Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından İstanbul’da binasının güvenli olup olmadığını öğrenmek isteyen yurttaşların yaptığı başvurular kısa sürede büyük artış göstermişti. Ancak aradan geçen sürede tablo değişti. Depremin hemen ardından binlerce kişinin başvurduğu bina dayanıklılık testi talepleri, bugün neredeyse durma noktasına geldi.
İstanbul Teknik Üniversitesi’ne 2023 yılında Deprem Analiz Raporu Başvuru Formu için yapılan başvurular, depremden sonraki süreçte yaklaşık 4 bine ulaşmıştı.
O dönem günde 200-300 başvuru alınırken, başvuruların daha sonra günlük 5’e kadar gerilediği açıklanmıştı.
2026 yılına gelindiğinde ise başvuru sayısı yok denecek kadar azaldı.
ESKİ BİNALARDA OTURANLAR BAŞVURU YAPMAK İSTEMİYOR
Ensonhaber’den Rojda Altıntaş'a konuşan İstanbul Teknik Üniversitesi Yapı Malzemeleri Laboratuvarı Sorumlusu İnşaat Mühendisi Prof. Dr. Hasan Yıldırım, eski binalarda yaşayanların başvuru yapmaktan kaçındığını söyledi.
'BİRÇOK KİŞİ BİNASININ RİSKLİ OLDUĞUNU BİLİYOR'
Yıldırım, “Başvuru yok. Bir kişi binası için başvurduğu zaman zaten genellikle binası eski oluyor. Eski binanın yönetmeliklere uygun çıkması zor.” diye konuştu.
Yıldırım’a göre birçok kişi binasının riskli çıkabileceğini biliyor.
Ancak riskli sonuç, bina sakinlerinin önüne güçlendirme, yenileme ya da tahliye gibi ağır maliyetli seçenekler çıkarıyor.
'DEPREM YOKKEN BİLE BAŞVURULMASI GEREKİR'
Deprem dönemlerinde başvuruların panikle arttığını belirten Yıldırım, “Deprem olduğunda aşırı panik içinde bunu bir kurtuluş gibi görüp hemen başvuru yapanlar var. Ama ortalıkta deprem yokken de başvurması gerekir. Çünkü bina eski. Sonuçta ya güçlendirme çıkacak ya da binanın yeniden yapılması gerekecek” diye konuştu.
'BAŞVURU YAPILMAMASININ ARKASINDA EKONOMİK ÇIKMAZ VAR'
Yıldırım, başvuru yapılmamasının arkasında ekonomik çıkmaz olduğunu belirterek, “Yeniden binayı yaptırmak istese yapamaz. İmkânı olmayanlar için güçlendirmeye de parası yok, yenilenmeye de parası yok. İlgili kurumlar ‘Ya güçlendir, ya yenile ya da evi boşalt’ diyecek. Bu nedenle başvuru olmuyor.” şeklinde konuştu.
'DEPREMİN ETKİSİ OLDUĞUNDA BAŞVURULAR HIZLI OLUYOR'
Başvuruların daha çok ticari kaygıyla hareket eden yabancı firmalardan geldiğini belirten Yıldırım, “Genelde yurt dışına iş yapan firmalar başvuruyor. İşin özeti, depremin etkisi olduğunda hızlı başvuru oluyor.” dedi.
Kentsel dönüşüm desteklerine rağmen bina sakinlerinin yine de mali yükle karşı karşıya kaldığını söyleyen Yıldırım, “Kentsel dönüşüme girebiliyorlarsa ‘yarısı bizden’ ve kredi gibi destekler var. Ama yine paraya ihtiyaç var, krediye ihtiyaç var.” ifadelerini kullandı.
Yıldırım, İstanbul’daki tabloyu şu sözle anlattı:
“Çoğu insan binasının riskli olduğunu bile bile boynunu bükerek oturuyor.”
Uzmanlara göre İstanbul’da deprem riski devam ederken, bina güvenliği yalnızca büyük depremlerin ardından gündeme geliyor.
Ancak aradan zaman geçtikçe başvurular azalıyor, ekonomik gerçekler ağır basıyor ve riskli binalarda yaşam devam ediyor.
