Kaynaklar, ABD’nin CAATSA yaptırımlarını kaldırması ve F-35 savaş uçaklarının teslim alınması konusunda olumlu gelişmelere dikkati çekerek “İlerleyen günlerde somut adımlar göreceğiz” değerlendirmesi yaptı.
Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi’nde Türkiye, önemli kazanımlar elde etti. Zirveyle birlikte Ankara ile Washington ilişkilerinde yeni bir sayfa açılırken ABD Başkanı Donald Trump, F-35 için umut verdi, CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıkladı. Trump ayrıca KAAN motorlarının Türkiye’ye gönderileceğini söyledi. Dışişleri kaynakları tarihî zirvede yaşanan gelişmeleri gazetemize değerlendirdi. ABD ile yürütülen askerî diplomasinin en hassas başlığının F-35 ve S-400 konuları olduğuna dikkat çekti.
SOMUT ADIMLAR GÖRECEĞİZ
Türkiye’nin 2019 yılında Rusya’dan S-400 füzelerini teslim almasının ardından F-35 programındaki ortaklığının askıya alındığını ve 2021’de tamamen çıkarıldığını hatırlatan aynı kaynaklar, ABD’deki başkanlık değişiminin ardından iki ülke arasındaki F-35 trafiğinin son dönemde yeniden ciddi şekilde hızlandığının altını çizdi.
Mevcut süreçte iki konunun hukuki olarak ayrıştığını ifade eden Dışişleri kaynakları, şunları kaydetti:
CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ile F-35 sürecinin yeniden başlaması aynı hukuki işlem değil. Önümüzde farklı formüller var. Türkiye’nin geçmişte parasını kuruşu kuruşuna ödediği ve şu an ABD’de depoda tutulan altı adet F-35 savaş uçağının teslim alınması konusunda olumlu ilerlemeler görüyoruz. F-35 programına tam ortak olarak geri dönmekten farklı olarak, doğrudan bu altı uçağın Türkiye’ye getirilmesi söz konusu olabilir. İlerleyen günlerde bu konuda somut adımlar göreceğiz.
TRUMP İLE KONGRE DE DEĞİŞTİ
CAATSA yasasının mimarı olan Senato Dış İlişkiler Komitesinin kıdemli Demokrat üyesi Jeanne Shaheen ve beraberindeki senatörlerin Türkiye’ye karşı son dönemde verdiği sıcak mesajları da değerlendiren bakanlık kaynakları, Washington’daki havanın ve Kongre üyelerinin tutumunun ABD’deki yönetim değişimiyle birlikte ele alınması gerektiğine işaret etti. Başkan Donald Trump’ın yaklaşımları ve yeni dönemin getirdiği siyasi iklim doğrultusunda, Kongre kanadındaki katı fikirlerin ve pozisyonların da zaman içinde esneyip değişebileceğini aktardı.
Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, ABD Başkanı Trump ile liderler arasındaki gerginliği Erdoğan’ın nasıl çözdüğünü de anlattı. Buna göre, Trump, İspanya lideri Sanchez’e “Berbat bir müttefik” diyerek yaptırımla tehdit etti. Sanchez “Doğu kanadında 3 bin askerimiz var. Savunma harcamasını artırdık” dedi. Erdoğan destek verince Trump’ın katı tavrı kırıldı. Son dönemde özellikle Trump ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni arasında yaşanan gerginliklerin zirveye gölge düşürebileceği endişesi hâkimdi. Ankara’daki zirvede büyük bir gerilim yaşanmadığına vurgu yapan kaynaklar, kriz çıkmamasının en büyük sebebini Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Trump arasındaki köklü dostluğa bağladı. Trump’ın bütün Avrupalı liderlere karşı bu defa oldukça temkinli, dengeli ve itidalli bir yaklaşım sergilediği de dile getirildi.
Türkiye’ye karşı olumsuz tutumuyla bilinen Belçika Savunma Bakanı Theo Francken’ın yaşadığı büyük diplomatik dönüşümü de değerlendiren Dışişlerinin deneyimli diplomatları, Francken’ın Göç Bakanlığı döneminde ülkemize karşı oldukça mesafeli ve ön yargılı bir tutumu olduğunu hatırlattı. Ancak zaman içerisinde geliştirilen yakın diyalog sayesinde Türkiye’yi çok daha yakından tanıması sağlandı. Türkiye’ye bizzat gelip buradaki misafirperverliği ve potansiyeli gördükten sonra âdeta bir Türk hayranı hâline geldi. Geçmişteki bütün ön yargılarını kırarak şu an en yakın dostlarımızdan biri oldu.
