ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES
Hayat pahalılığı vatandaşı borç bağımlısı yaptı. Günlük yüzde 4’ü aşan faiz oranlarına rağmen halk arasında ‘eksi hesap’ olarak bilinen Kredili Mevduat Hesabında (KMH) kullanılan kredi dört yılda 21 kat artışla 1.2 trilyon lirayı aştı. Merkez Bankası’nın bu alanda kredi kullanımını sınırlandırmasına rağmen vatandaş yüksek maliyetlerle borçlanmak zorunda kalıyor.
KMH, hesabınızda hiç nakit bulunmadığında dahi belirli bir limitle kullanılabilen nakit para. Yüksek faiz oranlarına rağmen kolay erişilmesi nedeniyle milyonlarca kişi nakde sıkıştığında bu hesapları kullanıyor. Günlük faiz işletilen KMH’ler, hesaba para girişi olduğunda otomatik tahsil ediliyor.
Nakit avans ve KMH faizi yüzde 4.25’te. Parayı ödemezseniz bu oran yükseliyor. Kullanılan KMH veya esnek hesap üzerinden alınan faize toplam yüzde 30 vergi uygulanıyor. Bu alan hanehalkı borçlarında en riskli alanlardan biri.
1 YILDA 1.8 MİLYON KİŞİ ARTTI
KMH Eylül 2022’de devreye alındığında 57 milyar lira kredi kullanılmıştı. Ancak aradan geçen sürede eksi hesaptan kullanılan fatura 21 kat artış gösterdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre 3 Temmuz 2026 haftasında hem ticari hem bireysel KMH 1 trilyon 218 milyar 942 milyon liraya fırladı. Bunun 317 milyar 285 milyon lirası taksitli ticari kredilerden, 901 milyar 657 milyon lirası tüketici kredilerinden oluşuyor.
KMH kredilerine sıkıştırmanın geldiği 23 Mayıs’tan bu yana KMH hesabından çekilen miktar 127 milyar liraya dayandı. KMH kredileri 3 Temmuz haftasında kullanılan toplam 25 trilyon 806 milyar liralık kredinin yüzde 4.72’sini oluşturuyor.
Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi verilerine göre, Nisan 2026 itibarıyla KMH’tan kredi kullanan kişi sayısı son bir yılda 1.8 milyon kişilik artışla 32.4 milyon kişiye yükseldi. 2022 Eylül’de kişi başına ortalama KMH 2 bin 149 liraydı, bu yılın nisan ayına gelindiğinde bu miktar 24 bin 168 liralık artışla 26 bin 317 liraya yükseldi. Yani aradan geçen 4 yılda kişi başına KMH borcu 11 kat artış gösterdi.
KREDİLER ÖDENEMİYOR
Kredilerde yaşanan geri ödeme krizi, KMH’lerde de yaşanıyor. Vatandaş KMH borcunu da ödeyemez duruma geldi. Tasfiye olunacak KMH’lardaki kredi miktarı 2025 Nisan’da yüzde 3.7 civarındayken bu yıl aynı dönemde miktar 1.2 puanlık artışla yüzde 4.9’a yükseldi.
Nisan 2026 itibarıyla KMH’ta tasfiye olunacak kredilerin en yüksek olduğu il yüzde 12.4 ile Diyarbakır, yüzde 11.8 ile Mardin ve yüzde 10.8 ile Şanlıurfa oldu. KMH kullanımı en hızlı büyüyen il yüzde 74 artış ile Adıyaman olurken, son 12 ay içerisinde KMH kullanımı en hızlı artan 10 ilin ilk 5’inin 6 Şubat depremlerinin vurduğu iller olması dikkat çekti.
Son bir yılda KMH kullanımı Hatay’da yüzde 73, Kahramanmaraş’ta yüzde 72, Malatya’da yüzde 69 ve Osmaniye’de yüzde 67 artış gösterdi. Kredili mevduat hesabının en yüksek olduğu iller ise sırasıyla yüzde 24 ile İstanbul, yüzde 9 ile Ankara ve yüzde 7 ile İzmir oldu.
