ABD ile İran arasında geçen ay varılan ateşkes mutabakatı, Hürmüz Boğazı’nda başlayan yeni saldırı dalgasıyla fiilen çökme noktasına geldi.
İran makamları, ABD’nin gece boyunca ülkenin kuzeydoğusunda demiryolu köprülerini hedef aldığını açıkladı. Saldırılardan birinin, Hamaney’in defnedileceği kutsal şehir Meşhed’e yaklaşık 55 kilometre mesafedeki bir köprüyü vurduğu bildirildi.
Saldırılar nedeniyle Tahran ve ülkenin güneyindeki bazı şehirlerden Meşhed’e giden yolcu trenlerinde aksama yaşandı.
'Bu akşam çok sert vuracağız' demişti: ABD'den İran'a yeni saldırı
CENAZE TÖRENİ ÖNCESİ SALDIRI
Saldırıların zamanlaması, Tahran yönetimi tarafından özellikle dikkat çekici bulundu. Meşhed’de, şubat ayında ABD-İsrail saldırılarının ilk dalgasında öldürülen Ayetullah Ali Hamaney’in gecikmeli cenaze ve defin töreni için büyük kalabalıkların toplandığı belirtildi.
İran Dışişleri Bakanlığı, cenaze süreci devam ederken düzenlenen saldırıların Washington’ın “İran halkının vatanseverliğini ve devrim ideallerine bağlılığını kavrayamadığını” gösterdiğini savundu.
Meşhed’deki törende siyah giyimli kalabalıkların kırmızı dini bayraklar taşıdığı, bu bayrakların Trump’a karşı intikam çağrılarını simgelediği aktarıldı.
DEVRİM MUHAFIZLARI: AQQALA’DAKİ KÖPRÜ CRUİSE FÜZELERİYLE VURULDU
İran Devrim Muhafızları, kuzeydoğudaki Gülistan eyaletinde yer alan Aqqala kasabasındaki bir demiryolu köprüsünün cruise füzeleriyle vurulduğunu açıkladı. Saldırıda can kaybı olmadığı belirtildi.
Hedef alınan hattın Gorgan-İnceburun demiryolu üzerinde bulunduğu; yolcu ve yük taşımacılığında kullanıldığı aktarıldı. Hat aynı zamanda İran, Türkmenistan ve Kazakistan’ı birbirine bağlayan uluslararası koridorun parçası olması nedeniyle Orta Asya ticareti açısından önem taşıyor.
İran demiryolları kurumu, onarım çalışmalarının başladığını ve seferlerin mümkün olan en kısa sürede normale döndürülmeye çalışıldığını duyurdu. Yezd’den Meşhed’e giden yüzlerce yolcunun otobüslere aktarıldığı bildirildi.
ELEKTRİK ALTYAPISI VE KIYI BÖLGELERİ DE HEDEFTE
Saldırıların yalnızca demiryollarıyla sınırlı kalmadığı belirtildi. İran’ın güneydoğusundaki Çabahar ve Konarak çevresinde elektrik altyapısının da hedef alındığı, üç elektrik iletim hattının devre dışı kaldığı ve bölgenin bazı kesimlerinde elektrik kesintileri yaşandığı aktarıldı.
Yerel yetkililer, Sistan-Beluçistan eyaletindeki İranşehr kentinde de havalimanına hava saldırısı düzenlendiğini açıkladı. Bu saldırı, ABD’nin yalnızca güney kıyılarını değil, İran içlerinin daha derin noktalarını da hedef almaya başladığı şeklinde yorumlandı.
CENTCOM: 90 ASKERİ HEDEF VURULDU
ABD Merkez Komutanlığı, çarşamba gecesi yaptığı açıklamada İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ve sivil denizcilere saldırı kapasitesini azaltmak amacıyla yaklaşık 90 askeri hedefin vurulduğunu duyurdu.
Ancak ABD tarafından demiryolu ve elektrik altyapısına yönelik saldırılara ilişkin hemen bir açıklama yapılmadı.
İran ise ABD’nin saldırılarına karşılık olarak Kuveyt, Bahreyn ve Katar’daki ABD askeri üslerini füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldığını duyurdu. Tahran yönetimi, Washington’ı ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle suçladı.
İKİ GÜNDE 14 ÖLÜ, 80’E YAKIN YARALI
İran Sağlık Bakanlığı, ABD’nin iki gündür süren saldırılarında en az 14 kişinin öldüğünü, yaklaşık 80 kişinin de yaralandığını açıkladı.
Gerilim, İran’ın pazartesi ve salı günleri Hürmüz Boğazı’ndan geçen bazı gemilere ateş açmasının ardından yeniden tırmanmıştı. Tahran, geçen ay ABD ile imzalanan mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı kabul etmişti.
Ancak İran’ın, ABD’nin gemileri boğazın Umman kıyılarına yakın bir rota kullanmaya teşvik etmesinden rahatsız olduğu belirtildi. Bu durumun Tahran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü azalttığı değerlendirmeleri yapıldı.
ATEŞKES ÇIKMAZA GİRDİ
ABD ve İran, geçen ay ateşkesi 60 gün uzatmak ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelere zemin hazırlamak için mutabakat zaptı imzalamıştı.
Bu anlaşma kapsamında ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması, Tahran’ın ise Hürmüz Boğazı’nı açması öngörülüyordu. Ancak taraflar kısa süre içinde birbirini ateşkesi ihlal etmekle suçlamaya başladı.
Washington ile Tahran arasındaki müzakerelerin özellikle Hürmüz Boğazı’nın kontrolü konusunda çıkmaza girdiği ifade ediliyor.
TRUMP: ATEŞKESİN BİTTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM
ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’daki açıklamasında İran yönetimine sert sözlerle yüklenmişti. Trump, İranlı yetkilileri “yalancı” ve “hasta insanlar” olarak nitelendirmiş, kırılgan ateşkese ilişkin “Bence ateşkes bitti” demişti.
Bununla birlikte Trump, tam kapsamlı bir savaşa dönüşü açıkça savunmadı ve son gerilimin “çok hızlı şekilde biteceğini” ileri sürdü.
İran Dışişleri Bakanlığı ise ABD yönetimini “aklını yitirmiş ve kötü niyetli” olmakla suçladı. Açıklamada, İran’ın “kırılmış vaatler, zorbalık ve kötülükle” ulusal çıkarlarının zayıflatılmasına izin vermeyeceği belirtildi.
SALDIRININ SEMBOLİK ANLAMI
Tahran’da saldırıların yalnızca askeri değil, sembolik bir mesaj taşıdığı görüşü öne çıkıyor. Demiryolu hattının, ABD’nin son çatışma sürecinde İran limanlarını ablukaya aldığı dönemde sınırlı da olsa alternatif ticaret ve yolcu taşımacılığı için kullanıldığı belirtiliyor.
Tahran merkezli bir iş insanı, hattın kapasitesinin sınırlı olduğunu ancak saldırının “sembolik ağırlık” taşıdığını söyledi. Aynı kaynağa göre hasarın birkaç gün içinde onarılması mümkün olabilir.
Ancak saldırının Hamaney’in defin töreni için milyonların toplandığı bir dönemde gerçekleşmesi, İran kamuoyunda ABD’nin cenaze törenine katılımı gölgelemeye çalıştığı yönünde yorumlara yol açtı.
Meşhed’de törene katılan genç bir kadın, “ABD altyapımızı vurduysa yeniden yaparız. Bu kalabalık bizim direncimizi ve fedakârlığımızı gösteriyor” dedi.
