Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, her Salı günü Akit okuyucularından gelen sorulara cevap vermeye devam ediyor. Siz de aşağıdaki yorumlara sorunuzu yazın, Özdamar cevaplasın.
Bu hafta gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları şu şekilde:
Resen emekli olan memura fark ikramiye ödenir
Soru: Ben memur olarak görev yapmakta iken 2026/Nisan ayında 65 yaş üzerinden emekli oldum. Bize ilave ikramiyesi yapılacakmış Bu doğru mu? Mustafa Nuri D.
Cevap: İlk defa 15.10.2008 tarihinden önce memuriyete başlayanlar hakkında 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanıyor. İkramiye ödemesi Emekli Sandığı Kanununun 89’uncu maddesinde düzenlenmiştir. Kanun hükmüne göre, görevde geçen her tam hizmet yılı için, aylığın başlangıç tarihindeki katsayılar dikkate alınarak hesaplanarak ödeniyor. Burada bir de istisnai düzenleme bulunuyor. Kadrosuzluk veya yaş haddi sebebiyle emekliye sevk edilenler, vazife malullüğü aylığı bağlananlar ile ölüm aylığı bağlananlara, aylık bağlanan tarihten sonra altı ay içinde yapılacak katsayı artışı esas alınarak ikramiye farkı ödeniyor. Buna göre Kanun hükmü gereği, kendisine 2026/Ocak-Haziran döneminde aylık bağlanan, aylığa hak kazanma tarihi de 15.1.2026-15.7.2026 arası olan bu kapsamdakilere yüzde 13,52 oranında fark ikramiye ödemesi yapılıyor. Bu ödemeler tahakkuk etti ve ödenmek üzere bankalara gönderildi. Burada bir hususu özellikle belirtelim. Eğer kişinin SGK’da tanımlı bir banka hesabı yoksa ikramiye farkları ilk maaş ve ilk ikramiye ödemesinde olduğu gibi bizzat elden yatırılıyor. Bu nedenle bu ödemeyi almak için bizzat bankaya gitmek gerekiyor.
Yetim çocuklara ikiden fazla maaş bağlanamaz
Soru: İş kazası nedeniyle ölen babamdan dolayı bana ve anneme iki maaş bağlandı. Bu maaşı altı yıldır alıyoruz. Bu ay annem de vefat etti. Annemden dolayı da ölüm aylığı alma hakkım var mı? Gül B.
Cevap: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri gereği ölen sigortalının çocuklarına ölüm aylığı ve ölüm geliri bağlanabiliyor. İş kazasına bağlı ölüm halinde anne ve baba üzerinden ölüm aylığı ve ölüm geliri olmak üzere ikiden fazla ödemeye hak kazanmak mümkün oluyor. 5510 sayılı Kanunun 54’üncü maddesi hükmüne göre hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık veya gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı ödeniyor. Ancak bir kişide ikiden fazla gelir veya aylık birleşirse bu halde gelir ve aylıklardan en fazla ödemeye imkân veren iki dosya üzerinden gelir veya aylık bağlanır. Eğer anne ve babanızdan bağlanacak olan aylıklardan birisi memuriyete dayalı Emekli Sandığı ölüm aylığı değil ise size anne ve babanızdan maksimum iki tane olmak üzere ya aylık-aylık ya da gelir-aylık bağlanacak. Ama bunların da biri tam biri yarım ödenecek. Eğer anne veya babanızın emekliliği memuriyete dayalı Emekli Sandığı ise üç maaş almanız mümkün olacak. Yanı sıra ödenecek iki maaş olsa dahi annenizin ölümü nedeniyle hisseniz artacağından her durumda maaşlarınız artacak. Bu nedenle SGK’ya yazılı başvuru yapınız. Ayrıca anne ölümü nedeniyle cenaze yardımı için de başvuru yapınız.
İleri yaş emekliliği için gerekli prim gün sayısı
Soru: Benim sigorta giriş 10.6.2006 tarihinde başladı. Ödediğim prim gün sayısı, tamamı SSK olmak üzere 4513 gündür. Şu an 60 yaşındayım. Bana neden ölüm aylığı bağlanmıyor. İlyas M.
Cevap: Sosyal güvenlik sistemimiz, normal emeklilik şartlarına göre prim gün sayısını tamamlayamayan sigortalıların ileri yaşa ulaşması halinde daha düşük primle emekli olmasına imkan sağlayan düzenlemeler de yapmıştır. Sigortalılık başlangıcı 8.9.1999 tarihi öncesi olan SSK’lılar 3600 gün primle emekli olma imkânına sahip. İlk defa 8.9.1976 tarihinden önce sigortalı olan erkekler 3600 gün primle 55 yaşında emekli olabiliyor. 8.9.1981 tarihinden önce sigortalı olan kadınlar ise 3600 gün primle 50 yaşında emekli olabiliyor. Sigorta başlangıcı 9.9.1976-8.9.1999 tarih aralığında olan SSK’lı erkekler 60 yaşında, sigorta başlangıcı 9.9.1981-8.9.1999 tarih aralığında olan SSK’lı kadınlar ise 58 yaşında emekli olabiliyor. İlk defa 8.9.1999 tarihinden önce sigortalı olan Bağ-Kur’lular 5400 gün primle kadın ise 56 erkek ise 58 yaşını da tamamlama şartıyla emekli olma hakkını kazanıyor. Emekli Sandığına tabi erkek ve kadın sigortalılar ise 5400 gün primle 61 yaşında emekli olma imkânına sahipler. İlk defa 1.5.2008 tarihinden itibaren sigortalı olan ileri yaştaki SSK’lıların emeklilik şartları kademeli olarak düzenlenmiştir. SSK kapsamından emekli olacak olanlardan ilk sigortalılık başlangıcı 1.5.2008-31.12.2008 arası olanlar 4600 gün primle, 2009 yılı olanlar 4700 gün primle, 2010 yılı olanlar 4800 gün primle, 2011 yılı olanlar 4900 gün primle, 2012 yılı olanlar 5000 gün primle, 2013 yılı olanlar 5100 gün primle, 2014 yılı olanlar 5200 gün primle, 2015 yılı olanlar 5300 gün primle, 2016 yılı olanlar 5400 gün primle emekli olabiliyor. Bunların emekli olabilmeleri için kadın ise 61 erkek ise 63 yaşını tamamlaması ve belirtilen bu primleri de 31.12.2035 tarihine kadar tamamlaması gerekiyor. Sigortalılık başlangıcı 1.5.2008 tarihinden itibaren başlayan ve Bağ-Kur kapsamından veya 4/c kapsamından emekli olacaklar sigortalılar, kadın ise 61 erkek ise 63 yaşını tamamlama yanında 5400 gün prim ödemesi de gerekiyor. Ayrıca belirtilen bu primlerin 31.12.2035 tarihine kadar tamamlanmaması halinde emeklilik yaşı 65 yaşa kadar uzayabiliyor. Verdiğiniz bilgiler ışığında sorunuzu cevaplayalım. Emeklilik için iki seçeneğiniz var. İlk seçenekte hiç prim ödemeseniz de 25 yıl sigorta şartının oluşacağı 10.6.2031 tarihinde emekli olabileceksiniz. İkinci seçenek olarak en az 1260 gün isteğe bağlı veya Bağ-Kur ya da Tarım Bağ-Kur primi öderseniz bu halde 1260 gün primin ödendiği tarihte Bağ-Kur statüsünden 15 yıl sigorta 5400 gün prim ve 62 yaş şartından emekli olma hakkını kazanacaksınız.
