İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasıyla küresel enerji piyasalarında yaşanan kriz, ABD'li üreticileri de girdabın içine çekti. Savaşın faturası netleştikçe, ABD'de tarımsal üretim maliyetleri, özellikle yakıt ve gübre fiyatları kontrolsüz bir şekilde tırmandı. Çiftçi örgütlerinin ve taşra eyaletlerinin yönetim üzerindeki baskısı artınca, Trump yönetimi bütçe musluğunu açmak zorunda kaldı.
SEÇMEN TABANINI KORUMA HAMLESİ
Çiftçilerden yükselen sert eleştiriler, Beyaz Saray'ı Kongre'nin kapısını çalmaya mecbur bıraktı. Savaş maliyetlerinin üreticiyi ezdiğini gören Trump yönetimi, Kongre'den 11 milyar doları aşan yeni bir ek destek paketi talep etti. Beyaz Saray Bütçe ve Yönetim Ofisi Başkanı Russ Vought'un imzasıyla sunulan teklif, aslında iktidarın tarımda krizi yönetmekte zorlandığının bir itirafı niteliğinde. Zira bu yeni paket, yılın başında açıklanan 12 milyar dolarlık bütçenin yetersiz kaldığını ve bahar ekim döneminde üreticinin üretim yapamaz hale geldiğini gösteriyor.
KAMU KAYNAKLARINA BAĞIMLILIKTA ZİRVE OLABİLİR
Eğer bu ek bütçe Kongre'den geçerse, ABD tarımının kamu kaynaklarına olan bağımlılığı tarihi bir boyuta ulaşacak. Trump yönetiminin 2026'da çiftçilere yapacağı doğrudan ödemelerin toplamı 55,4 milyar doları bulacak. Bu durum, Amerikan çiftçisinin elde edeceği toplam gelirin neredeyse üçte birinin devlet sübvansiyonlarından geleceği anlamına geliyor. Doğrudan gelir desteklerinde 2001 yılından bu yana, yani son 25 yıldır görülmemiş bu bağımlılık oranı, serbest piyasa iddialarındaki kırılmayı ve tarımın tamamen devlet yardımlarıyla ayakta tutulabildiğini gözler önüne seriyor.
SADECE SEZONLUK BİR YAMA
Dağıtılacak milyar dolarların adresi de dikkat çekici. Paketin 10 milyar dolarlık kısmı 2026 sezonunda ekim yapmaya çalışan tarla bitkileri ve özel ürün üreticilerine nefes aldırmak için kullanılacak. Kalan 1,1 milyar dolar ise olumsuz iklim koşullarıyla sarsılan Florida'daki üreticilere ayrıldı. Ancak tarım sektörü ve üretici kuruluşları bu hamleyi yapısal bir çözümden ziyade geçici bir yama olarak görüyor. Sektör temsilcileri, bu paranın ekim hazırlıklarında günü kurtaracağını fakat savaş nedeniyle uğranılan devasa gelir kayıplarını telafi etmekten çok uzak olduğunu vurguluyor.
SAVAŞIN BÜYÜYEN FATURASI KONGRE'DE
Beyaz Saray'ın Kongre'ye dayattığı ek bütçe talebinin arka planı ise çok daha büyük bir harcama sarmalına işaret ediyor. Tarım bahanesiyle sunulan toplam bütçe talebi aslında 87,6 milyar doları buluyor. Bu devasa paketin içinde çiftçi desteklerinin arkasına gizlenmiş olan İran savaşına yönelik savunma harcamaları, küresel enerji güvenliği yatırımları ve Ebola salgınıyla mücadele bütçesi gibi kalemler yer alıyor. Kongre'nin bu paketi onaylaması, Amerikan halkının vergilerinin bir kez daha savaş maliyetlerine ve o maliyetlerin yarattığı tahribatı örtbas etmeye harcanması anlamına gelecek.
