Avrupa Birliği, bir sonraki banka krizine hazırlık amacıyla yeni bir kurtarma mekanizması üzerinde çalışıyor. Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan ve POLITICO’nun ulaştığı gizli bir belgeye göre, Brüksel yönetimi, kurtarılan bir bankanın kriz sonrasında piyasaların güvenini yeniden kazanabilmesi için gerekli likiditenin nasıl sağlanacağını belirleyecek bir plan hazırlıyor.
Girişim, 2023 yılında İsviçre’nin en büyük bankalarından Credit Suisse’in çöküşünün ardından gündeme geldi. O dönemde İsviçre makamları, bankanın faaliyetlerini sürdürebilmesi ve UBS tarafından devralınabilmesi için yaklaşık 260 milyar İsviçre frangı tutarında bir destek paketi oluşturmuştu.
AB yetkilileri, 2008 küresel finans krizinden sonra hissedarların ve alacaklıların zararları üstlenmesini öngören kapsamlı düzenlemeler yürürlüğe koymuş olsa da sistemde hâlâ önemli boşluklar bulunduğunu düşünüyor. Özellikle büyük bir bankanın kurtarılmasının ardından mevduat sahiplerinin paralarını çekmeye başlaması veya yatırımcıların kredi vermekten kaçınması halinde ortaya çıkabilecek likidite ihtiyacının nasıl karşılanacağı net değil.
Komisyonun 1 Haziran tarihli 16 sayfalık çalışma belgesinde, “Yeterli bir Avrupa mekanizmasının bulunmaması kriz yönetim çerçevesinde güven ve inandırıcılığı zedeleyen kalıcı boşluklara yol açıyor” ifadeleri yer aldı. Belgede ayrıca bu belirsizliğin ulusal bütçeler, Avrupa ekonomisi ve AB’nin öncelikli yatırımları açısından risk oluşturduğu vurgulandı.
Büyük bankaların çöküşü endişe yaratıyor
Avrupa ekonomisi hâlihazırda savunma harcamalarının artırılması, ekonomik dönüşüm yatırımları ve yüksek enerji maliyetleri nedeniyle ciddi mali baskılarla karşı karşıya bulunuyor. Komisyon, bu koşullar altında Deutsche Bank, UniCredit veya BNP Paribas büyüklüğünde bir bankanın çökmesinin Avrupa ekonomisi üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceği görüşünde.
Mevcut kurallar kapsamında bankalar, olası iflas senaryolarına karşı “yaşayan vasiyet” olarak adlandırılan kurtarma planları hazırlıyor ve zararları karşılayabilecek sermaye tamponları oluşturuyor. Ayrıca sorunlu bankaların yeniden yapılandırılmasını yöneten Tek Tasfiye Kurulu’nun (SRB) sektör tarafından finanse edilen 81 milyar euroluk bir fonu bulunuyor. Ancak uzmanlar, bu araçların tek başına bir bankanın faaliyetlerini sürdürmesi için gereken nakdi sağlamaya yetmeyebileceğini belirtiyor.
ECB, SRB ve ESM devrede olacak
Komisyonun üzerinde çalıştığı model, sorumlulukların aşamalı olarak paylaşıldığı bir yapı öngörüyor.
Taslağa göre ilk aşamada Avrupa Merkez Bankası (ECB), sorun yaşayan bankaya acil likidite sağlayacak. Banka bunun karşılığında özel tahviller ihraç edecek ve bu tahviller Tek Tasfiye Kurulu tarafından garanti altına alınacak.
Eğer banka kurtarılamaz ve tahviller değersiz hâle gelirse, SRB’nin 81 milyar euroluk fonu devreye girecek. Daha fazla kaynağa ihtiyaç duyulması halinde kurul bankacılık sektöründen borçlanabilecek. Bunun da yetersiz kalması durumunda Avrupa İstikrar Mekanizması’na (ESM) başvurulacak.
Son aşamada ise kurtarma operasyonunu destekleyen ulusal hükümetler devreye girecek. Nakit sıkıntısı yaşayan hükümetlerin ESM’den kredi hattı talep edebilmesi planlanıyor. Yetkililer, uzun vadede maliyetin bankacılık sektörü tarafından karşılanacağını ve vergi mükelleflerinin korunacağını savunuyor.
Çalışmalar teknik düzeyde sürüyor
Konuya yakın üç AB yetkilisine göre görüşmeler hâlen teknik düzeyde devam ediyor ve meselenin bu yıl AB maliye bakanlarının gündemine gelmesi beklenmiyor. Ancak maliye bakan yardımcıları konuyu daha önce ele aldı.
Bankacılık çevrelerinde “tasfiye sürecinde likidite” olarak bilinen konu, aynı zamanda ABD’nin dönem başkanlığını yürüttüğü G20’nin öncelikli başlıkları arasında yer alıyor. Yetkililer, Avrupa Komisyonu’nun temmuz ayında Avrupa bankalarının küresel rekabet gücünü artırmaya yönelik politika belgesini yayımlamasının ardından tartışmaların sonbaharda yeniden hız kazanmasını bekliyor.
Avrupa Komisyonu, Avrupa Merkez Bankası, Tek Tasfiye Kurulu ve Avrupa İstikrar Mekanizması sızdırılan belge hakkında yorum yapmayı reddetti. Ancak Komisyon sözcüsü, bankacılık birliğinin güçlendirilmesi amacıyla tasfiye süreçlerinde likidite konusunun uzun süredir değerlendirildiğini doğruladı.
