ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yaptığı görüşmede Türkiye’ye ilişkin dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Trump, Türkiye’nin Erdoğan döneminde askeri açıdan “çok güçlü bir ülke” haline geldiğini belirterek, Ankara ile Washington arasındaki ilişkilerin “muhtemelen hiç olmadığı kadar iyi” olduğunu söyledi.
Ankara’daki NATO Zirvesi kapsamında yapılan görüşmede ticaret, savunma sanayii, askeri iş birliği ve F-35 savaş uçakları dosyasının ele alınacağı belirtildi. Trump’ın açıklamaları, Türkiye’nin F-35 programına dönüşü ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması tartışmalarının yeniden gündeme geldiği bir dönemde geldi.
Reuters, Trump’ın Türkiye’nin F-35 programına dönüşüne destek vermesinin beklendiğini, ancak bunun Kongre ve mevcut yasal kısıtlamalar nedeniyle zorlu bir süreç olacağını aktardı.
Trump, Türkiye’nin askeri kapasitesine ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Türkiye, başkanın liderliğinde askeri açıdan çok güçlü bir ülke haline geldi. İnsanlar Türkiye’nin gerçekte ne kadar güçlü olduğunu bilmiyor. Harika askerleri var” ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı, Erdoğan ile görüşmede ticaretin yanı sıra askeri konuların da masada olacağını belirterek, “Bugün ticareti konuşacağız. Orduyla ilgili konuları ve daha birçok farklı başlığı ele alacağız” dedi.
F-35 SORUSUNA YANIT
Bir gazetecinin, Türkiye’ye F-35 satışı ve yasal kısıtlamalara ilişkin sorusunu yanıtlayan Trump, “Bir karar vereceğiz” dedi.
Trump, salonda bulunan birçok kişinin Türkiye’ye F-35 verilmesine olumlu bakabileceğini savunarak, “Burada oturan birçok kişinin ‘Bunu neden yapmayalım?’ diyeceğini düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle 2019’da F-35 programından çıkarılması, Ankara-Washington hattındaki en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri olmuştu. ABD Kongresi, Türkiye S-400 sistemine sahip olduğu sürece F-35 satışını engelleyen düzenlemeler kabul etmişti.
Trump, Türkiye ile ilişkilerin son dönemde daha iyi bir noktaya geldiğini belirterek, Ankara’ya övgüde bulundu.
ABD Başkanı, “Türkiye ile daha iyi bir ilişkimiz var. Türkiye, sadık olacağını düşündüğümüz birçok ülkeden daha sadık davrandı” dedi.
Trump, Türkiye’ye F-35 satışının değerlendirileceğini vurgulayarak, “Kesinlikle dikkate alacağımız bir konu” ifadesini kullandı.
ERDOĞAN’A ÖVGÜLER
Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile kişisel ilişkisine de dikkat çekti. Bazı liderlerle kolay, bazılarıyla ise zor ilişki kurulduğunu söyleyen Trump, Erdoğan için “Bazen en zorlu insanlarla iyi anlaşırsınız, onun gibi. Bazen de en zayıf ve en acınası insanlarla anlaşamazsınız. Ama tanıştığımız ilk günden beri iyi anlaştık” dedi.
Trump, NATO Zirvesi’ne katılımında Türkiye’nin ev sahipliğinin etkili olduğunu da belirtti. ABD Başkanı, “NATO konusunda çok hayal kırıklığına uğradım. Açıkçası zirve Türkiye’de, dostum olan çok güçlü bir liderin ülkesinde yapılmasaydı, katılmayabilirdim” ifadelerini kullandı.
Trump daha önce de Ankara’daki zirveye Erdoğan’a duyduğu saygı nedeniyle katıldığını söylemişti.
S-400 SORUSUNA YANIT
Trump’a, Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemine ilişkin ABD’deki güvenlik kaygıları da soruldu.
ABD Başkanı, bu soruya “Hiçbir konuda endişem yok” yanıtını verdi.
S-400 meselesi, ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı CAATSA yaptırımlarının temel gerekçelerinden biri olarak görülüyor. Ankara’nın F-35 programına dönüşü için bu başlıkta nasıl bir formül bulunacağı ise belirsizliğini koruyor.
Reuters, ABD yasalarının Türkiye’nin S-400’lere sahip olduğu sürece programa dönüşünü engellediğini, buna karşın Washington’da farklı çözüm yollarının tartışıldığını bildirdi.
“CAATSA YAPTIRIMLARINI KALDIRACAĞIM”
Trump, Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarına ilişkin de dikkat çeken bir mesaj verdi. ABD Başkanı, yaptırımları kaldıracağını belirterek, “Dostlara yaptırım uygulamak istemiyoruz. Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim” dedi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da geçen hafta yaptığı açıklamada, Erdoğan ve Trump’ın CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda “güçlü bir iradeye” sahip olduğunu söylemişti.
Trump, Türkiye’nin ABD’den aldığı uçaklara ilişkin motor bakım yükümlülüğüne de değindi. ABD Başkanı, “Türkiye ABD’den uçak satın aldı. ABD’den bir uçak aldığınızda, motor bakımı gerekiyorsa motorların bakımını yapmak ve onların bakımına yardımcı olmak gibi bir yükümlülüğümüz olduğunu düşünüyorum” dedi.
Trump yönetiminin kısa süre önce Türkiye’ye 700 milyon doların üzerinde jet motoru satışına ilişkin Kongre’ye resmi bildirimde bulunduğu aktarılmıştı. Söz konusu satışın, Türkiye’nin yerli savaş uçağı KAAN programı açısından önemli olduğu belirtiliyor.
“TÜRKİYE BİZİM İÇİN BÜYÜK BİR MÜTTEFİK”
Trump, Türkiye’nin ABD açısından önemli bir müttefik olduğunu belirterek, Ankara’nın bölgesel krizlerdeki tutumuna dikkat çekti.
ABD Başkanı, “Türkiye bizim için büyük bir müttefik oldu. Diğer tarafta savaşa dahil olabilirlerdi. Çok güçlüler ama bunu yapmadılar. Belki de benim yüzümden yapmadılar” ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca Erdoğan’ın İran’ın nükleer silaha sahip olmasını istemeyeceğinden emin olduğunu söyledi.
Trump’ın açıklamaları, Türkiye ile ABD arasında savunma sanayii alanında uzun süredir devam eden krizlerin aşılabileceğine ilişkin güçlü bir siyasi mesaj olarak değerlendirildi. Ancak F-35 programına dönüş, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve S-400 meselesinin çözümü için ABD Kongresi’nin tutumu ve mevcut yasal sınırlamalar belirleyici olacak.
