Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, salı günü Telegram'da yaptığı bir paylaşımda, Kiev güçlerinin Ukrayna sınırından yaklaşık 500 kilometre uzaklıktaki Dubna uzay iletişim merkezine saldırdığını duyurdu. Zelenski, Dubna'nın keşif ve Rus güçlerinin Ukrayna'daki faaliyetlerini koordine etmek için kullanıldığını belirtti.
Ukrayna güçleri, 18 Haziran'da kalın hava savunma katmanlarını aşarak Moskova'nın ana rafinerisini yok eden ve mevcut krizin dönüm noktası olan baskını gerçekleştirdi. Rusya'nın büyük petrol şirketlerinden Gazprom Neft'in eski strateji başkanı ve şu anda Berlin'deki Carnegie Rusya Avrasya Merkezi'nde kıdemli araştırmacı olan Sergey Vakulenko'nun tahminine göre, 20 Haziran itibarıyla ülkenin rafineri kapasitesinin yaklaşık yüzde 28'i devre dışı kaldı. Vakulenko, sorunun artık lojistik zorluklarda veya piyasa dengesizliklerinde değil, "fiziksel yakıt eksikliğinde" olduğunu ifade etti.
Rusya genelindeki yakıt kıtlığı, Devlet Başkanı Vladimir Putin'i yeni bir krizle karşı karşıya bıraktı. Ukrayna'nın ülkenin petrol rafinerilerini hedef alan insansız hava aracı (İHA) saldırıları, savaşı Rus sivillerin evlerine taşıdı. Ukrayna yıllardır Rus enerji tesislerini hedef alıyordu. İHA'ların ve füzelerin sayısı ile ateş gücündeki artış, Kiev'in Sibirya'da 1900 km uzaklıktaki Tyumen'e kadar uzanan rafinerileri vurmasına imkan tanıdı.
Ukrayna'nın füze ve İHA saldırılarıyla baskıyı artırdığı bir dönemde, Rusya'nın cephedeki durumu değiştirmek için yeni bir taarruz planı üzerinde çalıştığı iddia edildi. Ukrayna Genelkurmay Başkanı Oleksandr Sirskyi, Putin'in Rus ordusuna Kiev'e yönelik taarruz operasyonları hazırlama emri verdiğini belirtti.
KİEV'E YÖNELİK YENİ SALDIRI PLANLARI
Putin'in savaşta bir çıkış yolu bulabilmek için orduya Ukrayna'nın başkenti Kiev'i ele geçirme hedefi koyduğunu öne süren Sirskyi, Rus komutanların yeni saldırı planları üzerinde çalıştığını dile getirdi.
Independent'ın haberinde Sirskyi'nin, Rusya'nın Belarus topraklarından Ukrayna'nın başkentini ele geçirmeyi değerlendirdiği iddiasına yer verildi. Ukraynalı komutan, bir diğer senaryonun ise Rusya'nın sınır komşusu Bryansk bölgesinden Ukrayna'nın Çernihiv bölgesine doğru bir saldırıyı içerdiğini ve bunun en olası senaryo olduğunu kaydetti.
KİLİT ÖNEMDEKİ TESİSE SALDIRI
Zelenski'nin açıklamasına göre, Putin'in emri salı günü Ukrayna'nın Rus güçleri için istihbarat toplamak amacıyla kullanılan Moskova bölgesindeki bir uydu merkezine ikinci kez saldırmasının ardından geldi. Zelenski, Telegram'da yaptığı bir paylaşımda, güçlerinin Ukrayna sınırından yaklaşık 500 kilometre uzaklıktaki Dubna uzay iletişim merkezine saldırdığını duyurdu. Ukrayna lideri, söz konusu yerin keşif ve Rus güçlerinin Ukrayna'daki faaliyetlerini koordine etmek için kullanıldığını belirtti. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı da geçen hafta buranın Ukrayna saldırısına uğradığını bildirmişti.
RUSYA'DA YAKIT SIKINTISI BÜYÜYOR
Dünyanın başlıca petrol ürünleri ihracatçılarından biri olan Rusya, Ukrayna saldırılarının yoğunlaşmasıyla birlikte aylardır benzin ve jet yakıtı ihracatını yasakladı. Putin pazar günü, dizel ihracatını da yasaklamayı düşündüğünü söylemişti.
Savaşın etkilerinden genellikle uzak kalan Moskova'da, son günlerde birçok benzin istasyonu kapandı. Açık olanlarda ise saatlerce süren bekleme süreleri oluştu.
Özellikle Sibirya ve Kuzey Kafkasya'nın bazı bölgelerinde, Rus vatandaşları yakıt almak için gece boyunca veya daha uzun süre beklemek zorunda kaldıklarını bildirdi. Sibirya'nın İrkutsk bölgesinde hükümet, kilometrelerce uzanan yakıt hatlarının yanına seyyar tuvaletler yerleştirmeye başladı. Rusya'nın büyük bir bölümünde bidonlara benzin doldurmak yasaklanmıştı ve araçlara bir seferde en fazla beş galon benzin taşınmasına izin veriliyordu. Rusya'nın dizel rafineri kapasitesi başlangıçta çok daha yüksek olduğu için dizel kıtlığı henüz ciddi boyutlara ulaşmadı.
