ABD-Çin karşılaştırmasının yapıldığı 36 ülkenin 25’inde Çin, ABD’den daha olumlu değerlendirildi. Türkiye’de Çin’e olumlu bakanların oranı yüzde 43 olurken ABD’de bu oran yüzde 13’te kaldı.
ABD merkezli Pew Research Center tarafından yayımlanan yeni araştırma, dünya kamuoyunun Çin ve ABD’ye bakışında önemli bir değişim yaşandığını gösterdi. Araştırmaya göre Çin’in uluslararası imajı Kovid-19 salgını dönemindeki düşük seviyelerden toparlanırken, ABD’ye ve Washington’un küresel liderliğine duyulan güven geriledi.
Araştırmanın Çin’e ilişkin bölümü, Türkiye ve ABD’nin de aralarında bulunduğu 37 ülkede 45 bin 658 kişiyle yapıldı. ABD ile Çin’in doğrudan karşılaştırıldığı bölümde ise ABD’deki katılımcılar dışarıda bırakılarak 36 ülkeden 42 bin 151 kişinin yanıtları değerlendirildi.
ÇİN 25 ÜLKEDE ABD’NİN ÖNÜNDE
Araştırmaya katılan 37 ülkede Çin hakkında olumlu görüş bildirenlerin ortanca oranı yüzde 51, olumsuz görüş bildirenlerin oranı ise yüzde 39 olarak ölçüldü. Çin’e yönelik olumlu yaklaşımın özellikle Afrika, Latin Amerika, Güney Asya ve Güneydoğu Asya’daki gelişmekte olan ülkelerde daha güçlü olduğu görüldü.
ABD ve Çin’in karşılaştırıldığı 36 ülkenin 25’inde Çin daha olumlu değerlendirildi. ABD, Çin’in önünde yalnızca altı ülkede yer alabildi. Bu ülkeler Polonya, Filipinler, Güney Kore, Hindistan, Japonya ve İsrail oldu. Kanada ve Meksika’da da Çin’e yönelik olumlu görüşlerin ABD’nin önüne geçmesi dikkati çekti.
Pew’in 2023 yılından beri düzenli olarak izlediği 20 ülkede değişim daha açık biçimde ortaya çıktı. Bu ülkelerde ABD’ye olumlu bakanların oranı 2023’te yüzde 58 iken 2026’da yüzde 36’ya kadar düştü. Aynı dönemde Çin’e olumlu bakanların oranı yüzde 32’den yüzde 46’ya yükseldi. Böylece iki ülke arasındaki kamuoyu dengesi üç yıl içinde tersine döndü.
TÜRKİYE’DE FARK 30 PUAN
Araştırmanın Türkiye sonuçlarında Çin ile ABD arasındaki fark 30 puana ulaştı. Türkiye’de Çin hakkında olumlu görüş bildirenlerin oranı yüzde 43 olurken ABD’ye olumlu bakanların oranı yalnızca yüzde 13 olarak kaydedildi.
Pew, Türkiye’de Çin’e yönelik olumlu görüşlerin ölçümlerin yapıldığı dönemler içindeki en yüksek seviyelerden birine ulaştığını belirtti. Buna karşılık ABD’ye olumlu yaklaşım son bir yılda çift haneli gerileme gösterdi.
ABD’nin dünya barışına katkı sağladığını düşünenlerin Türkiye’deki oranı da yüzde 10’da kaldı. Türkiye, bu soruda araştırmaya katılan ülkeler arasında ABD’ye en düşük notu veren toplumlardan biri oldu.
Şİ CİNPİNG, TRUMP’I GERİDE BIRAKTI
Ülkelere yönelik algıdaki değişim liderlere ilişkin değerlendirmelere de yansıdı. Çin Cumhurbaşkanı Şi Cinping, “dünya meselelerinde doğru olanı yapacağına duyulan güven” bakımından 22 ülkede ABD Başkanı Donald Trump’ın önünde yer aldı.
Türkiye’de Şi Cinping’e güven duyduğunu belirtenlerin oranı yüzde 32, Trump’a güvenenlerin oranı ise yüzde 6 oldu. Aradaki fark 26 puan olarak ölçüldü. Pakistan’da Şi’ye güven yüzde 83’e ulaşırken Trump’a güven yüzde 12’de kaldı. Malezya’da da Şi yüzde 66, Trump yüzde 13 oranında destek gördü.
Avrupa ülkelerinde her iki lidere yönelik güven genel olarak düşük olmakla birlikte Almanya, İtalya, İspanya, Yunanistan, Hollanda, İsveç ve İngiltere’de Şi Cinping’in Trump’ın önüne geçtiği görüldü.
ABD ‘MÜDAHALECİ GÜÇ’ OLARAK GÖRÜLÜYOR
Araştırmada orta gelirli 17 ülkedeki katılımcılara ABD ve Çin’in dış politikadaki rolleri de soruldu. Bu ülkelerde halkın ortalama yüzde 75’i ABD’nin diğer ülkelerin iç işlerine müdahale ettiğini düşünürken Çin için aynı görüşü paylaşanların oranı yüzde 45’te kaldı.
Katılımcılar Çin’i ABD’ye göre daha güvenilir bir ortak ve dünya barışına daha fazla katkıda bulunan bir ülke olarak değerlendirme eğilimi gösterdi. Güney Afrika’da Çin’i güvenilir ortak olarak görenlerin oranı yüzde 72, ABD’yi güvenilir bulanların oranı yüzde 46 oldu. Pakistan’da ise Çin için bu oran yüzde 84’e ulaşırken ABD yüzde 36’da kaldı.
Çalışma bulgularını South China Morning Post için yorumlayan Pew araştırmacısı Jonathan Schulman, salgın döneminde birçok ülkede tarihî düşük seviyelere inen Çin algısının son yıllarda düzenli biçimde iyileştiğini belirtti. Schulman, aynı dönemde ABD’ye yönelik görüşlerin gerilediğini ve Washington’u “güvenilir ortak” olarak görenlerin oranının keskin biçimde düştüğünü ifade etti.
ZENGİN ÜLKELERDE MESAFE SÜRÜYOR
Araştırma, Çin’e yönelik yaklaşımın ülkelerin gelir düzeyine göre önemli ölçüde değiştiğini de gösterdi. Endonezya, Malezya, Pakistan, Kenya, Nijerya ve Sri Lanka gibi orta gelirli ülkelerde Çin’e olumlu bakanların oranı yaklaşık dörtte üçe ulaştı.
Japonya, İsrail, ABD, Güney Kore ve İsveç gibi yüksek gelirli ülkelerde ise Çin’e yönelik olumsuz görüşler ağırlığını korudu. Pew’e göre Çin’in yükselen uluslararası itibarı esas olarak gelişmekte olan ülkeler, Afrika, Latin Amerika ve Asya’daki orta gelirli toplumlar tarafından destekleniyor.
Araştırma, kişisel özgürlükler başlığında ABD’nin Çin’den hâlâ daha olumlu değerlendirildiğini de kaydetti. Ancak Pew, ABD yönetiminin kendi yurttaşlarının özgürlüklerine saygı gösterdiğini düşünenlerin oranının hemen hemen bütün ülkelerde sert biçimde gerilediğine ve iki ülke arasındaki farkın hızla kapandığına işaret etti.
