Avrupa Komisyonu, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner bağlantılı bir lüks turizm yatırımı nedeniyle Arnavutluk'ta devam eden protestoların ardından, ülkenin AB üyelik sürecini tehlikeye atabileceği gerekçesiyle Arnavutluk hükümetini uyardı.
Ülke genelinde bir haftayı aşkın süredir devam eden eylemler, çevreciler tarafından "Flamingo Devrimi" olarak adlandırılıyor.
Projenin detayları ve tartışmalar
Projenin merkezinde, Arnavutluk'un güney kıyısındaki Vjosa-Narta koruma alanı içinde yer alan Zvërnec Yarımadası ve Sazan Adası'nda inşa edilmesi planlanan büyük bir tatil köyü yer alıyor. Kushner'ın özel sermaye şirketi Affinity Partners'ın öncülük ettiği ve yaklaşık 4 milyar avro değer biçilen proje, flamingolar, Akdeniz fokları ve deniz kaplumbağaları gibi hassas türlere ev sahipliği yapan sulak alanları ve kumulları tehdit ediyor .
Proje, Arnavutluk hükümetinin 2024 yılında koruma alanları statüsünde yaptığı değişikliklerin ardından gündeme geldi. Eleştirmenler, bu yasal düzenlemenin hassas bölgelerde büyük ölçekli inşaatların önünü açtığını belirtiyor . Başbakan Edi Rama ise projeyi "stratejik bir yatırım" olarak nitelendirerek ülkeyi "küresel turizmin Şampiyonlar Ligi'ne" sokma hedefinin bir parçası olduğunu savunuyor .
Gösteriler ve müdahale
Protestolar, geçtiğimiz ayın sonlarında inşaat şirketinin bölgeye dikenli teller çekerek halkın sahile erişimini engellemesiyle başladı .
30 Mayıs'ta bölgeye giden çevre aktivistlerine ait görüntülerde, özel güvenlik görevlilerinin protestoculara sert müdahale ettiği, bir kişiyi sürükleyerek uzaklaştırdığı görüldü.
Bu görüntülerin ardından Tiran başta olmak üzere ülke genelinde ve yurt dışındaki Arnavut diasporasında geniş çaplı protestolar düzenlendi. Göstericiler projenin iptalini ve Başbakan Rama'nın istifasını talep ediyor .
Avrupa Komisyonu'nun uyarısı
Brüksel yönetimi, yaşananları Arnavutluk'un Avrupa Birliği üyelik müzakereleri açısından kritik bir test olarak görüyor. Birliğin genişlemeden sorumlı birimi, üyelik müzakerelerinde "Çevre ve İklim Değişikliği" başlıklı 27. faslın kapanması için Arnavutluk'un AB'nin "Kuşlar" ve "Habitatlar" direktiflerine tam uyum sağlaması gerektiğini hatırlattı . Bir sözcü, "Arnavutluk, kapanış kriterlerinin yerine getirilmesini tehlikeye atabilecek eylemlerden kaçınmalıdır ve yetkililerin gecikmeksizin harekete geçmesini bekliyoruz" açıklamasını yaptı .
Komisyon ayrıca, Arnavutluk'un stratejik yatırımlar yasasını yürürlükten kaldırması ve koruma alanları statüsündeki değişiklikleri geri alması gerektiğini vurguladı. Yetkililer, projenin aynı zamanda Arnavutluk'un yolsuzlukla mücadele savcılığı SPAK tarafından da soruşturulduğunu ve bu soruşturmanın çevresel endişelerin ötesine geçtiğini belirtti . Buna karşılık, Arnavutluk Çevre Bakanı Sofjan Jaupaj, Komisyon'a inşaat çalışmalarının durdurulduğunu ve şeffaf bir şekilde çevresel etki değerlendirmesi yapılacağını bildirdi .
Rama geri adım atmıyor
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Karadağ'ın Tivat kentinde düzenlenen AB-Batı Balkanlar Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada, protestoların abartıldığını ve aslında Trump karşıtı bir kampanyanın parçası olduğunu öne sürdü.
Rama, "Eğer bu proje Jared'e ait olmasaydı, kimse umursamazdı" diyerek uluslararası eleştirileri reddetti . Rama, projenin durdurulmasının söz konusu olmadığını ve "ben burada olduğum sürece bu yatırımın durma şansı yok" diyerek kararlılığını yineledi .
