İran ile ABD arasında nükleer meseleyi çözüme kavuşturmayı ve iki ülke arasındaki savaşı resmen sonlandırmayı amaçlayan tarihi müzakere süreci, İsrail’in bozgunculuğuna uğruyor. İsviçre’nin Cenevre kentinde dün yapılması planlanan ilk doğrudan görüşmeler, İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki askeri saldırılarını sürdürmesi nedeniyle askıya alındı. Tahran, Lübnan’a saldırılar sonrasında İsviçre’ye gidecek heyetin planını ertelediğini açıkladı. Ardından Washington da ABD heyetinin gidişinin ertelendiğini bildirdi. İsrail’in Lübnan’daki saldırıları üzerine ABD yönetiminden Tel Aviv’e ciddi sertlikte tepki geldi. Bu arada Reuters’a konuşan bir ABD’li yetkili müzakerecilerin yardımıyla dün akşam itibarıyla Hizbullah ve İsrail arasında ateşkes sağladığını duyurdu.
İLK MADDE LÜBNAN’DI
İki ülke devlet başkanları tarafından imzalanan mutabakat zaptının ilk maddesi doğrudan Lübnan’daki saldırıların sonlandırılmasını ve İsrail askerlerinin Lübnan topraklarından çıkmasını içeriyordu. Ancak İsrail Ordusu’nun Lübnan topraklarında topçu atışları, hava saldırıları ve sınırın 10 kilometre derinliğine kadar ulaşan kara tahkimatını genişletme çabaları, çerçeve anlaşmasını doğrudan sarstı. Tahran Yönetimi, Lübnan dosyasının kendileri için kırmızı çizgi olduğunu, müzakerelerin gidişatının tamamen bu cephedeki duruma bağlı olduğunu arabulucular vasıtasıyla Washington’a iletmişti.
BEYAZ SARAY’DAN ‘LOJİSTİK GEREKÇE’ BAHANESİ
Krizin derinleşmesiyle birlikte Amerikan kanadında da hareketli saatler yaşandı. Beyaz Saray, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İsviçre seyahatinin ertelendiğini resmi olarak duyurdu. Yapılan açıklamada erteleme kararı “lojistik zorluklar ve öngörülemeyen teknik süreçler” ile gerekçelendirilse de, Amerikan medyasına sızan bilgiler gerçeğin çok farklı olduğunu ortaya koydu.
Amerikan Axios internet sitesine konuşan üst düzey bir yetkili, ertelemenin arkasındaki asıl nedenin Lübnan’daki “kırılgan ateşkesin” İsrail tarafından ihlal edilmesi olduğunu itiraf etti. Yetkili, İsrail’in sahada attığı adımların cuma günü yapılması planlanan kritik nükleer zirveyi doğrudan sabote ettiğini belirtti.
VANCE’TEN İSRAİL’E TEPKİ
Yaşanan bu tıkanıklık, Washington’da bardağı taşıran son damla oldu. Beyaz Saray’da kameraların karşısına geçen Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD-İran barış anlaşmasını eleştiren İsrailli yetkililere yönelik doğrudan ve çok sert eleştirilerde bulundu. İsrail Hükümeti’ne yönelik sabrın tükendiğini gösteren Vance, şu ifadeleri kullandı:
“Donald Trump, şu an dünyada İsrail’e sempati duyan tek devlet başkanıdır. Eğer ben İsrail Hükümeti’nde olsaydım, dünyada elimde kalan tek güçlü müttefike saldırmayı tercih etmezdim.”
İsrail’in bu anlaşmada bir taraf olmadığını hatırlatan Vance, Tel Aviv’in Lübnan’daki pervasız askeri hamlelerinin ABD-İran görüşmelerini baltaladığını ve bunun Washington’da büyük bir hayal kırıklığı ve öfke yarattığını vurguladı. İsrail’e askeri bağımlılığını da sert bir dille hatırlatan ABD Başkan Yardımcısı, “Sizi koruyan silahların üçte ikisi Amerikan malı ve Amerikan vergi mükelleflerinin parasıyla finanse ediliyor.” diyerek Tel Aviv’e uyarıda bulundu.
