Rusya'da benzin ve dizel yakıt satışına yönelik kısıtlamaların uygulandığı bölge sayısı 40'ı geçti. İç piyasada yaşanan arz sorununu hafifletmeyi hedefleyen hükümet, dizel ihracatını tamamen durdurma seçeneği de dahil olmak üzere yeni önlemler üzerinde çalışıyor.
Bölgesel yönetimlerin ve akaryakıt şirketlerinin açıklamalarına göre, ülkenin güneyi ve merkezi başta olmak üzere Volga, Sibirya ve Uzak Doğu bölgelerinde araç başına satılabilecek yakıt miktarına sınırlama getiriliyor. Bazı yerlerde ise bidon ve benzeri taşınabilir kaplara akaryakıt satışı tamamen yasaklanıyor.
İHA saldırıları ve artan talep arzı zorluyor
Ukrayna kaynaklı insansız hava aracı (İHA) saldırılarının Rusya'daki rafineriler ve akaryakıt altyapısında yol açtığı hasarlar üretim ve tedarik süreçlerini olumsuz etkilerken, yaz sezonunda artan seyahatler ile tarımsal faaliyetler de yakıt tüketimini yükselterek sıkıntıyı büyütüyor.
Benzin arzındaki sorun özellikle AI-92 ve AI-95 türlerinde hissedilirken, dizel yakıt birçok bölgede daha kolay temin edilebiliyor. Buna rağmen bazı yerleşimlerde dizel satışına da kısıtlama getirildi. Yerel yönetimler, alınan tedbirlerle hem tedarik zincirini korumayı hem de spekülatif alımları önlemeyi hedefliyor.
Bazı bölgelerde mevcut yakıt stoklarının öncelikle acil durum ekipleri, toplu taşıma araçları, belediye hizmetleri, tarım sektörü ve diğer kamu hizmetlerinde kullanılacak araçlara ayrılması kararlaştırıldı. Satış limitleri ise bölgeye ve akaryakıt şirketine göre farklılık gösteriyor.
Kırım'da kamu araçlarına öncelik veriliyor
Akaryakıt sıkıntısının en belirgin hissedildiği bölgelerin başında yasa dışı ilhak edilen Kırım geliyor. Burada mevcut yakıtın büyük bölümü kamu hizmetlerinde ve özel görevlerde kullanılan araçlara tahsis ediliyor.
Krasnodar'da araç başına en fazla 30 litre benzin satılabilirken, bidonlara en fazla 10 litre yakıt veriliyor. Rostov'da bu sınır 40 litre, Stavropol'de ise binek araçlar için 35 litre olarak uygulanıyor.
Dağıstan'da müşteriler tek seferde en fazla 20 litre benzin ve 50 litre dizel alabiliyor. Adıgey'deki bazı istasyonlarda da araç başına verilecek yakıt miktarına geçici sınır getirildi.
Voronej'de araç başına benzin satışı 30 litre, dizel satışı ise 60 litreyle sınırlandırıldı. Saratov'da benzin için 30 litrelik üst limit uygulanıyor.
Moskova, Kursk ve Bryansk'ta akaryakıt yalnızca araç depolarına doldurulabiliyor. Bidon ve diğer taşınabilir kaplara satış yapılmasına izin verilmiyor.
Penza'da bireysel müşteriler araç başına 100 litre benzin ve 200 litre dizel satın alabilirken, Oryol'da benzin limiti yerleşim yerlerinde 30 litre, şehirlerarası yollarda ise 50 litre olarak belirlenmiş durumda. Kaliningrad'da araç başına en fazla 30 litre benzin ve 60 litre dizel satılırken, Zabaykalye'de benzin limiti 15 litreye kadar düşüyor.
Akaryakıt şirketleri de satışlara sınır koyuyor
Bölgesel yönetimlerin kararlarının yanı sıra büyük akaryakıt şirketleri de bazı istasyonlarında benzer uygulamaları devreye aldı.
Tataristan'daki bazı GazpromNeft istasyonlarında müşterilere en fazla 30 litre benzin ve 60 litre dizel veriliyor. Kirov'daki bazı istasyonlarda benzin satışı 30 litreyle sınırlandırılırken, Murmansk'taki Lukoil istasyonlarında en fazla 30 litre benzin ve 60 litre dizel satılıyor. Aynı bölgedeki Gazprom Neft istasyonlarında ise her iki yakıt türü için 30 litrelik üst sınır uygulanıyor.
Krasnoyarsk'taki bazı Gazprom Neft istasyonlarında araç başına en fazla 40 litre benzin satılıyor ve bidonlara yakıt verilmiyor. Omsk ile Kemerovo bölgelerinde benzin satışı 40 litre, dizel satışı 80 litreyle sınırlandırılırken, şehirlerarası güzergahlarda ağır vasıtalar için dizel limiti 200 litreye kadar çıkıyor.
Yakutistan'daki bazı istasyonlarda araç başına 30 litre benzin ve 200 litre dizel satışına izin veriliyor. Taşınabilir kaplara akaryakıt verilmesi ise geçici olarak durduruldu.
Hükümet yeni tedbirleri değerlendiriyor
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 28 Haziran'da yaptığı açıklamada, "ülkede akaryakıt sıkıntısı yaşandığını ancak durumun kritik düzeye ulaşmadığını" söyledi.
Rusya'daki benzin stoklarının 1,7 milyon ton seviyesinde olduğunu belirten Putin, "söz konusu miktarın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4 daha düşük olduğunu" kaydetti.
Hükümet, iç piyasadaki arzı güçlendirmek amacıyla dizel ihracatının tamamen yasaklanması seçeneğini değerlendiriyor. Bunun yanı sıra bazı rafinerilerin mevcut Euro-5 standardı yerine daha düşük çevre ve kalite standartlarına sahip yakıt üretmesine geçici olarak izin verilmesi de gündemde bulunuyor.
Kommersant gazetesinin haberine göre, hükümetin Euro-2 ve Euro-3 standartlarındaki benzin ve dizel yakıtın yeniden üretilmesine ve piyasaya sunulmasına geçici olarak izin vermeyi değerlendirdiği öne sürüldü.
Öte yandan, dünyanın en büyük petrol üreticisi olan Rusya'nın akaryakıt ithalatına ilişkin kuralları da esnetmeye hazırlandığı belirtiliyor.
