Kuzey Kore’ye kariyeri boyunca 100’den fazla seyahat düzenleyen Avustralyalı tur operatörü Rowan Beard, Kim Jong Un rejimi dönemindeki önceki ziyaretlerinde başkentte taksi bulabilmek için saatlerce beklemek zorunda kaldığını, ancak yıllar sonra gerçekleştirdiği ilk Pyongyang seyahatinde bu durumun tamamen değiştiğini bildirdi.
Beard’ün aktardığı bilgilere göre, Kuzey Koreli mihmandarı akıllı telefonu üzerinden "Samhung" adı verilen yerli bir mobil uygulamayı kullanarak Uber benzeri bir sistemle araç çağrısı gerçekleştirdi.
Çağrılan taksinin hareketlerinin ekran üzerinden eş zamanlı ve gerçek zamanlı olarak takip edilebildiğini belirten Beard, karşılaştığı bu teknolojik altyapıyı, "Bu tamamen yeni bir gelişmeydi, şaşkınlığımı gizleyemedim" sözleriyle ifade etti.
Wall Street Journal'ın haberine göre Kuzey Kore, şu anda dünyanın en beklenmedik büyüme hikayesine sahne oluyor. Ülke ekonomisi, Rusya’ya yapılan silah satışları ve gönderilen askerler, Çin’den gelen finansman ve malzeme tedariki, ayrıca uluslararası yaptırımları delerek ülkeye sokulan enerji ve ham maddeler sayesinde uzun yıllardır görülmemiş bir canlılık yaşıyor. Öyle ki, Çin lideri Şi Cinping bu hafta yılın ilk yurt dışı ziyaretini gerçekleştirmek üzere Kuzey Kore’ye gitti.
Covid-19 pandemisi sırasında sınırlarına adeta kilit vuran Kim rejimi, kapılarını şimdilik sadece Rus ve Batılı az sayıda gezgin ile diplomatlara açtı. Bölgeyi ziyaret eden bu gözlemciler, özellikle elit tabakanın yaşadığı başkent Pyongyang’ın geçmişten çok farklı, tanınmaz bir yer haline geldiğini aktarıyor.
Pyongyang restoranlarında artık taş fırın pizzaları ve tavuk kanatları servis ediliyor, hesaplar mobil QR kod sistemiyle ödeniyor. Sokaklarda
Çin malı elektrikli araçlar vızır vızır işlerken; kentte evcil hayvan mağazaları, internet kafeler ve BMW satan lüks otomobil galerileri boy gösteriyor.
Kim Jong Un, ülke genelinde devasa bir inşaat hamlesi de başlattı. Sadece geçtiğimiz yıl Pyongyang’da 10 bin yeni konut inşa edildi ki bu sayı, Los Angeles veya Chicago gibi dünya devlerinin yıllık konut üretimini geride bırakıyor.
"Yabancı barbarların ablukasına rağmen her şey değişti"
Şubat ayında düzenlenen ve beş yılda bir yapılan İşçi Partisi kongresinde 42 yaşındaki diktatör Kim Jong Un, ABD liderliğindeki ekonomik yaptırımların "barbarca ablukasına" rağmen bu ekonomik geri dönüşü hararetle savundu. Kongre binasının hemen dışındaki meydanda ise fabrikadan yeni çıkmış yedi sıra roketatar gövde gösterisi yapıyordu. Kim konuşmasında, "Her şey temelinden değişti" dedi.
2017 yılında Kuzey Kore’nin nükleer denemelerine yanıt olarak ABD ve Birleşmiş Milletler, ticari ve finansal işlemleri kısıtlayan çok ağır yaptırım kararları almıştı. Trump yönetimi ise her fırsatta Pyongyang’ın tamamen nükleerden arındırılmasını talep etti.
İlk başkanlık döneminde Kim ile üç kez bir araya gelerek görevdeyken bir Kuzey Kore lideriyle görüşen ilk ABD Başkanı olan Donald Trump, nükleer programı durduracak bir anlaşmaya varamamıştı. Yeniden göreve gelen Trump, Kim ile olan kişisel ilişkisini övmeye devam ediyor ve yeni bir görüşme teklifinde bulunuyor.
Kim ise halkına kendi kendine yeten bir ekonomi inşa etme çağrısını sürdürüyor. Rejim resmi ekonomik verileri paylaşmıyor, bilgi akışını sıkı şekilde kontrol ediyor ve ziyaretçilerin sadece kendi izin verdiği senaryoları görmesini sağlıyor.
