Üreticide 18 lira olan elma, tüketiciye ulaşana kadar fiyatını neredeyse beşe katlayarak yüzde 379,3'lük farkla rekor kırdı.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, haziran dönemi tarımsal girdi maliyetlerinde yaşanan değişimleri ve üretici ile market fiyatları arasındaki farklılıkları kapsayan verileri paylaştı.
ELMADA FİYAT FARKI 4,8 KATA ULAŞTI
Açıklanan istatistiklere göre, haziran ayında üretici çıkış fiyatı ile market satış fiyatı arasındaki en yüksek fark yüzde 379,3 oranıyla elmada tespit edildi.
Elmadaki bu devasa makası sırasıyla; yüzde 284,2 ile havuç, yüzde 283,5 ile çilek, yüzde 251,3 ile yeşil fasulye ve yüzde 246,9 ile kiraz izledi.
Veriler, elmanın market tezgahlarında üretici fiyatının tam 4,8 katına satıldığını ortaya koydu. Bu katlanma oranı havuç ve çilek ürünlerinde 3,8 kat, yeşil fasulyede ise 3,5 kat olarak kaydedildi.
Parasal karşılıklarına bakıldığında; tarlada 18 lira 75 kuruş olan elma markette 89 lira 87 kuruşa, 22 lira 50 kuruş olan havuç 86 lira 45 kuruşa, 43 liradan çıkan çilek 164 lira 91 kuruşa, 46 lira 25 kuruş olan yeşil fasulye 162 lira 45 kuruşa ve tarlada 57 lira 50 kuruş olan kiraz markette 199 lira 48 kuruşa tüketicilere sunuldu.
MARKETTE ZAM ŞAMPİYONU ÇİLEK OLDU
Haziran ayı içerisinde market raflarında fiyatı izlenen 38 ayrı ürünün 21'inde fiyat artışı saptanırken, 17 üründe ise düşüş gerçekleşti. Marketlerde fiyatı en çok tırmanan ürün yüzde 81'lik oranla çilek olarak kayıtlara geçti.
Çileği; yüzde 52,2 artışla havuç, yüzde 32,8 ile kabak, yüzde 32,5 ile kuru soğan ve yüzde 24,7 ile patates takip etti.
Aynı zaman diliminde marketlerde fiyatı en fazla gerileyen ürün ise yüzde 37,8 oranındaki düşüşle domates oldu. Domatesteki bu ucuzlamayı yüzde 22,3 ile karpuz, yüzde 17,1 ile nohut, yüzde 13,3 ile kuru üzüm ve yüzde 10,5 ile yumurta izledi.
ÜRETİCİDE KABAK FIRLADI, KARPUZ ÇAKILDI
Tarladaki üretici fiyatlarına mercek tutulduğunda, izlenen 30 ürünün 12'sinde fiyatlar yukarı yönlü hareket ederken, 9'unda azaldı, kalan 9 üründe ise herhangi bir fiyat değişimi yaşanmadı.
Üretici bazında en keskin fiyat düşüşü yüzde 54,8 ile karpuzda görüldü. Karpuzu; yüzde 43,3 ile domates, yüzde 30,4 ile limon, yüzde 25,4 ile yeşil fasulye ve yüzde 15,7 ile maydanoz takip etti. Üretici tarafında fiyatı en çok yükselen ürün ise yüzde 112,5'lik devasa artışla kabak oldu.
Kabağın peşi sıra havuç yüzde 50, patlıcan yüzde 47,4, sivri biber yüzde 33,4 ve patates yüzde 28,1 oranında değer kazandı.
FİYAT DEĞİŞİMLERİNİN ARKA PLANI
Ürünlerdeki bu sert dalgalanmaların nedenlerine dair değerlendirmelerde bulunan Bayraktar, seralarda üretim sezonunun sonuna gelinmesi sebebiyle kabak, patlıcan, sivri biber ve salatalıkta söküm işlemlerinin başladığını; bunun da piyasadaki ürün arzını daraltarak fiyatları doğrudan yukarı çektiğini belirtti.
Domateste ise Antalya, Mersin ve Balıkesir'in yüksek rakımlı yayla bölgelerinde hasat döneminin başlamasının arzı artırdığını ve böylece fiyatların düştüğünü ifade etti.
Hasat miktarındaki fazlalığın karpuzda piyasaya sürülen ürün miktarını yükselterek üretici fiyatlarını aşağı çektiğini aktaran Bayraktar, limondaki gerilemenin ise tüketici talebindeki azalmadan kaynaklandığını bildirdi. İlkbahar aylarında görülen yağışların yazlık patateslerde çürümeye ve kalite kaybına neden olarak arzı kısıtladığı, havuçta ise açılan turizm sezonuna bağlı talep artışının fiyatları tırmandırdığı kaydedildi.
TARIMSAL GİRDİ MALİYETLERİNDE YILLIK TABLO KORKUTUCU
Tarımın can damarı olan girdi maliyetlerindeki değişimler de resmi rapora yansıdı. Haziran ayında bir önceki aya kıyasla 20.20.0 kompoze gübresinde yüzde 0,6 ve DAP gübresinde yüzde 0,3 oranında küçük çaplı artışlar yaşandı. Aynı ay içerisinde ÜRE gübresi yüzde 9, amonyum sülfat gübresi yüzde 4 ve amonyum nitrat gübresi yüzde 2,4 oranında ucuzladı.
Ancak gübre fiyatlarındaki asıl tablo yıllık verilerde ortaya çıktı. Geçtiğimiz yılın aynı ayına göre amonyum sülfat gübresi yüzde 77,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 72,4, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 46,1, DAP gübresi yüzde 39,5 ve ÜRE gübresi yüzde 12,2 oranında fahiş artışlar kaydetti.
Hayvancılık maliyetlerinde ise haziran ayında mayısa göre besi yeminde yüzde 0,1, süt yeminde yüzde 0,4 oranında değişimler görüldü. Yıllık bazda değerlendirildiğinde ise besi yemi yüzde 30,9, süt yemi yüzde 29,2 oranında pahalandı. Üreticinin faturalarına yansıyan tarımsal elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 27,8 oranında yükseldi. Üretimin temel girdisi olan mazot fiyatları, haziran ayında aylık bazda yüzde 2,7 gerilese de yıllık hesaplamada yüzde 31,5 oranında yukarıda kaldı.
