Vance'in açıklamaları, bu hafta savaşı sona erdirmek amacıyla İran ile ABD arasında imzalanan anlaşmanın hemen ardından geldi. Anlaşma, hem ABD'de hem de İsrail'de bazı çevreler tarafından İran'ın füze programını sınırlamadığı, nükleer tesislerinin tasfiyesine yönelik net bir yol haritası sunmadığı ve İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah'a karşı yürüttüğü operasyonları kısıtladığı gerekçesiyle şiddetle eleştiriliyor.
VANCE'DEN SERT SÖZLER
Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında konuşan Vance, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun anlaşmadan öfkeli olduğu yönündeki haberleri doğrudan doğrulayamayacağını söyledi. Ancak Netanyahu hükümetindeki bazı bakanların anlaşmaya ve Trump'a yönelik eleştirilerini hedef aldı.
"Onlara iki mesajım olurdu" diyen Vance, şöyle konuştu:
"Birincisi, Donald J. Trump şu anda dünyada İsrail devletine sempati duyan tek devlet lideridir."
Vance, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Eğer İsrail hükümetinde bir bakan olsaydım, dünyada elimde kalan son güçlü müttefike saldırmayı tercih etmezdim."
"SİLAHLARINIZI BİZ ÜRETİYORUZ"
ABD Başkan Yardımcısı, İsrail'i koruyan savunma sistemlerinin büyük bölümünün Amerikan desteğiyle sağlandığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
"İsrail'i koruyan savunma silahlarının üçte ikisi Amerikalıların elleriyle üretildi ve Amerikan vergi mükelleflerinin parasıyla finanse edildi."
ABD, İsrail'e yılda yaklaşık 4 milyar dolar askeri yardım sağlıyor. İki ülke arasında yeni bir yardım anlaşması için de müzakereler sürüyor.
"İSRAİL'İN SORUNU TRUMP DEĞİL"
Vance, İsrail'in mevcut güvenlik sorunlarının kaynağının Trump olmadığını savunarak şu değerlendirmeyi yaptı:
"İsrail'de herhangi biri ülkesinin en büyük sorununun ABD Başkanı olduğunu düşünüyorsa, içinde bulunduğu gerçekliğin farkına varması gerekiyor."
ABD-İSRAİL ÇATLAĞI BÜYÜYOR
Trump, son aylarda uzun yıllardır yakın ilişkiler yürüttüğü İsrail'e yönelik eleştirilerini artırdı. Bu durum, yaklaşık dört ay önce İran'a yönelik ortak saldırılar gerçekleştiren Washington ile Tel Aviv arasında gerilimi yükseltti.
Savaşın ardından İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açmıştı.
Reuters'a konuşan ve isimlerinin açıklanmasını istemeyen üst düzey İsrailli yetkililer ise anlaşmanın İsrail açısından olumsuz olduğunu savundu. Yetkililer, İran'ın nükleer programı ve balistik füze kapasitesine ilişkin endişelerin anlaşmada yeterince ele alınmadığını belirtti.
Trump ise Fransa'daki G7 Zirvesi'nin kapanışında yaptığı açıklamada İsrail'in kaygılarını küçümseyerek, Netanyahu'nun Hizbullah'la mücadelede 'daha yumuşak bir yaklaşım' benimseyebileceğini söyledi.
Anlaşmanın ardından ilk kez konuşan Netanyahu, ABD ile ilişkilerin önemini vurgularken İsrail'in kuzey sınırındaki vatandaşlarının güvenliğini sağlamak amacıyla Güney Lübnan'daki askeri varlığını sürdüreceğini açıkladı.
İsrail ordusu perşembe günü yayımladığı haritada Güney Lübnan'daki kontrol bölgesini genişlettiğini duyururken, bu alanın dışına yönelik operasyonları da dışlamadığını belirtti. Bu açıklama, ABD-İran anlaşmasının ruhuna meydan okuyan bir adım olarak yorumlandı.
İSRAİL'DEN TEPKİLER
İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, anlaşmayı sert şekilde eleştiren isimlerin başında geliyor. Ben-Gvir, İsrail askerlerinin Lübnan'da kalmaya devam edeceğini savundu.
Vance, aynı gün yayımlanan bir röportajında Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'i de hedef alarak şu ifadeleri kullandı:
"Öneriniz tam olarak nedir? Dokuz milyon nüfuslu bir ülkesiniz. Karşılaştığınız her ulusal güvenlik sorununu öldürerek çözemeyeceğinizi anlamanız gerekiyor."
Vance ayrıca İsrail'deki tepkinin büyük ölçüde güvensizlikten kaynaklandığını düşündüğünü belirterek, ABD'nin hem bölgenin hem de dünyanın güvenini kazandığını savundu.
Ben-Gvir ise sosyal medya platformu X üzerinden verdiği yanıtta şu ifadeleri kullandı:
"Öneri çok açık. 21. yüzyılın Nazileriyle, ABD'nin 20. yüzyılın Nazileriyle mücadele ettiği şekilde mücadele etmek."
TRUMP'TAN ATEŞKES ÇAĞRISI
Vance'in açıklamalarının ardından Trump da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda tüm taraflara müzakerelere bağlı kalma çağrısında bulundu.
Trump paylaşımında:
"Lübnan, Hizbullah ve İsrail dahil tüm cephelerde tam bir ateşkes bekliyoruz" ifadelerini kullandı.
