Çad hükümeti, yaklaşık 20 yıldır taraf olduğu Uluslararası Ceza Mahkemesinin (UCM) kurucu anlaşması olan Roma Statüsü'nden ayrılma kararı aldı.
Çad Dışişleri, Afrika Entegrasyonu ve Yurtdışındaki Çadlılar Bakanlığınca yayımlanan açıklamada, hükümetin, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterine, Statü'nün 127. maddesi uyarınca mahkemeden çekilme yönündeki egemenlik kararını bildirdiği ifade edildi.
Açıklamada, kararın UCM'nin 2002'de faaliyete başlamasından bu yana yürüttüğü çalışmaların kapsamlı şekilde değerlendirilmesinin ardından alındığı belirtilerek, mahkemenin performansının kuruluş amaçlarıyla kıyaslandığında "sınırlı ve dengesiz" kaldığı savunuldu.
“Afrika'ya odaklandı” eleştirisi
UCM'nin kendi yayımladığı resmi istatistiklerin, mahkemenin Afrika kıtasına yönelik belirgin bir yoğunlaşma sergilediğini ortaya koyduğu vurgulanan açıklamada, 11 Mayıs 2026 itibarıyla Roma Statüsü'ne taraf 125 devlet bulunduğu, bunlardan 33'ünün Afrika ülkesi olduğu kaydedildi.
Açıklamada, mahkemenin bugüne kadar 13 soruşturma açtığı anımsatılarak, bunların ilk 9'unun Uganda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Sudan'ın Darfur bölgesi, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kenya, Libya, Fildişi Sahili, Mali ve Burundi olmak üzere Afrika ülkeleriyle ilgili olduğunun, buna karşılık diğer bölgelerde yalnızca 4 soruşturma bulunduğunun altı çizildi.
Ayrıca Savcılık Ofisinin sadece Nijer'e ilişkin tek bir ön inceleme yürüttüğü belirtilen açıklamada, mahkemenin talebiyle halen tutuklanan 7 kişiden 6'sının Afrika'daki davalar kapsamında yargılandığına, Afrika dışındaki bir dosyada ise yalnızca bir tutuklu bulunduğuna dikkat çekildi.
Yargı mekanizmalarının güçlendirilmesi çağrısı
Açıklamada, Afrika Birliği ile üye devletler, uluslararası ceza adaletinin geleceğine ilişkin değerlendirmelerini derinleştirmeye ve Afrika kıtasındaki yargı mekanizmalarını güçlendirerek etkin hale getirmeye çağrıldı.
Bunun daha adil, daha dengeli, daha güvenilir ve daha etkili bir kıtasal adalet sisteminin oluşturulmasına katkı sağlayacağı, aynı zamanda Afrika devletlerinin ve ulusal egemenliklerin korunmasına hizmet edeceği ifade edildi.
Açıklamada, Roma Statüsü'nden çekilme kararının ağır suçlarda cezasızlıkla mücadeleden ya da mağdurlar için adalet arayışından vazgeçildiği anlamına gelmediği vurgulandı.
Ülkenin en ağır suçların faillerinin hesap vermesi yönündeki kararlılığını sürdürdüğü ve diğer uluslararası hukuk belgelerinden doğan yükümlülüklerine bağlılığını koruduğu belirtilen açıklamada, ulusal yargı sistemi ile Afrika yargı mekanizmalarının artık adaletin sağlanması konusunda artan kapasiteye sahip olduğuna yönelik inanç dile getirildi.
Çad, Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) kuran Roma Statüsü'nü 20 Ekim 1999 tarihinde imzalamış ve 1 Kasım 2006 tarihinde onaylayarak mahkemenin taraf devletleri arasına katılmıştı.
ABD yeniden değerlendirme talebinde bulunmuştu
ABD Dışişleri Bakanlığı, 13 Temmuz'da, Amerikan egemenliğine yönelik tehdidini gerekçe göstererek UCM'nin faaliyet gösterme yeteneğini ortadan kaldırmak amacıyla bir kampanya başlattığını duyurmuştu.
Bunun ardından ABD, 24 Temmuz 2026'da Çad'dan Roma Statüsü'ne taraf olma kararını yeniden değerlendirmesini istemiş, Washington yönetimi Uluslararası Ceza Mahkemesinin işleyişine ilişkin endişelerini dile getirmişti.