Madalyonun diğer yüzünde ise acı bir gerçek var. Başkentin dışındaki Kuzey Kore halkı hala derin bir yoksulluk içinde. BM raporlarına göre, 26 milyonluk nüfusun neredeyse yarısı yetersiz besleniyor.
Ülkenin yıllık safi yurtiçi hasılası (GSYİH), ABD'nin toplam ekonomik büyüklüğünün yüzde 1'ine bile ulaşamıyor. Ayrıca Güney Kore dizisi dağıtmanın ölümle cezalandırılabildiği ülke, dünyanın en ağır insan hakları ihlalcilerinden biri olmaya devam ediyor.
Uydu fotoğraflarındaki kanı
Güney Koreli düşünce kuruluşlarının "Yaptırımlar Uydu Görüntülerinde Kendini Göstermiyor" gibi başlıklarla yayımladığı raporlar, Kuzey Kore’nin ekonomik ilerleme iddialarının sadece bir propagandadan ibaret olmadığını kanıtlıyor. Ülkenin kapasitesi genişletilen petrol depolama tesislerindeki gemi hareketliliğinde büyük bir patlama yaşanıyor, otoparklar eskisinden çok daha dolu.
Başka bir rapora göre, Kuzey Kore’nin geceleri uzaydan görünen ışık yoğunluğu, beş yıl öncesine kıyasla tam üç kat daha parlak.
Rusya ve Çin Desteği
Kuzey Kore bu ekonomik sıçramayı tek başına başarmadı. Kim rejimi, Ukrayna savaşında Rusya cephesine büyük miktarda mühimmat ve 15 binden fazla asker göndererek karşılığında enerji ve inşaat malzemesi akışını güvence altına aldı. Bu askerlerin yaklaşık üçte biri cephede öldü veya yaralandı.
Seul merkezli Enstitü (INSS) tahminlerine göre, bu silah ve asker satışı Pyongyang’a milyarlarca dolar nakit akışı sağladı.
Çin ile olan aylık ticaret hacmi son sekiz yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Birçok Çinli tüketici markası, yaptırımları ihlal etmesine rağmen Kuzey Kore pazarında faaliyet gösteriyor. Kuzey Kore’de dijital ekonomiyi başlatan teknolojik cihazların neredeyse tamamı Çin menşeli bileşenlere dayanıyor.
Kim’in siber hırsız ordusunun büyük bir kısmı da internete daha rahat bağlanabildikleri ve tutuklanma korkusu yaşamadıkları Çin topraklarında konuşlanmış durumda.
Siber güvenlik gruplarına göre, sadece kripto para borsalarına düzenlenen siber saldırılar bile rejime milyarlarca dolar fon sağladı.
BM’de veto yetkisi olan Pekin ve Moskova ise Pyongyang’a yönelik yaptırımların gevşetilmesi çağrılarını yineliyor. Kim dost çevresini genişletiyor; geçen sonbaharda ilk kez bir Çin askeri geçit törenine iki düzineden fazla yabancı liderle birlikte katıldı.
Mart ayında ise Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko’yu Pyongyang’da ağırladı ve iki ülke arasında dostluk anlaşması imzalandı.
'Rejim hiç olmadığı kadar zengin'
Kim Jong Un’un nükleer programı, kendisine yönelik olası askeri saldırılara karşı bugüne kadar güçlü bir caydırıcı kalkan görevi gördü ve bu sayede odağını tamamen ekonomiye kaydırabildi. Ancak bu ekonomik rahatlama, ABD ile nükleer bir anlaşma yapılma umutlarını da baltalıyor; zira Washington, Pyongyang’ı masaya çekmek için hep yaptırımların kaldırılmasını bir ödül olarak sunuyordu.
Güney Kore Merkez Bankası verilerine göre Kuzey Kore ekonomisi 2024 yılında yüzde 3,7 büyüyerek son sekiz yılın en yüksek hızına ulaştı.
Uzmanlar, Kuzey Kore’nin şu anki ekonomik durumunun Kim Jong Un’un 15 yıllık iktidarındaki en güçlü seviyede olduğunu, hatta 1994-2011 yılları arasında ülkeyi yöneten babası Kim Jong Il dönemindeki tüm dönemleri geride bıraktığını belirtiyor.
