Deprem felaketinin ardından yaralarını sarmaya çalışan Hatay’da, tarımsal üretimin kalbi Amik Ovası alarm veriyor. Serinyol, Arpahan ve Lülfühan gibi mahallelerde aileleriyle birlikte gece gündüz demeden domates, patlıcan, kabak, salatalık ve biber üreten çiftçiler, çıkmazda.
ARAZİ PARÇALI DESTEK YOK
Çiftçilerin önündeki en büyük yapısal engel, arazilerin çok ortaklı ve parçalı yapıda olması. Bu durum nedeniyle Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)’ne kayıt yaptıramayan üreticiler; Tarım ve Orman Bakanlığının desteklerinden, Devlet Su İşleri (DSİ) hizmetlerinden, banka kredilerinden ve TARSİM tarım sigortasından mahrum kalıyor.
140 dönümlük alanda üretim yapan sebze üreticisi Umut Kırdağ, yaşadıklarını şu sözlerle özetledi:
“Arazide büyük sıkıntı var, ortaklı olduğu için ÇKS yaptıramıyoruz. ÇKS olmayınca hiçbir devlet yardımından yararlanamıyoruz. Bu sorunun tek çözümü devlet eliyle yapılacak hızlandırılmış bir arazi toplulaştırmasıdır. Topraklarımız birleşirse önümüz açılır.”
BİZ ÜRETİYORUZ ARACILAR KAZANIYOR
Çiftçinin bir diğer büyük yarası ise tarla ile market fiyatları arasındaki devasa uçurum. Üretici ürününü maliyetinin altına satmak zorunda kalırken, tüketici aynı ürünü fahiş fiyatlara alıyor. Üretici Selami Hurma, tüm yıl verdikleri emeğin aracılar tarafından sömürüldüğünü belirterek isyan etti:
“Sabahın beşinden akşamın beşine kadar, sıcağın ve soğuğun altında 10 saat emek veriyoruz. Domatesi tarlada 15 liraya satıyoruz, markette 40 lira. Salatalık bizde 35 lira, markette 50-60 lira. Biberi 40 liradan veriyoruz, markette 70 liraya satılıyor. Bizim fideden hasada kadar çektiğimiz çileyi çekmeyenler, bizden dört kat daha fazla para kazanıyor. Ürünlerimizi Gaziantep haline gönderiyoruz ama ancak kendimizi kurtarıyoruz.”
ÜRETİCİ KOOPERATİFLERİ KURULMALI
Açıktan ve serada üretim yapan Yazin Hurma ise planlama eksikliğinden dert yanarak şunları söyledi:
“Ürettiklerimiz çok ucuz, maliyeti bile karşılamıyor. Bu sene salatalık zaten kötüydü, domates her yerde kaldı, ihraç da edilemeyince ürünün yarısını çöpe attık. Gübrenin çuvalı 2 bin lira olmuş. Sadece fide masrafımız sezonluk 150-200 bin lira tutuyor. Bu sorunun çözümü için devlet öncülüğünde üretici kooperatifleri kurulmalı, fidemizi ucuza alabilmeliyiz. Devlet bir üretim planlaması yapmalı ki ürünümüz elimizde kalmasın.”
ÜÇ KALEME DESTEK
Maliyetler altında ezildiklerini belirten üreticiler, topladıkları her 4 ton kabağın 3 tonunun sadece ilaç, gübre, işçilik ve tarla bakım maliyetine gittiğini vurguluyor. Çiftçiler, özellikle sulamada kullanılan elektrik faturalarının bel bükücü seviyeye ulaştığını söyleyerek; devletten elektrik, ilaç ve gübre odağında 3 temel kalemde acil destek talep ediyor. Çiftçiler ayrıca, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk’ün sözünü verdiği yeni hal kompleksinin ve Hal Yasası’nın bir an önce hayata geçirilmesini istiyor.
