İran ve ABD, 60 günlük ateşkes ve Hürmüz’deki deniz ablukasının kaldırılması konusunda anlaştı. Anlaşmanın cuma günü İsviçre’de imzalanacağı bildirildi. Tahran, karşı tarafın boyun eğdiğini belirtirken İsrail cephesinde öfke hakim. İsrail medyası ve muhalifler anlaşmaya adeta ateş püskürdü.
Trump, pazar günü Truth Social’da, “İran İslam Cumhuriyeti ile anlaşma tamamlandı. Herkese tebrikler!” diye yazdı.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi ise liderliğin talimatları, halkın desteği ve silahlı kuvvetlerin çabalarıyla Amerikan-Siyonist düşmana karşı üstünlüğü pekiştirdikleri ni kaydetti.
Reuters’a göre de İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya, İran’ın nükleer programına yönelik atacağı adımlara karşılık olarak “İran’a uygulanan yaptırımları kaldırmaya hazır olduklarını” açıkladı.
SAVAŞ ÖNCESİNDEN GERİYE DÜŞMEK
ABD Başkanı Donald Trump, 28 Şubat günü saldırılar sonrasında tüm dünyaya İran’daki hedeflerini açıklamıştı: Rejimi değiştirmek, İran’ın nükleer programını tasfiye etmek, ordusunu dağıtmak, Direniş Ekseni’ni bitirmek… Hatta öyle ki İran’ın petrolünü de kendileri satacaktı. Fakat varılan noktada hiçbir hedefe ulaşılmamasının yanında hem Hürmüz’de İran’ın kontrolü arttı hem de ABD askeri, siyasi ve ekonomik anlamda ağır darbe yedi. On milyarlarca dolar harcayan, binlerce mühimmat kullanan ABD ve İsrail, İran’ın kararlı silahı direnişi sonrası büyük bir ders almış oldu.
‘METİN NİHAYETE ERDİRİLDİ’
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreterliği tarafından pazartesi gecesi yapılan açıklamada, İran ile ABD arasında savaşı sona erdirmeye yönelik yürütülen İslamabad görüşmelerinde mutabakat muhtırası metninin 15 Haziran akşamı itibarıyla nihayete erdirildiği bildirildi. Açıklamada, varılan anlaşma uyarınca Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak durdurulduğu, ayrıca İran’a yönelik uygulanan ABD deniz ablukasının tamamen kaldırıldığı belirtildi. Kapsamlı bir müzakere sürecinin başarıyla tamamlandığı belirtilen açıklamada; söz konusu mutabakat muhtırasının 19 Haziran Cuma günü resmi olarak imzalanacağı, nihai anlaşmaya yönelik görüşmelerin ise karşı tarafın muhtıra kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmesinin ardından başlatılacağı kaydedildi.
TAHRAN’IN HÜRMÜZ EGEMENLİĞİ
Konuya yakın bir kaynak, Fars Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, müzakerelerin son anlarında, mutabakat metninde İran-Umman’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik uygulamasını kesin ve açık bir şekilde vurgulayan değişiklikler yapıldığını söyledi.
Önceki metinde, bu egemenlik uygulamasını ve İran düzenlemelerini garanti altına alacak ifadeler yer alıyordu; ancak şimdi “Hürmüz Boğazı’nda denizcilik hizmetlerinin yönetiminin geleceği”nin İran ve Umman tarafından belirleneceğinin yazıldığı aktarıldı. “Denizcilik hizmetleri” ifadesinin açıkça kullanılması, ABD tarafından İran için ücret alımının tesis edilmesi anlamına geleceği belirtildi.
Kaynak buna göre İran’ın, gemilerin ücretsiz geçişini sadece 60 gün boyunca kabul edeceğini, ABD’nin de sonrası için ücret alımı ilkesini kabul etmiş olduğunu söyledi.
60 günün ardından Tahran’ın Hürmüz’den geçen ticari gemilerden güvenlik, denizcilik, çevre ve sigorta hizmetleri sunarak elde edeceği mali gelirlerden ülkenin ekonomik kalkınması için yararlanmayı planladığı belirtildi.
‘İRAN’LA SAVAŞMANIN BEDELİNİ ÖDÜYORUZ’
Tüm bu gelişmeler yaşanırken İsrail’de öfke hakim. Medyada bu anlaşmanın İsrail’in çıkarları açısından felaket olduğu yorumları yapıldı. İsrail medyasında çıkan yorumlar şöyle oldu:
Maariv gazetesi
- Anlaşma Tahran’ın savaştan tartışmasız olarak galip çıktığını teyit etti.
- İsrail bugün İran’la karşı karşıya gelmenin bedelini ödüyor.
- İran sahadaki en güçlü taraf olduğunu ve ne olacağını belirleyecek olanın kendisi olduğunu kanıtladı.
- İsrail siyasi kademesi bir kez daha hem İranlılar hem de Donald Trump için yumruk torbasına dönüştü.
- İşin en ironik yanı, İsrail’in en büyük düşmanıyla en yakın dostunun müzakere yürütmesidir.
- Mutabakat, dondurulmuş İran fonlarının serbest bırakılmasına ve yaptırımların kaldırılmasına yol açacak.
- İranlılar Netanyahu’dan, Yisrail Katz’dan (Savunma Bakanı) ve hükümet ile koalisyonun diğer tüm üyelerinden daha zeki.
- Netanyahu başı öne eğik biçimde şu itirafta bulunmalı: ‘Başarısız oldum... En iyi dostum bile bana değer vermiyor.’
Yediot Aharonot gazetesi:
- Sesimiz duyulmuyor. Bu kötü bir anlaşma. Kimse bundan memnun değil. Herkes bunun bizim için kötü olduğunu ve İsrail’in çıkarlarına zarar verdiğini anlıyor. Trump bize oyun oynadı.
- Bu anlaşma başarısızlık olarak kabul edilecek. Yetkililer mutabakatın uzun ömürlü olmayacağı görüşünde.
Kanal 14:
- Donald Trump’ın bize yaptığı şey o kadar kötü ki açıklaması bile zor.
İ24NEWS:
- Trump İranlılara çok şey veriyor ve karşılığında hiçbir şey almıyor.
Kanal 13:
- Bu, İsrail için şok edici bir anlaşma. Başbakan’dan Genelkurmay Başkanı’na kadar zirvede bunu düşünmeyen kimse yok.
