İsrail Başbakanı Netanyahu ile birlikte rejimi iki günde değiştirme hesabıyla İran’a saldıran ABD Başkanı Trump’ın kanlı macerası hüsranla bitti. Hürmüz krizinin neden olduğu ekonomik krizle birlikte ara seçim öncesi kamuoyu desteğini de kaybeden Trump 108 gün sonra İran ile anlaştı. İmzayı da Fransa Cumhurbaşkanlığı Versay Sarayı’nda kameraların karşısında bizzat attı. Aynı saatlerde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da 14 maddelik mutabakatı imzaladığını fotoğrafla paylaştı.
ABD VE AVRUPA BASINI TAHRAN ZAFERİNİ İLAN ETTİ
Anlaşma maddeleri ABD’de ‘Trump’ın yenilgisi, İran’ın zaferi’ olarak görüldü. New York Times gazetesi ‘İran’ın kutlayacak çok şeyi var’ diyerek, anlaşmanın kesinlikle bir teslimiyet belgesine benzemediğini belirtti. Wall Street Journal da ‘İran ile varılan mutabakat Washington’un başlangıçta ilan ettiği hedeflerden çok geri’ dedi. Trump’a en yakın yayın organı Fox News bile anlaşmanın Tahran’a ‘devasa faydalar’ sağladığı görüşüne yer verdi. Benzer haberler İsrail ve Avrupa basınında da geniş yer buldu.
TRUMP’IN CEVABI YİNE BİLİNDİK
‘ANLAŞMAYI ELEŞTİREN AHMAKTIR’
Trump imza sonrası gelen eleştirilere yine bilindik üslubuyla cevap verdi. Yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki savaşı sona erdirmek için imzaladığı anlaşmanın İran’a karşı yeterince sert olmadığını söyleyenlerin ‘ahmak, kıskanç, kötü ya da aptal’ insanlar olduğunu söyledi.
TRUMP YENİLDİ İRAN KAZANDI
ABD ile İran arasında 108 gündür devam eden savaşta, Trump ve Pezeşkiyan’ın mutabakat metnini imzalamasıyla ateşkes sağlandı. Trump’ın başlangıçta İran’daki rejimi sarsma hedefinin aksine Tahran’ın, Tel Aviv’e ve Washington’a üstün geldiği anlaşma metni, ABD ve AB medyası tarafından topa tutuldu. ‘Başkan kayıtsız şartsız teslim istiyordu, onun yerine bir sürprizle karşılaştı’ yorumları dikkat çekti.
ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeyi hedefleyen 14 maddelik mutabakat yürürlüğe girdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Paris’te Versay Sarayı’nda verdiği akşam yemeği öncesinde İran anlaşmasını fiziki olarak imzalarken, aynı mutabakat metninin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından da imzalanmasıyla anlaşma yürürlüğe girdi.
Daha önce cuma günü İsviçre’de imzalanması beklenen ancak tarafların, özellikle Hürmüz Boğazı’nın daha erken açılması amacıyla takvimi öne çektiği belirtilirken, mutabakat bölgede Lübnan dahil tüm askeri operasyonların derhal durdurulmasını, Hürmüz Boğazı’nda ticari geçişin yeniden başlamasını, yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını ve 60 gün içinde nihai anlaşmaya ulaşılmasını öngörüyor.
ABLUKA KALKIYOR
ABD ve İran’ın, bu süreçte birbirlerine karşı askeri faaliyet yürütmeme, egemenliğe saygı ve mevcut statükonun korunması konusunda mutabık kalınırken, anlaşma kapsamında ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacağı, bazı ekonomik kısıtlamaları gevşeteceği ve dondurulmuş İran varlıklarının kullanımına ilişkin adımlar atacağı kaydedildi. İran’ın ise nükleer silah geliştirmeyeceğini teyit ettiği ve uranyum stoklarının geleceğinin karşılıklı mekanizma ile belirleneceği bildirilirken, ABD ayrıca bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan geliştirmeyi taahhüt ediyor.
‘İRAN’IN KUTLAYACAK ÇOK ŞEYİ VAR’
Trump, 28 Şubat’ta İsrail Başbakanı Netanyahu ile İran’da rejimi iki günde değiştirme ve ülkeyi zayıflatma planıyla İran’a saldıran ve dünyayı bir enerji krizine sürükleyerek, Ortadoğu’yu kan gölüne çevirmişti. ABD ve AB medyası, 108 günlük savaşı sona erdiren ateşkesi, Trump’ın saldırının başlangıcındaki sözlerini hatırlatarak eleştiri yağmuruna tuttu ve mutabakatı ‘İran’ın zaferi’ olarak niteledi. Ateşkese ilişkin “Başkan kayıtsız şartsız teslim istiyordu, onun yerine bir sürprizle karşılaştı” başlığını taşıyan, David E. Sanger imzalı sert bir analize yer veren New York Times’ın “İran’ın kutlayacak çok şeyi var” yorumu dikkat çekti. Gazete, Trump’ın 15 hafta önce, İran’la savaşın nasıl sona ereceğine dair en büyük iddialarını dile getirirken, “İran’la koşulsuz teslimiyet dışında hiçbir anlaşma olmayacak” dediğini hatırlattı.
‘TRUMP İLE NETANYAHU’NUN GÖRÜŞMESİ DOSTANE GEÇMEDİ’
Wall Street Journal da “Savaş politikası çöktü. İran ile varılan mutabakat Washington’un başlangıçta ilan ettiği hedeflerden geri adım anlamına geliyor” yorumunda bulunurken, Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun telefon görüşmelerinin dostane geçmediğini, Lübnan hakkında son zamanlarda yaptığı telefon görüşmelerinden birinde, Trump’ın Netanyahu’ya “Neden binaları havaya uçuruyorsunuz? Binaları havaya uçurmayı bırakın” dediğini iddia etti.
Trump ise İran’a yönelik politikalarını eleştirenlere, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada “Borsa rekor seviyeye ulaşmış ve petrol fiyatları düşüşteyken, İran’a karşı yeterince sert davranmadığımı düşünenler ya kıskançtır ya kötü insandır ya da aptaldır” diyerek karşılık verdi.
TAHRAN: ABD VE SİYONİST REJİMİ YENDİK
ABD ile İran arasındaki mutabakat metninin kamuoyuyla paylaşmasının ardından İran devlet televizyonuna konuşan İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ve İsrail’in savaşın başında belirlediği 9 hedefe ulaşmasına engel olduklarını savunarak “ABD ve Siyonist rejimi yendik” dedi. Kalibaf, dünyanın bir numaralı siyasi, ekonomik ve askeri gücü olarak nitelendirdiği ABD’nin, İsrail ile karşılarına çıktığını ifade etti. Mevcut müzakere sürecinin geçmiş dönemlerden çok farklı bir zeminde yürüdüğünü öne sürerek “Şimdiki müzakerelerin önceki dönemlerden farkı, sahadaki zaferin müzakereye dayanak oluşturmasıdır. Silahlı kuvvetlerimiz düşman karşısında galip gelmiştir” diye konuştu.