KRİZ SİYASİ BOYUTA TAŞINABİLİR
Batı Rusya'da Oryol bölgesi hükümeti, yakıt satışına yalnızca yerel olarak kayıtlı araçlara ve haftada bir kez yakıt ikmali yapılmasına izin vermeyi planlıyor. Krasnodar bölgesindeki benzin istasyonlarında, Ukrayna insansız hava aracı ablukası nedeniyle tüm yakıt satışlarının askıya alındığı yakındaki Kırım'dan yakıt almaya gelen sürücülerle yerel halk arasında kavga çıktı. Krasnodar'ın ana rafinerilerinden biri pazar günü havaya uçuruldu.
Rusya genelinde, QR kodlarından elle hazırlanmış listelere kadar uzanan doğaçlama karne sistemleri ortaya çıktı. Moskova merkezli Novaya Gazeta ve New Times yayınlarının analisti Andrei Kolesnikov, "Yakıt konusunda açıkça bir sosyal kriz var ve bu siyasi bir krize dönüşebilir ancak şu ana kadar ciddi sonuçları olmadı. Bu, yorgunluk hissini yoğunlaştırıyor ve bu da sinirliliğe dönüşüyor. Ancak insanların durumu değiştirecek araçları olmadığı için, tek yaptıkları yetkililerden ve savaşın bitmemesinden şikayet etmek" dedi.
PUTİN'DEN YAKIT SORUNUNA MÜDAHALE
Rus yetkililer başlangıçta yakıt kıtlığını spekülatörlere ve panik alımlarına bağlarken, Putin Pazar günü ilk kez bu açığın gerçek olduğunu kabul etti. Rus lider, "Sürücüler ve işletmeler için sorunlar devam ediyor. Ne yazık ki benzin istasyonlarında kuyruklar oluşuyor ve bazen doğru marka benzini bulamıyorsunuz" ifadesini kullandı. Putin, "Ayrıca tarım işletmelerinin ve çiftçilerin yaz sezonunda karşılaştığı zorlukları da anlıyoruz… Hasat buna bağlı" diye konuştu.
Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü'nde ekonomist olan Janis Kluge, daha alt kademe yetkililer yerine Putin'in yakıt sorunu hakkında sesini yükseltmesinin, sorunun ne kadar zorlu bir hal aldığının göstergesi olduğunu söyledi.
Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre Kluge, "Kriz o kadar yaygınlaştı ki, Putin'in buna müdahale etmemesi tehlikeli olurdu. Gerçeklerden uzak görünürdü. Bu da sorunun ciddi olduğunu ve endişeli olduklarını gösteriyor" değerlendirmesinde bulundu.
KRİZDEN ÇIKIŞ ARAYIŞLARI
Kremlin, bir nebze olsun rahatlama sağlamak amacıyla önceki kısıtlamaları kaldırarak düşük kaliteli yakıtın satışına izin verdi. Moskova'nın Kommersant gazetesi Salı günü, Rusya'nın 2013'ten beri yasak olan düşük kaliteli Euro-2 standardındaki benzinin rafinerilerde yeniden üretilmesine izin vermeyi de düşündüğünü bildirdi. Euro-2, modern motorlara zarar verebilir ancak eski araçlar için uygun görülüyor.
Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov Salı günü yaptığı açıklamada, Rusya'nın on yıllar sonra ilk kez yakıt ithal etmeyi planladığını ve Moskova'nın adını vermediği birkaç ülkeyle görüşmeler yürüttüğünü söyledi. Bu büyük açığı ancak Hindistan gibi uzak ülkelerdeki rafineriler kapatabilir. Bu tür ithalatların deniz yoluyla ulaşması haftalar sürecek ve zaten savaş harcamalarıyla boğuşan Rusya'nın bütçesini daha da zorlayacak.
RUSYA'DA SEÇİM GERİLİMİ
Genel olarak, Rusya'da yakıt küresel standartlara göre nispeten ucuz kalmaya devam ediyor. Devlet şirketlerinin işlettiği Moskova benzin istasyonlarında benzin litre başına 80 rubleden (galon başına 3,88 dolara eşdeğer) daha düşük fiyata satılıyor. Bağımsız benzin istasyonları, taksi şoförleri ve yakıt almak için kuyrukta beklemekten kaynaklanan zaman kaybını telafi etmek zorunda kalan nakliye şirketleri geçtiğimiz hafta fiyatlarını artırmaya başladı.
Eylül ayında yapılması planlanan Rusya parlamento seçimleri için kampanya dönemi hızlanırken, yakıt kıtlığı yaygın bir durum haline geldi. Kimse özgür veya adil bir seçim beklemiyor olsa da, seçimler Ruslara sessizce şikayetlerini dile getirme olanağı sağlıyor. Putin, seçim heyecanının bozulmamasını sağlamak için baskı altında bulunuyor. Rus lider, hafta sonu yaptığı açıklamalarda Ukrayna ile ateşkes arama niyetinde olmadığını gösterdi ve Rusya'nın kendi uzun menzilli füzelerini sınırlama fikrini reddetti. Böyle bir anlaşma Ukrayna'nın rafinerilere yönelik saldırılarını sona erdirecek olsa da, Putin bunun Moskova'nın çıkarlarına hizmet etmeyeceğini, çünkü Rusya'nın ezici bir ateş gücü üstünlüğüne sahip olduğunu savundu.
