Karayolları Genel Müdürlüğü, önceki gün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla Kamu-Özel İş Birliği (KÖİ) modeli kapsamında işletilen otoyol ve köprü ücretlerinde düzenlemeye gidildiğini duyurdu.
Son zamlarla birlikte şehirlerarası yolculuklarda çok kullandığımız Osmangazi ve Çanakkale köprülerinden otomobil geçişi 1.170 liraya çıktı. Haber değeri taşıyan kısım bu değil. Haberler yazıldı, bitti. Asıl konuşulması gereken, bu ücretlerin hangi ölçüye göre belirlendiği.
Ağustos 2024'ten bu yana Osmangazi Köprüsü'ndeki artış yüzde 193, Çanakkale Köprüsü'ndeki artış ise yüzde 179. Aynı dönemde enflasyon elbette yükseldi. Kur da arttı. Ancak geçiş ücretleri, vatandaşın hissettiği enflasyonun da, açıklanan hedeflerin de çok üzerinde bir hızla yükseldi.
İşin ilginç tarafı şu…
Ekonomi yönetimi enflasyonu düşürmeye çalışıyor. Özel sektör “fahiş zam yaptı” diye şirkete denetim kayyımı bile atanıyor. Ücret artışlarında, maaş pazarlıklarında hep aynı gerekçe öne sürülüyor: Enflasyonla mücadele.
Peki aynı hassasiyet köprü geçiş ücretlerinde neden gösterilmiyor? "Bunlar özel projeler" denilebilir. Doğru. Yap-İşlet-Devret modeli döviz garantileri üzerine kurulu. Ancak köprüyü kullananlar döviz kazanmıyor.
Direksiyondaki sürücünün cebinden çıkan Türk lirası. Onun için önemli olan da ay sonunda hesabından eksilen tutar.
Üstelik mesele sadece otomobil sahipleriyle sınırlı değil.
Bugün İstanbul'dan İzmir'e gıda taşıyan bir kamyon, yalnızca köprü ve otoyol için tek yönde yaklaşık 6 bin 200 lira ödüyor. Osmangazi Köprüsü'nde yılın ilk yarısındaki son zam, 4. sınıf bir kamyonun tek yön geçişine 440 lira daha ekledi. Eğer İstanbul’un meyve ve sebze ihtiyacının önemli bölümünü sağlayan Akdeniz Bölgesi’ne gidiyorsa fatura daha da kabarıyor. Gün içinde onlarca araç çalıştıran bir lojistik şirketi için bu, ay sonunda yüz binlerce liralık ilave maliyet demek.
Hiç kimse bu farkı cebinden karşılamaz. Sonunda o maliyet, marketteki peynirin, domatesin, unun ya da sanayicinin kullandığı hammaddenin fiyatına eklenir.
Bu yüzden köprülerden sadece araçlar geçmez; zamlar da geçer.
Elbette köprülerin işletme maliyetleri, sözleşmeleri vardır. Kimse ücretlerin yıllarca sabit kalmasını beklemiyor. Ama ekonomide her artış için "ölçülülük" aranıyorsa, aynı ölçünün köprü tarifelerinde de aranması gerekmez mi?
