ABD Başkanı Donald Trump’ın "Hafta sonu imzalanabilir" dediği gizli mutabakat zaptının detayları ortaya çıktı.
Amerikan haber sitesi Axios'a konuşan, müzakerelere aracılık eden bir diplomat ve ABD'li yetkiliye göre anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın geçiş ücreti alınmadan yeniden açılmasını, İran'a yaptırım kolaylıkları sağlanmasını ve İran'ın nükleer programıyla ilgili yeni görüşmeler yapılmasını kapsıyor.
Mutabakat zaptına göre deniz taşımacılığının 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere dönmesi hedefleniyor. Karşılığında ABD'nin uyguladığı ablukanın kaldırılması planlanıyor.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi halinde ateşkesin Lübnan'ı da kapsayacak şekilde 60 gün daha uzatılması hedefleniyor. Diplomatik kaynaklara göre İran'ın anlaşmaya uyması ve sonraki müzakerelerde "iyi niyet" göstermesi halinde yaptırım muafiyetleri genişletilecek.
NÜKLEER MÜZAKERELER NE OLACAK?
Mutabakat zaptına göre İran, nükleer silah edinmemeyi taahhüt edecek ve zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin anlaşmazlığın çözümü için adımlar atacak.
Üst düzey bir ABD'li yetkili, Trump'ın seçeneklerden biri olarak İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumunun Birleşmiş Milletler denetimi altında ülke içinde seyreltilmesine sıcak baktığını söyledi.
Ancak İran'ın nükleer programına ilişkin somut adımların ikinci ve daha kapsamlı bir anlaşmaya varılması halinde uygulanacağı belirtildi.
DONDURULMUŞ VARLIKLAR SORUN YARATABİLİR
Taslak metinde İran'a ait, yurt dışında dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlıkların geleceğine ilişkin ayrıntıların yer alıp almadığı netlik kazanmadı.
İran yapılacak bir anlaşmanın ardından varlıklarının bir bölümüne derhal erişim talep ederken, ABD tarafı kaynakların anlaşmaya uyum oranına bağlı olarak kademeli şekilde serbest bırakılmasını savunuyor.
NİHAİ KARAR BEKLENİYOR
Taslak metni inceleyen arabulucu ülkelerden bir diplomat, Axios'a yaptığı açıklamada "ABD ve İran anlaşma metni üzerinde uzlaştı" dedi ancak nihai onayın henüz verilmediğini belirtti.
Kaynaklara göre anlaşma perşembe akşamı itibarıyla İran'da üst düzey merciler tarafından onaylandı ancak nihai kararı verecek olan dini lider Mücteba Hamaney henüz kararını açıklamadı.
İMZA TÖRENİ İÇİN HAZIRLIKLAR BAŞLADI
Son gelişmeler kapsamında ABD Hava Kuvvetleri'ne ait dört adet C-17 nakliye uçağının dün Avrupa'ya hareket ettiği bildirildi.
Uçakların, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in önümüzdeki günlerde Cenevre'de düzenlenebilecek olası imza törenine katılımı için gerekli ekipmanı taşıdığı belirtildi.
NETANYAHU'YA SÜRPRİZ OLDU
İki arabulucu ülkenin diplomatları ile ABD'li yetkililere göre geçici anlaşmaya çarşamba gecesi, saatler süren görüşmelerin ardından varıldı.
Müzakereler sırasında Katarlı arabulucu Ali Al-Thawadi'nin, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüşmeler yürüttüğü ve aynı zamanda Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ile Jared Kushner'la da telefon görüşmeleri yaptığı aktarıldı.
Axios'a konuşan kaynaklar, Trump'ın anlaşmanın tamamlandığı yönündeki açıklamasının İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu şaşkına uğrattığını da öne sürdü.
ADI 'İSLAMABAD ANLAŞMASI' OLABİLİR
Katar ve Pakistan'ın ortak arabuluculuğunda yürütülen süreçte tarafların nihai imzayı atması halinde anlaşmanın "İslamabad Anlaşması" olarak adlandırılması planlanıyor.
Arabulucu ülkelerden bir diplomat, taraflarla birlikte anlaşmaya son şeklinin verilmesi ve imza töreninin tarihinin belirlenmesi için çalışmaların sürdüğünü söyledi.
