyuna resmen duyurdu. ABD savcıları Halkbank kurumunu 20 milyar dolarlık kısıtlı fonu gizlice transfer etmekle suçladı. Savcılar iddianamede kurumun petrol gelirlerini İran çıkarları için altın ve nakde çevirdiğini iddia etti. İddianame kurumu petrol gelirlerinin transferini meşrulaştırmak amacıyla sahte gıda sevkiyatı belgeleri düzenlemekle itham etti.
Savcılar davayı Trump'ın ilk başkanlık döneminde açtı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan geçmişte davayı hukuk dışı ve çirkin olarak nitelendirdi. İki ülke Trump'ın geçen yıl başkanlığa dönmesinden bu yana son yılların en sıcak diplomatik bağlarını kuruyor. Erdoğan ekim ayında yaptığı açıklamada Trump'ın eylül ayındaki Beyaz Saray toplantısında ve sonrasındaki telefon görüşmesinde sorunun kendileri için tamamen bittiğini söylediğini kamuoyu ile paylaştı.
