Avrupa Birliği’nin Akdeniz’deki Irini Operasyonu, İstanbul merkezli EMT Gemi İşletmeciliği’nin filosunda bulunan South Star adlı petrol tankerine uluslararası sularda müdahale etti. “Rus gölge filosunun parçası olduğu” ve sahte bayrak taşıdığı iddasıyla gemiye çıkan askerler, yaklaşık bir saat boyunca belgeleri inceledi. Herhangi bir usulsüzlük tespit edemeyen ekip gemiden ayrıldı. Tanker alıkonulmadı ve seyrine devam etti.
Operasyon, AB’nin Rusya yaptırımlarını Akdeniz’de askerî denetim yoluyla uygulamaya başlamasının yeni bir örneği oldu. Libya’ya yönelik silah ambargosunu denetlemek amacıyla kurulan Irini, bu kez Türk işletmeciliğindeki ticari bir gemiyi Rusya bağlantısı iddiasıyla denetledi.
HAREKET HÂLİNDEKİ GEMİYE ÇIKTILAR
South Star, 10 Temmuz’da Tunus’un Rades Limanı’ndan ayrıldı. AB askerleri, gemi Akdeniz’in uluslararası sularında seyir hâlindeyken operasyon düzenledi. Yaklaşık bir saat süren incelemede gemi evrakları ve bayrak kayıtları kontrol edildi. Usulsüzlük bulunmaması üzerine tanker yoluna devam etti ve daha sonra Tunus’un La Goulette Nord Limanı’na ulaştı.
Geminin işletmesini İstanbul merkezli EMT Gemi İşletmeciliği yürütüyor. Kamerun bayrağı taşıyan South Star, AB’nin Rusya yaptırım listesinde yer alıyor. Brüksel, gemiyi Rus petrol ticaretini sürdüren “gölge filo” ağının parçası olmakla suçluyor.
LİBYA İÇİN KURULMUŞTU KAPSAMI GENİŞLEDİ
Irini Operasyonu, 2020’de Birleşmiş Milletlerin Libya’ya yönelik silah ambargosunu denetlemek amacıyla başlatıldı. Ancak AB daha sonra yaptırım listesine aldığı Rusya bağlantılı gemileri de operasyon kapsamına dahil etti. Irini daha önce de Libya’ya giden Türk gemilerini durdurmaya çalışması nedeniyle Ankara’nın tepkisini çekmişti.
RUS BASINI: YENİ YAPTIRIM AŞAMASI
Rus basını, South Star olayını AB’nin “gölge filo” olarak nitelediği gemilere yönelik baskıyı artırdığı yeni dönemin parçası olarak değerlendirdi. Yayınlarda, gemide usulsüzlük bulunmamasına rağmen askerî denetim yapılmasına dikkat çekildi. Ayrıca, Doğu Afrika açıklarında görev yapan Atalanta Operasyonu’nun da benzer yetkilerle donatılacağı aktarıldı.
AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da Atalanta Operasyonu’nun yetkilerinin genişletilmesi konusunda üye ülkelerin uzlaştığını açıkladı. Böylece AB, Akdeniz’den Afrika Boynuzu’na uzanan askerî operasyonlarını Rusya yaptırımlarının denizde uygulanmasında daha etkin kullanmaya hazırlanıyor. South Star’da usulsüzlük tespit edilmemesine rağmen gerçekleştirilen müdahale ise bu yeni uygulamanın hukuki sınırlarına ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi.
BM’YE AĞLAYAN KİEV BİR HAFTADA ONLARCA GEMİ VURDU
Ukrayna, Rusya’nın sivil kargo gemilerini hedef aldığı ve Karadeniz’deki nakliye koridorunu engelleyerek tahıl ihracatını aksattığı iddiasıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin acil toplanmasını talep etti. Kiev yönetimi, hasat döneminde yaşanan aksamanın küresel gıda arzını tehlikeye atacağını ve fiyatları yükseltebileceğini öne sürdü. Artan güvenlik riski nedeniyle denizcilik şirketi Maersk de Ukrayna limanlarından birine yönelik seferlerini durdurdu.
Ancak Kiev’in BM’ye yaptığı başvuru, son dönemde Karadeniz ve Azak Denizi’nde yoğunlaşan Ukrayna saldırılarının ardından geldi. Ukrayna ordusu son haftalarda Rusya’ya ait çok sayıda sivil ve lojistik gemiyi hedef alan insansız deniz aracı operasyonları düzenledi. Ukrayna kaynakları da kısa süre önce bir hafta içinde yaklaşık yüz geminin hedef alındığını duyurmuştu.
